Diğer Atıf Stilleri ve Kaynak Yönetimi · Ders 2/13
ISNAD Atıf Sistemi: Temel Mantık, İlk Atıf ve Kısa Atıf
Türkiye’de geliştirilen ISNAD Atıf Sistemi’nin dipnotlu ve metin içi sürümlerini, dipnotta ilk atıf ile sonraki (kısa) atıf kurallarını ve yazar sayısına göre yazımı öğrenirsin.
ISNAD Atıf Sistemi, Türkiye’de geliştirilmiş, Türkçe yazılan akademik metinlerin ihtiyaçlarını gözeten bir atıf stilidir. Özellikle ilahiyat (İslami ilimler), tarih, edebiyat ve diğer sosyal ve beşerî bilimlerde yaygın olarak kullanılır. DergiPark’taki pek çok dergi ve birçok enstitü ISNAD’ı kabul eder ya da zorunlu tutar.
ISNAD’ın en büyük artısı, Türkçe yayıncılığın gerçeklerini (ansiklopedi maddeleri, yazma eserler, Osmanlıca kaynaklar, ayet ve hadis gönderimleri, “Basım”, “Çev.”, “nşr.” gibi Türkçe ifadeler) doğrudan kurallarına katmasıdır. Mantığı büyük ölçüde Chicago notlar-kaynakça sistemine benzer.
İki sürüm: Dipnotlu ve metin içi
- ISNAD dipnotlu sürüm
- Atıflar sayfa altında dipnot olarak verilir, metnin sonunda alfabetik kaynakça bulunur. ISNAD’ın en çok bilinen ve en yaygın kullanılan sürümüdür. İlahiyat ve tarih tezlerinin büyük kısmı bu sürümle yazılır.
- ISNAD metin içi (yazar-tarih) sürüm
- Atıflar metin içinde parantezle verilir: (Soyadı Yıl, sayfa). Metnin sonunda alfabetik kaynakça bulunur. Sosyal bilimlerde, özellikle dipnotun istenmediği dergilerde tercih edilir.
| Dipnotlu sürüm | Metin içi sürüm | |
|---|---|---|
| Metinde | cümle sonunda üst simge ¹ | (Örnekoğlu 2019, 112) |
| Sayfa altında | ¹ Mehmet Örnekoğlu, Osmanlı Medreselerinde Mantık Öğretimi (İstanbul: Kurgu Yayınları, 2019), 112. | — |
| Kaynakçada | Örnekoğlu, Mehmet. Osmanlı Medreselerinde Mantık Öğretimi. İstanbul: Kurgu Yayınları, 2019. | Kaynakça girdisi büyük ölçüde aynı mantıkla yazılır; yılın yerini kılavuzdan doğrula. |
Tablodaki kitap ve yazar örnek amaçlı kurgusaldır. Bu modül boyunca ISNAD örneklerinde aynı kurgusal yazarları kullanacağız; böylece biçim farkına odaklanabilirsin.
Dipnot ile kaynakça arasındaki temel fark
Dipnotlu sürümde aynı kaynak iki yerde iki farklı biçimde yazılır. Bu ISNAD’a yeni başlayanların en çok karıştırdığı noktadır:
| Unsur | Dipnotta | Kaynakçada |
|---|---|---|
| Yazar adı | Ad Soyad (doğal sıra) | Soyad, Ad (ters çevrilmiş) |
| Unsurlar arası ayraç | Virgül | Nokta |
| Yayın bilgisi (kitap) | Parantez içinde: (Yer: Yayınevi, Yıl) | Parantezsiz: Yer: Yayınevi, Yıl. |
| Sayfa | Atıf yapılan sayfa: 112. | Kitapta verilmez; makalede sayfa aralığı verilir. |
| Sıralama | Metindeki geçiş sırası | Yazar soyadına göre alfabetik |
Kaynakça:
Mehmet Örnekoğlu, Osmanlı Medreselerinde Mantık Öğretimi (İstanbul: Kurgu Yayınları, 2019), 112.
İlk atıf: Tam künye
Bir kaynağa ilk kez atıf yaptığında dipnotta kaynağın tam künyesini verirsin. Okur, kaynakçaya bakmadan kaynağı bulabilmelidir.
Kitap:
Ad Soyad, Kitap Adı (Basım Yeri: Yayınevi, Yıl), sayfa.
Makale:
Ad Soyad, “Makale Başlığı”, Dergi Adı Cilt/Sayı (Yıl), sayfa.
