Anket ve Ölçek Hazırlama · Ders 12/14
Çevrim İçi Anket Araçları ve Kâğıt Anket Veri Girişi
Google Forms, Microsoft Forms, SurveyMonkey, LimeSurvey ve Qualtrics ile anket oluşturmayı, zorunlu soru ve bölüm ayarlarını, yanıtları E-Tablolar ve Excel’e aktarmayı; kâğıt anketlerde düzenli veri girişini öğrenirsin.
Anket formunu kâğıtta mükemmel tasarlamış olabilirsin; ama çevrim içi araca aktarırken yapılan küçük hatalar (zorunlu olmayan sorular, yanlış soru tipi, karışık sırada gelen seçenekler) veri setini kullanılmaz hâle getirebilir. Bu derste yaygın araçları karşılaştırıp en çok kullanılan Google Forms’u adım adım kuracaksın. Menü adları ve plan koşulları zamanla değişebilir; güncel arayüzü ve kurumunun lisanslarını kontrol et.
| Araç | Maliyet | Güçlü yanı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Google Forms | Google hesabıyla ücretsiz | Kolay, hızlı; E-Tablolar entegrasyonu; dallanma | SPSS formatında doğrudan çıktı yok; yanıtlar metin olarak gelir; veriler Google sunucularında |
| Microsoft Forms | Microsoft 365 hesabıyla (pek çok üniversite öğrencilerine sağlar) | Excel’de açma; kurum içi erişim sınırlama; Likert soru tipi | Gelişmiş mantık seçenekleri sınırlı |
| SurveyMonkey | Ücretsiz plan kısıtlı, ücretli planlar | Profesyonel görünüm, şablonlar, atlama mantığı | Ücretsiz planda soru sayısı, görüntülenebilir yanıt ve dışa aktarma kısıtlı olabilir |
| LimeSurvey | Açık kaynak (kendi sunucuna kurulum) ve ücretli bulut seçenekleri | Çok gelişmiş; SPSS ve R çıktısı; veriyi kendi sunucunda tutabilme | Kurulum ve arayüz öğrenme süresi |
| Qualtrics | Kurumsal lisans (bazı üniversitelerde mevcut) | Survey Flow, rastgeleleştirme, bot tespiti, SPSS (.sav) çıktısı | Lisans yoksa erişim zor |
Google Forms adım adım
Formu oluşturma
- 1
Yeni form aç
forms.google.com adresine git, Blank (Boş) formu seç. Başlığı ve açıklamayı yaz. Açıklama alanına kısa bir tanıtım koyabilirsin; uzun onam metnini ilk bölüme yerleştir.
- 2
Onam bölümünü kur
İlk soruyu Multiple choice (Çoktan seçmeli) yap: “Okudum, katılmayı kabul ediyorum” / “Katılmak istemiyorum”. Required (Zorunlu) düğmesini aç.
- 3
Bölümleri ekle
Sağdaki araç çubuğundan Add section (Bölüm ekle) ile her ölçeği ayrı bölüm yap. Her bölümün başlık ve açıklama alanına o ölçeğin yönergesini yaz.
- 4
Dallanmayı ayarla
Onam sorusunda sağ alttaki üç noktaya tıkla, Go to section based on answer (Cevaba göre bölüme git) seçeneğini aç. “Katılmak istemiyorum” için Submit form (Formu gönder) seç; böylece katılmayan kişi doğrudan çıkar.
- 5
Likert maddelerini ekle
Ölçek maddeleri için Multiple choice grid (Çoktan seçmeli tablo; bazı Türkçe anlatımlarda “çoktan seçmeli ızgara”) kullan: satırlara maddeler, sütunlara seçenekler. Sağ alttan Require a response in each row (Her satırda yanıt gerektir) seçeneğini aç. Tek madde için Linear scale (Doğrusal ölçek) de kullanılabilir.
- 6
Yanıt doğrulama
Yaş gibi sayısal sorularda Short answer (Kısa yanıt) seç, üç noktadan Response validation (Yanıt doğrulama) → Number → Between (Sayı → Arasında) 18 ve 99 gir.
