Akademik Dünyaya Giriş · Ders 2/11
Akademik Yazı Türleri ve Farkları
Ödevden doktora tezine, makaleden postere kadar akademik yazı türlerinin amacını, okurunu, yapısını ve birbirinden farkını öğrenirsin.
Akademik dünyada “yazı” tek bir şey değildir. Bir dönem ödevi ile hakemli dergi makalesi, bir bildiri özeti ile doktora tezi; farklı okurlara, farklı amaçlarla ve farklı kurallarla yazılır. Türü doğru tanımazsan, örneğin makale yazarken tez gibi uzun bir literatür bölümü yazar ya da bildiri özetine bulgu koymayı unutursun.
Bu derste her türün amacını, okurunu, tipik uzunluğunu, değerlendirilme biçimini ve en sık yapılan hatalarını göreceksin. Uzunluklar tipik aralıklardır; kesin sınırları her zaman ilgili kurum, dergi ya da kongre belirler.
Öğrenim sürecindeki yazılar
- Ödev (dönem ödevi)
- Bir dersin öğrenme çıktılarını değerlendirmek için verilen, genellikle mevcut kaynakları okuyup sentezlemeye dayanan yazı. Okur dersin hocasıdır. Özgün veri toplama çoğu zaman beklenmez; ama kaynakları doğru kullanma ve kendi cümlelerinle yazma beklenir.
- Rapor
- Belirli bir işin (laboratuvar deneyi, saha gözlemi, staj, proje) ne amaçla, nasıl yapıldığını ve ne sonuç verdiğini düzenli biçimde aktaran metin. Laboratuvar raporu, staj raporu ve teknik rapor en yaygın türlerdir. Dili kısa ve işlevseldir; başlıklar standarttır (Amaç, Yöntem, Bulgular, Sonuç).
- Bitirme projesi / bitirme tezi (lisans)
- Lisans eğitiminin son yılında, bir danışman eşliğinde yapılan, araştırma sürecinin tamamını küçük ölçekte deneyimletmeyi amaçlayan çalışma. Bazı bölümlerde zorunlu, bazılarında seçmelidir; bölümlerin kendi yönergeleri vardır.
- Dönem projesi (tezsiz yüksek lisans)
- Tezsiz yüksek lisans programlarında, tez yerine hazırlanan, genellikle bir uygulama sorununu ya da literatürü inceleyen yazılı çalışma. Kapsamı ve özgünlük beklentisi yüksek lisans tezinden daha sınırlıdır.
- Yüksek lisans tezi
- Tezli yüksek lisans programında, öğrencinin bilimsel araştırma yapma, bilgiye erişme, değerlendirme ve yorumlama yeteneğini kazandığını gösteren, jüri önünde savunulan bağımsız araştırma.
- Doktora tezi
- Bilime yenilik getiren, yeni bir bilimsel yöntem geliştiren ya da bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulayan; öğrencinin bağımsız araştırmacı olduğunu kanıtlayan, en kapsamlı akademik çalışma. Bir alana özgün katkı beklentisi en belirgin farkıdır.
Yayın türleri
- Araştırma makalesi (özgün makale)
- Yeni veriye dayalı bir araştırmanın sonuçlarını bilim topluluğuna sunan, dergiye gönderilen metin. Çoğunlukla IMRaD yapısındadır: Introduction (Giriş), Methods (Yöntem), Results (Bulgular), and Discussion (Tartışma). Hakem değerlendirmesinden geçerek yayımlanır.
- Derleme (review)
- Belirli bir konudaki mevcut çalışmaları toplayıp sınıflandıran, karşılaştıran ve eleştirel biçimde değerlendiren makale. Geleneksel (anlatısal) derleme, sistematik derleme ve meta-analiz başlıca türleridir. Sistematik derlemede tarama stratejisi, dâhil etme/dışlama ölçütleri açıkça raporlanır (PRISMA gibi kılavuzlar kullanılır).
- Bildiri
- Bilimsel bir kongre, sempozyum ya da konferansta sözlü veya poster olarak sunulan çalışma. Kongreye önce özet (genellikle 250–500 kelime) gönderilir; kabul edilirse sunulur. Bazı kongreler tam metin isteyip bildiri kitabında (proceedings) yayımlar.
- Poster
- Kongrede panoya asılan, çalışmayı tek sayfada görsel olarak özetleyen sunum biçimi. Az metin, açık başlıklar, grafik ve tablolarla hızlı okunacak şekilde tasarlanır. Kongre genellikle ölçü (ör. 70×100 cm) belirtir.
- Kitap bölümü
- Bir editörün (ya da editörlerin) yönettiği, birden çok yazarın katkı verdiği kitapta yer alan bölüm. Makaleye göre daha serbest ve kapsamlı olabilir; değerlendirme süreci yayınevine ve editöre göre değişir.
