Akademik Dünyaya Giriş · Ders 9/11
Akademik ve Eleştirel Düşünme, Argüman Kurma
İddia–gerekçe–kanıt yapısıyla sağlam argüman kurmayı, karşı görüşü ele almayı ve yaygın akıl yürütme hatalarını tanımayı öğrenirsin.
Bir tez, baştan sona tek bir büyük argümandır: “Şu problem önemlidir, şu yöntemle incelenmelidir, şu bulgular elde edilmiştir ve bunlar şu anlama gelir.” Jüri savunmada aslında bu argümanın her halkasını sınar. Bu derste, akademik yazının omurgası olan argüman kurmayı ve onu besleyen eleştirel düşünmeyi öğreneceksin.
- Eleştirel düşünme
- Bir iddiayı kabul ya da reddetmeden önce dayanağını, kanıtını, varsayımlarını ve alternatif açıklamalarını sistematik olarak değerlendirme becerisi. “Eleştirel” kelimesi burada “kusur bulmak” değil, “ölçütlere göre değerlendirmek” anlamındadır.
- Akademik argüman
- Bir iddianın gerekçeler ve kanıtlarla desteklendiği, karşı görüşlerin dikkate alındığı mantıklı akıl yürütme. Günlük dildeki “tartışma, kavga” anlamından farklıdır.
Argümanın yapı taşları: İddia, gerekçe, kanıt
| Bileşen | Sorduğu soru | Örnek (eğitim) |
|---|---|---|
| İddia | Ne savunuyorsun? | Ortaokullarda biçimlendirici değerlendirme uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır. |
| Gerekçe | Neden? | Çünkü biçimlendirici değerlendirme öğrencilere eksiklerini zamanında fark etme ve düzeltme imkânı verir. |
| Kanıt | Bunu nereden biliyorsun? | Deneysel çalışmalar, düzenli geri bildirim alan öğrencilerin başarı puanlarının anlamlı biçimde arttığını göstermektedir (Kurt, 2021; Polat, 2022). |
| Karşı görüş | Kim, neden karşı çıkabilir? | Kalabalık sınıflarda öğretmenlerin zaman bulamayacağı ileri sürülebilir. |
| Yanıt / sınırlama | Karşı görüşe ne dersin? | Bu kaygı yerindedir; ancak akran değerlendirmesi ve kısa çıkış kartları gibi düşük zaman maliyetli teknikler bu sorunu hafifletebilir. |
- Garanti (örtük bağ)
- Kanıtın iddiayı neden desteklediğini açıklayan, çoğu zaman söylenmeden kabul edilen ilke. Örnek: “Başarıyı artıran uygulamalar yaygınlaştırılmalıdır.” Jüri bazen tam olarak bu örtük varsayımı sorgular; bu yüzden onu fark etmen önemlidir.
- Niteleyici
- İddianın kapsamını ve kesinlik düzeyini belirten ifade: “genellikle”, “bu örneklemde”, “kısa vadede”, “orta düzeyde”. Akademik yazıda abartıyı önleyen temel araçtır.
Zayıf argümandan güçlü argümana
Hemşirelerin çalışma saatleri kesinlikle azaltılmalı, çünkü herkes çok yorgun ve bu çok yanlış.
Kişisel verilerin korunması çok önemlidir ve şirketler buna uymuyor.
Önerdiğimiz algoritma çok daha iyi ve hızlı çalışıyor.
Paragraf düzeyinde argüman: PEEL yapısı
Akademik paragraf, küçük bir argümandır. Yaygın olarak kullanılan bir yapı şöyledir:
- Point (Ana fikir): Paragrafın iddiasını veren konu cümlesi.
- Evidence (Kanıt): Kaynaklar, veriler, örnekler.
- Explanation (Açıklama): Kanıtın iddiayı nasıl desteklediği; senin yorumun.
- Link (Bağlantı): Paragrafı tezin genel argümanına ya da bir sonraki paragrafa bağlama.
[P] Uzaktan çalışma, çalışanların iş-yaşam sınırlarını bulanıklaştırarak iş-aile çatışmasını artırabilir. [E] Bilişim sektöründe yürütülen iki çalışmada, haftada üç günden fazla uzaktan çalışanların mesai sonrası iş e-postalarını yanıtlama sıklığının daha yüksek olduğu ve bunun iş-aile çatışması puanlarıyla pozitif ilişkili bulunduğu bildirilmiştir (Kılıç, 2021; Şahin, 2022). [E] Bu bulgular, uzaktan çalışmanın sağladığı esnekliğin, sınırların bireysel olarak yönetilemediği durumlarda bir yüke dönüşebileceğine işaret etmektedir. [L] Dolayısıyla bu araştırmada, uzaktan çalışma ile iş-yaşam dengesi arasındaki ilişkide örgütsel desteğin koruyucu bir rol oynayıp oynamadığı incelenmektedir.
Karşı görüşü ele almak
Birçok öğrenci, karşı görüşü anmanın argümanını zayıflatacağından korkar. Tam tersi doğrudur: Karşı görüşü adil biçimde sunup yanıtlamak, konuyu bütün yönleriyle bildiğini gösterir ve jürinin soracağı soruları önceden yanıtlar.
• Bununla birlikte, bazı araştırmacılar olduğunu ileri sürmektedir (Kaynak, yıl). Ancak
• Bu bulgunun aksine, çalışmasında saptanmıştır. Bu farklılık, örneklem özelliklerindeki ile açıklanabilir.
• eleştirisi haklı bir noktaya dikkat çekmektedir; yine de
• Bu yorumun sınırlılığı, ’dır. Dolayısıyla bulgular bağlamında değerlendirilmelidir.
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Bazı çalışmalar ilişki bulmuş, bazıları bulmamış. Yani konu belirsizdir.
Yaygın akıl yürütme hataları (safsatalar)
| Safsata | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Aceleci genelleme | Az sayıda gözlemden genel sonuç çıkarmak | “Görüştüğüm beş öğretmen de müfredattan memnun değil; Türkiye’deki öğretmenler müfredattan memnun değildir.” |
| Nedensellik yanılgısı | Birlikte değişmeyi ya da ardışıklığı neden-sonuç sanmak | “Tablet dağıtıldıktan sonra başarı arttı, demek ki başarıyı tablet artırdı.” |
| Otoriteye başvurma | Kanıt yerine kişinin unvanına ya da şöhretine dayanmak | “Ünlü bir profesör böyle söylediğine göre doğrudur.” |
| Saman adam | Karşı görüşü çarpıtıp zayıf hâlini çürütmek | “Ödevi savunanlar çocukların hiç oynamamasını istiyor.” |
| Yanlış ikilem | Yalnızca iki seçenek varmış gibi sunmak | “Ya sınav sistemini tamamen kaldıracağız ya da öğrenciler kaygıyla yaşamaya mahkûm olacak.” |
| Kişiye saldırı (ad hominem) | Argüman yerine kişiyi eleştirmek | “Bu yazar genç olduğu için görüşleri dikkate alınmamalı.” |
| Döngüsel akıl yürütme | Kanıtlanacak şeyi kanıt olarak kullanmak | “Bu ölçek geçerlidir, çünkü geçerli bir ölçme aracıdır.” |
| Kiraz toplama | Yalnızca işine gelen kanıtları seçmek | Hipotezi destekleyen üç çalışmayı aktarıp desteklemeyen altı çalışmayı görmezden gelmek. |
Kendini sına
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Argümanım sağlam mı?
0/7Takıldığın bir yer mi var?