Kitap bölümü:
Ad Soyad, “Bölüm Başlığı”, Kitap Adı, ed. Ad Soyad (Basım Yeri: Yayınevi, Yıl), sayfa.
Şablonu kopyalayın ya da Word olarak indirip kendi tezinize uyarlayın.
Sonraki atıf: Kısa atıf
Aynı kaynağa ikinci ve sonraki atıflarında tam künyeyi tekrar etmezsin. ISNAD’da bunun yerine kısa atıf yazılır: yazarın soyadı, eserin kısaltılmış adı ve sayfa.
Kitap:
Soyad, Kısa Ad, sayfa.
Makale:
Soyad, “Kısa Başlık”, sayfa.
Şablonu kopyalayın ya da Word olarak indirip kendi tezinize uyarlayın.
¹ Mehmet Örnekoğlu, Osmanlı Medreselerinde Mantık Öğretimi (İstanbul: Kurgu Yayınları, 2019), 112.
² Zeynep Kurgun, “Kadı Sicillerinde Vakıf Davaları”, Örnek Tarih Araştırmaları Dergisi 14/2 (2021), 87.
³ Örnekoğlu, Mantık Öğretimi, 118.
⁴ Örnekoğlu, Mantık Öğretimi, 120.
⁵ Kurgun, “Vakıf Davaları”, 91.
³ a.g.e., s. 118.
Yazar sayısına göre yazım
| Durum | Dipnotta | Kaynakçada |
|---|---|---|
| Tek yazar | Mehmet Örnekoğlu | Örnekoğlu, Mehmet. |
| İki yazar | Mehmet Örnekoğlu - Zeynep Kurgun | Örnekoğlu, Mehmet - Kurgun, Zeynep. |
| Üç ve daha fazla yazar | Mehmet Örnekoğlu vd. | Örnekoğlu, Mehmet vd. |
| Editörlü kitap | Ad Soyad (ed.) | Soyad, Ad (ed.). |
| Çeviri | ... çev. Ad Soyad ... | ... çev. Ad Soyad ... |
İlk dipnot:
¹ Mehmet Örnekoğlu vd., Osmanlı Kurumları Sözlüğü (Ankara: Örnek Akademi, 2020), 33.
Kısa dipnot:
⁴ Örnekoğlu vd., Kurumlar Sözlüğü, 41.
Kaynakça:
Örnekoğlu, Mehmet vd. Osmanlı Kurumları Sözlüğü. Ankara: Örnek Akademi, 2020.
Metin içi sürümde atıf
Kırdan kente göç eden ailelerde dayanışma ağlarının ilk on yılda belirgin biçimde zayıfladığı görülmektedir (Kurgun 2021, 87). Benzer bir eğilim farklı kentlerde de bildirilmiştir (Örnekoğlu - Taslak 2020, 45-47; Kurgun 2021, 90).
Bilgi eksik olduğunda
| Eksik bilgi | Türkçe yazında yaygın kısaltma | Örnek |
|---|---|---|
| Basım yeri yok | y.y. (yayın yeri yok) | (y.y.: Kurgu Yayınları, 1965) |
| Yayınevi yok | Kılavuzlar arasında farklı karşılıklar görülür; kılavuzundaki ifadeyi kullan | (İstanbul: [kılavuzdaki karşılık], 1965) |
| Tarih yok | ts. (tarihsiz) | (İstanbul: Kurgu Yayınları, ts.) |
| Basım sayısı | “Basım” ifadesi (yayınevinden sonra, yıldan önce) | (Ankara: Kurgu Yayınları, 3. Basım, 2018) |
Özel gönderimler: Ayet ve hadis
ISNAD, ilahiyat çalışmalarının ihtiyacına göre Kur’an ayetleri ve hadis kaynakları için özel kurallar içerir. Ayet gönderimi genellikle sure adı, sure numarası ve ayet numarasıyla verilir (ör. el-Bakara 2/255). Hadis kaynaklarında ise eser, kitap (bölüm) adı ve hadis numarası esas alınır. Bu kurallar ayrıntılı olduğu için ilahiyat alanında yazıyorsan ISNAD kılavuzunun ilgili bölümünü baştan sona oku.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
¹ Örnekoğlu, Mehmet. Osmanlı Medreselerinde Mantık Öğretimi. İstanbul: Kurgu Yayınları, 2019. s. 112.
² a.g.e., s. 115.
³ Zeynep Kurgun ve Ali Taslak, “Kadı Sicillerinde Vakıf Davaları”, Örnek Tarih Araştırmaları Dergisi 14/2 (2021), 87.
ISNAD dipnot kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?