- 7
Ayarlar
Settings (Ayarlar) sekmesinde e-posta toplamayı kapalı tut (anonimlik için). Limit to 1 response (1 yanıtla sınırla) seçeneği katılımcının Google hesabıyla oturum açmasını gerektirir; bu, anonimlik algısını ve yanıt oranını etkileyebilir. Gerekirse Presentation (Sunu) altında ilerleme çubuğunu aç.
- 8
Önizle ve test et
Göz simgesiyle (Preview / Önizleme) formu doldur; tüm dallanmaları ve zorunlu soruları dene. Birkaç test yanıtı gönderip E-Tablolar çıktısını kontrol et; sonra test yanıtlarını sil.
- 9
Paylaş
Send (Gönder) düğmesinden bağlantıyı kopyala; Shorten URL (URL’yi kısalt) seçeneğini kullanabilirsin.
Yanıtları Google E-Tablolar ve Excel’e aktarma
- 1
E-Tablolar’a bağla
Responses (Yanıtlar) sekmesinde Link to Sheets (E-Tablolar’a bağla; arayüzde “E-Tablolar’da görüntüle” olarak da görünebilir) düğmesine tıkla, yeni e-tablo oluştur. Her yeni yanıt otomatik olarak yeni satıra eklenir.
- 2
CSV olarak indir
Yanıtlar sekmesindeki üç noktadan Download responses (.csv) (Yanıtları indir (.csv)) ya da E-Tablolar’da File > Download > Microsoft Excel (.xlsx) (Dosya > İndir) seç.
- 3
Excel’de doğru aç
Türkçe sistemlerde CSV dosyası çift tıklanınca tüm veri tek sütunda ya da Türkçe karakterler bozuk görünebilir. Bunun yerine Excel’de Data > From Text/CSV (Veri > Metinden/CSV’den) seç, dosya kaynağı olarak UTF-8, sınırlayıcı olarak virgül belirle.
- 4
Ham dosyayı koru
İndirdiğin dosyayı “ham_veri_2026_04_15.xlsx” gibi tarihli bir adla sakla ve hiç değiştirme. Tüm düzenlemeleri bir kopya üzerinde yap.
- 5
Metin yanıtları sayıya çevir
Google Forms, Likert yanıtlarını “Katılıyorum” gibi metin olarak verir. Excel’de Find & Replace (Bul ve Değiştir) ile ya da SPSS’te Recode ile kod kitabına göre sayılara dönüştür (1 = Kesinlikle katılmıyorum … 5 = Kesinlikle katılıyorum).
- 6
Sütun adlarını kısalt
Uzun soru metinlerini m1, m2, yas, cinsiyet gibi kısa değişken adlarıyla değiştir. Soru metinlerini kod kitabında sakla.
Seçenekler: “1”, “2”, “3”, “4”, “5” (etiketsiz)
Microsoft Forms
- Oluşturma: forms.office.com → New Form (Yeni Form). Soru tiplerinde Likert doğrudan bulunur.
- Zorunlu soru: Her sorunun altındaki Required (Gerekli) düğmesi.
- Bölüm: Add new (Yeni ekle) menüsünden Section (Bölüm).
- Dallanma: Sağ üstteki üç nokta → Branching (Dallanma); her yanıt için gidilecek soru/bölümü seç.
- Erişim ayarları: Settings (Ayarlar) içinde “Herkes yanıtlayabilir” ya da “Yalnızca kuruluşumdaki kişiler”. Kişi başı tek yanıt seçeneği oturum açmayı gerektirir.
- Dışa aktarma: Responses (Yanıtlar) sekmesinde Open in Excel (Excel’de aç).
SurveyMonkey
- Hazır şablonlar ve soru bankası sunar; ancak hazır şablon sorularını kullanırken geçerlik-güvenirlik kanıtı olmadığını unutma.
- Skip logic (atlama mantığı) ile filtre soruları ayarlanır.
- Yanıt toplayıcı (collector) ayarlarında aynı cihazdan tekrar yanıtı engelleme gibi seçenekler bulunur.