Hepsini bir arada karşılaştır
| Tür | Amaç | Okur / değerlendiren | Tipik uzunluk | Özgün veri? |
|---|---|---|---|---|
| Ödev | Dersi öğrendiğini göstermek | Ders hocası | 5–20 sayfa | Genellikle hayır |
| Rapor | Yapılan işi ve sonucu aktarmak | Hoca, kurum, işveren | 3–30 sayfa | Çoğunlukla evet (deney/gözlem) |
| Bitirme projesi/tezi | Araştırma sürecini deneyimlemek | Danışman, bölüm komisyonu | 20–60 sayfa | Bölüme göre değişir |
| Dönem projesi | Bir konuyu derinlemesine incelemek | Danışman | 30–80 sayfa | Sınırlı ya da yok |
| Yüksek lisans tezi | Araştırma yapabildiğini göstermek | Jüri (3 ya da 5 öğretim üyesi) | 60–150 sayfa | Evet (ya da özgün sentez) |
| Doktora tezi | Alana özgün katkı | Jüri (genellikle 5 öğretim üyesi) | 150–300+ sayfa | Evet |
| Araştırma makalesi | Yeni bulguyu duyurmak | Editör, hakemler, alan okuru | 4.000–10.000 kelime | Evet |
| Derleme | Alanı haritalamak | Editör, hakemler | 5.000–12.000 kelime | Hayır (mevcut çalışmalar) |
| Bildiri | Çalışmayı topluluğa sunmak | Kongre bilim kurulu | Özet 250–500 kelime; tam metin 8–15 sayfa | Genellikle evet |
| Poster | Çalışmayı görsel özetlemek | Kongre katılımcıları | Tek pano | Genellikle evet |
| Kitap bölümü | Konuyu kapsamlı işlemek | Editör, yayınevi | 15–40 sayfa | Değişir |
Aynı araştırma, farklı türler
Türleri en iyi anlamanın yolu, aynı çalışmanın farklı biçimlere nasıl dönüştüğünü görmektir. Diyelim ki bir yüksek lisans öğrencisi, hemşirelik öğrencilerinde simülasyon eğitiminin klinik özgüvene etkisini incelemiş olsun.
Hemşirelik eğitimi, kuramsal bilginin klinik ortamda güvenli uygulamaya dönüştürülmesini amaçlar. Ancak klinik uygulama alanlarının sınırlılığı, hasta güvenliğine ilişkin kaygılar ve öğrenci sayısındaki artış, öğrencilerin gerçek hastalarla yeterli deneyim kazanmasını güçleştirmektedir. Bu sorunlara yanıt olarak geliştirilen simülasyon temelli eğitim, öğrencilere hata yapma ve hatadan öğrenme fırsatı sunan kontrollü bir ortam sağlamaktadır. Bu bölümde önce problem durumu ortaya konulmakta, ardından araştırmanın amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve tanımlar sunulmaktadır.
Klinik uygulama alanlarının sınırlılığı, hemşirelik öğrencilerinin gerçek hastalarla deneyim kazanmasını güçleştirmektedir. Yüksek gerçeklikli simülasyonun klinik özgüveni artırdığı bildirilse de (Aydın, 2020) Türkiye’deki çalışmalar çoğunlukla tek oturumluk uygulamalarla sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, dört haftalık simülasyon programının birinci sınıf hemşirelik öğrencilerinin klinik özgüvenine etkisini incelemektir.
Amaç: Dört haftalık simülasyon programının hemşirelik öğrencilerinin klinik özgüvenine etkisini incelemek.
Yöntem: Ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Örneklemi bir devlet üniversitesinden 64 birinci sınıf öğrencisi (deney = 32, kontrol = 32) oluşturmuştur. Veriler Klinik Özgüven Ölçeği ile toplanmış, gruplar arası fark bağımsız örneklemler t testiyle analiz edilmiştir.
Bulgular: Deney grubunun son test özgüven puanı kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p < ,05).
Sonuç: Simülasyon programının müfredata eklenmesi önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: simülasyon, hemşirelik eğitimi, klinik özgüven
BULGULAR
• Son test özgüven puanı: Deney 78,4 / Kontrol 69,1
• Fark anlamlı (p < ,05)
• Öğrencilerin %81’i simülasyonu “çok yararlı” buldu
[Grafik: Gruplara göre ön test–son test ortalamaları, sütun grafiği]
Zayıf ve güçlü örnekler
Bu çalışmada simülasyonun önemi anlatılacaktır. Simülasyon günümüzde çok önemli bir konudur. Bulgular kongrede paylaşılacaktır.
(Makale olarak gönderilen metin) Bu ödevde, okuduğum kaynaklara göre simülasyonun tarihçesini ve türlerini anlatmaya çalıştım.
Deneyimiz gerçekten çok güzel geçti ve hepimiz çok şey öğrendik, sonuçlar da bayağı iyi çıktı.
Doğru türü seçmek
Bir çalışmayı hangi türde paylaşmalısın?
- 1
Çalışma tamamlandı mı?
Ön bulgular varsa bildiri veya poster uygundur; tamamlanmış ve güçlü bir çalışma makaleye dönüşebilir.
- 2
Özgün veri var mı?
Yoksa ve kapsamlı bir literatür incelemesi yaptıysan derleme düşünebilirsin; ama derleme de sistemli bir yöntem ister.
- 3
Okur kim?
Uzman topluluk mu (dergi), geniş akademik okur mu (kitap bölümü), uygulayıcılar mı (rapor)?
- 4
Kurum ne istiyor?
Tezden üretilen yayın için danışmanınla konuş; birçok enstitü tezden üretilen yayında danışmanın da yazar olarak yer almasını bekler ya da teşvik eder. Yine de yazarlık ve yazar sırası gerçek katkıya göre belirlenmelidir. Kendi enstitünün kuralını öğren.
Kendini sına
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Yazmaya başlamadan önce türü netleştir
0/6Takıldığın bir yer mi var?