Tezde Yapay Zekâ Oranı: Tespit Araçları, Kurallar ve Ne Yapmalı?

Yapay zekâ tespit araçları nasıl çalışır?

Tespit araçları metni, dil modellerinin ürettiği metinlere özgü istatistiksel örüntülere (ör. kelime seçiminin öngörülebilirliği ve cümle uzunluğunun tekdüzeliği) göre değerlendirir ve bir olasılık tahmini verir. Bu bir kanıt değildir: Kalıp ifadelerle yazılmış, çok düzgün ya da yoğun biçimde düzeltilmiş insan metinleri de yüksek puan alabilir. Araç üreticilerinin kendisi de sonucun tek başına karar için kullanılmamasını önerir.

YÖK ve üniversitelerin yapay zekâ kuralları

YÖK, 2024'te bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerinde üretken yapay zekâ kullanımına dair bir etik rehber yayımlamıştır. Rehberin ana ilkesi şeffaflıktır: Yapay zekânın hangi işlevinin, araştırmanın hangi aşamasında ve ne ölçüde kullanıldığı açıkça beyan edilmelidir. Pek çok üniversite bu çerçeveye dayanarak kendi yönergesini ve beyan formunu hazırlamıştır; izin verilen kullanım düzeyi kurumdan kuruma değişir.

Genel eğilim şudur: Dil denetimi, çeviri desteği ve fikir geliştirme gibi destekleyici kullanımlar beyan edilerek kabul görürken, verinin, bulguların ve yorumların yapay zekâya ürettirilmesi ve beyan edilmeden üretilmiş metnin tezde kullanılması etik ihlal sayılır.

Kendi yazdığınız metin yüksek çıktıysa

Yazım sürecinizi belgeleyin: Word ya da Google Dokümanlar'daki sürüm geçmişi, tarihli taslaklar, danışman yazışmaları, okuma notları ve literatür matrisi en güçlü kanıtlardır. Metninizdeki kalıp ifadeleri azaltmak, kendi örneklerinizi ve özgün yorumlarınızı artırmak hem metni güçlendirir hem de tekdüzeliği kırar.

Yapay zekâ kullandıysanız: beyan edin

Hangi aracı, hangi sürümü, ne zaman, ne amaçla ve tezin hangi bölümünde kullandığınızı belirten kısa bir yapay zekâ kullanım beyanı ekleyin. Beyan, şeffaflığın en güçlü göstergesidir. Ücretsiz aracımızla Türkçe ve İngilizce beyanınızı dakikalar içinde hazırlayabilirsiniz.

Uydurma kaynak tehlikesi

Sohbet tabanlı yapay zekâ araçları, gerçekte var olmayan makale ve kitapları gerçekçi künyelerle önerebilir. Yapay zekânın önerdiği her kaynağı DOI, yayıncı sayfası ya da veri tabanı üzerinden doğrulamadan kullanmayın; uydurma kaynak, jüri ve hakemlerin en kolay fark ettiği hatalardan biridir.