- Ücretsiz planda soru sayısı, görüntülenebilir yanıt sayısı ve veri dışa aktarma kısıtlı olabilir; tezine başlamadan önce güncel plan koşullarını kontrol et. Veri toplandıktan sonra dışa aktaramamak ciddi sorundur.
LimeSurvey
- Açık kaynaklıdır; üniversitenin ya da kendi sunucuna kurulabilir. Bu, verinin nerede saklandığını kontrol etmek açısından KVKK ve etik kurul başvurularında avantaj sağlayabilir. Ücretli bulut sürümü de vardır.
- Türkçe arayüz desteği vardır.
- Soru grupları (bölümler), koşullu gösterim, rastgeleleştirme, kota ve davetiye (token) ile kişiye özel bağlantı gibi gelişmiş özellikler sunar.
- Yanıtları SPSS ve R için hazır biçimde dışa aktarabilir; değişken ve değer etiketleri korunur.
Qualtrics
- Genellikle kurumsal lisansla kullanılır; üniversitenin bilgi işlem daire başkanlığından lisans olup olmadığını öğren.
- Survey Flow ile bölümlerin sırası ve dallanma, Randomizer ile ölçeklerin sırasının dengelenmesi (counterbalancing) yapılabilir.
- Survey options içindeki güvenlik ayarlarında çoklu gönderimi engelleme ve bot tespiti gibi seçenekler bulunur.
- Verileri SPSS (.sav) biçiminde değer etiketleriyle dışa aktarabilir; bu, veri hazırlığını büyük ölçüde kolaylaştırır.
Yüz yüze (kâğıt) anket ve veri girişi
Okul, hastane ve kurumlarda kâğıt anketler hâlâ yaygındır ve yanıt oranı çoğunlukla çevrim içi anketlerden yüksektir. Ancak veri girişi hatası riski eklenir.
Kâğıt anket iş akışı
- 1
Formları numarala
Her formun sağ üst köşesine sıra numarası (001, 002 …) yaz. Bu numara veri dosyasında “form_no” değişkeni olur ve hatalı girişi bulmanı sağlar.
- 2
Uygulama koşullarını standartlaştır
Yönergeyi her grupta aynı biçimde oku, süreyi kontrol et, kurum ve tarih bilgisini not et.
- 3
Formları gözden geçir
Toplanan formları hemen incele: tamamen boş, yarım ya da tüm maddelere aynı yanıtı vermiş formları işaretle (karar verme veri temizleme aşamasındadır).
- 4
Kod kitabını hazırla
Veri girişine başlamadan önce her değişkenin adını, kodlarını ve eksik veri kodunu belirle (bir sonraki ders).
- 5
SPSS’te değişkenleri tanımla
Variable View (Değişken Görünümü) sekmesinde Name, Type, Label, Values (değer etiketleri), Missing ve Measure (Scale/Ordinal/Nominal) alanlarını doldur. Ardından Data View (Veri Görünümü) sekmesinde her satıra bir form gir.
- 6
Girişi kontrol et
Rastgele seçilen formların (ör. %10’u) verisini kâğıtla karşılaştır. Mümkünse iki kişinin bağımsız giriş yapıp dosyaları karşılaştırması (çift giriş) en güvenli yöntemdir.
- 7
Aralık dışı değerleri tara
Analyze > Descriptive Statistics > Frequencies (Analiz > Tanımlayıcı İstatistikler > Frekanslar) ile 1–5 aralığı dışındaki değerleri (ör. 44, 0) bul ve form numarasından kontrol et.
- 8
Formları sakla
Kâğıt formları kilitli bir yerde, etik kurulun belirttiği süre boyunca sakla.
form_no | yas | cinsiyet | birim | m1 | m2 | m3 | m4 | m5
001 | 34 | 1 | 2 | 4 | 5 | 2 | 4 | 4
002 | 27 | 2 | 1 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3
003 | 41 | 1 | 3 | 5 | 4 | 1 | 99 | 5
(cinsiyet: 1 = Kadın, 2 = Erkek, 3 = Belirtmek istemiyorum; 99 = yanıt yok)
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Çevrim içi form yayın öncesi kontrol
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar