Akademik Dünyaya Giriş · Ders 8/11
Not Alma, Literatür Matrisi ve Fikir Yönetimi
Okuduklarını yazıya dönüştürecek biçimde not almayı, literatür matrisi kurmayı ve fikirlerini kaybetmeden düzenlemeyi öğrenirsin.
Okumak tek başına yetmez; okuduğunu yeniden bulabilir ve kullanabilir hâle getirmen gerekir. İyi not sistemi, literatür bölümünü yazarken seni boş sayfanın karşısında yalnız bırakmaz: Elinde zaten düzenlenmiş, kaynağı belli, kendi cümlelerinle yazılmış onlarca not bulunur.
Not almak aynı zamanda akademik dürüstlüğün de ilk savunma hattıdır. İstemeden yapılan intihallerin önemli bir kısmı, öğrencinin notlarında kendi cümlesi ile kaynaktan kopyaladığı cümleyi ayırt edememesinden kaynaklanır.
Üç not türü
- Doğrudan alıntı notu
- Kaynaktaki ifadenin kelimesi kelimesine kopyası. Mutlaka tırnak içinde ve sayfa numarasıyla kaydedilir. Tezde az kullanılır; özellikle bir tanım, çarpıcı bir ifade ya da yasa metni için gerekir.
- Özetleme / başka sözcüklerle anlatma (parafraz) notu
- Kaynaktaki fikrin senin cümlelerinle yeniden yazılmış hâli. Tezinde en çok bu tür notları kullanırsın. Kendi cümlen olsa da fikir başkasına ait olduğu için kaynağı belirtilir.
- Kendi yorum notu
- Okurken aklına gelen eleştiri, bağlantı, soru ya da fikir. Tezinin özgün sesini bu notlar oluşturur. Kaynak notlarından açıkça ayrılmalıdır.
Kaynak: Koç, M. (2019). Din eğitiminde değerler yaklaşımı. Örnek Yayınları.
[ALINTI – s. 87] “Değer eğitimi, bilgi aktarımından çok, öğrencinin değeri kendi yaşamında anlamlandırmasını hedefler.”
[ÖZET – s. 85–92] Koç, değer eğitiminde doğrudan telkin yerine tartışma ve örnek olay yöntemlerinin daha kalıcı sonuç verdiğini savunur; ancak bunun için öğretmenin yöntem eğitimi alması gerektiğini vurgular.
[BEN] Benim örneklemimdeki DKAB öğretmenlerinin çoğu bu yöntemlere ilişkin hizmet içi eğitim almamış olabilir. Anket formuna “örnek olay yöntemi eğitimi aldınız mı?” sorusunu eklemeliyim.
Değer eğitimi bilgi aktarımından çok öğrencinin değeri kendi yaşamında anlamlandırmasını hedefler. Telkin yerine tartışma daha iyi.
(Kaynak yok, sayfa yok, tırnak yok.)
Cornell not alma sistemi
Cornell Üniversitesi’nde Walter Pauk tarafından geliştirilen bu yöntem, sayfayı üç bölgeye ayırır. Ders notları için geliştirilmiş olsa da makale ve kitap okuma notlarına da kolayca uyarlanır.
| Bölge | Konum | Ne yazılır? |
|---|---|---|
| Not alanı | Sayfanın sağ geniş kısmı | Okurken aldığın ana notlar, özetler, alıntılar (kaynak ve sayfayla). |
| İpucu/soru sütunu | Sol dar sütun | Okuma bitince notlardan çıkardığın anahtar kavramlar ve sorular. |
| Özet alanı | Sayfanın altı | Sayfanın tamamını 2–3 cümlede kendi sözlerinle özetle. |
Literatür matrisi (sentez tablosu)
Literatür matrisi, okuduğun çalışmaları ortak ölçütlere göre karşılaştırdığın bir tablodur. Tezin literatür bölümünü yazmanın en güçlü hazırlık aracıdır; çünkü çalışmaları tek tek özetlemek yerine karşılaştırmalı düşünmeni sağlar. Excel, LibreOffice Calc ya da Google E-Tablolar’da kolayca oluşturulur.
| Kaynak | Örneklem | Desen / araç | Ana bulgu | Sınırlılık | Tezime katkı |
|---|---|---|---|---|---|
| Yıldırım (2021) | 412 ortaokul öğrencisi, İzmir | İlişkisel; Okul İklimi Ölçeği | Olumlu okul iklimi ile siber zorbalık arasında negatif ilişki | Kesitsel; öz bildirim | Hipotez 1 için destek |
| Aktaş ve Gül (2022) | 28 öğrenci, 6 öğretmen | Nitel; yarı yapılandırılmış görüşme | Öğrenciler okulun siber zorbalığa müdahale etmediğini düşünüyor | Küçük, tek okul | Tartışmada “algılanan okul desteği” bağlamı |
| Er (2020) | 1.050 lise öğrencisi, 5 il | İlişkisel; yapısal eşitlik modeli | Okul bağlılığı aracı rol oynuyor | Lise düzeyi; ortaokula genellenemez | Model kurmamda örnek; aracı değişken fikri |
| Toprak (2023) | 300 ortaokul öğrencisi | Deneysel; 8 haftalık program | Program sonrası siber zorbalık puanı azaldı | İzleme ölçümü yok | Önerilerde müdahale örneği |
Yıldırım (2021) bir çalışma yapmıştır. Bu çalışmada okul iklimi ile siber zorbalık arasında ilişki bulunmuştur. Er (2020) de bir çalışma yapmıştır. Bu çalışmada okul bağlılığının aracı rolü bulunmuştur. Toprak (2023) da bir program uygulamıştır.
Kaynak (yazar, yıl) | Tam künye | Amaç / araştırma sorusu | Kuramsal çerçeve | Örneklem (sayı, özellik, yer) | Desen | Veri toplama aracı | Analiz | Ana bulgular | Sınırlılıklar | Tezime katkısı / nerede kullanırım | Okuma tarihi | Not dosyası bağlantısı
Şablonu kopyalayın ya da Word olarak indirip kendi tezinize uyarlayın.
Fikir yönetimi: Hiçbir düşünceyi kaybetme
En iyi fikirler çoğu zaman masa başında değil, otobüste, duşta ya da yürürken gelir. Yakalayamadığın fikir kaybolur. Bu yüzden fikirlerini düzenli toplayacağın ve sonra işleyeceğin bir sisteme ihtiyacın var.
Basit bir fikir yönetim döngüsü
- 1
Yakala
Telefonunda tek bir not uygulaması ya da cebinde küçük bir defter. Fikri anında, kısa da olsa yaz: “Örneklemde kırsal-kent ayrımı yapılabilir mi?”
- 2
Topla
Haftada bir, dağınık notları tek bir “fikir dosyası”na aktar.
- 3
İşle
Her fikre karar ver: Tezde kullan (hangi bölüm?), danışmana sor, sonraki çalışma için sakla ya da sil.
- 4
Bağla
Fikri ilgili kaynak notu ya da tez bölümü dosyasıyla ilişkilendir (dosyaya not, Zotero’da etiket, bölüm taslağına yorum).
- Zettelkasten (kart kutusu) yöntemi
- Alman sosyolog Niklas Luhmann’ın kullandığıyla tanınan not sistemi. Her not tek bir fikir içerir, kendi cümlelerinle yazılır ve diğer notlara bağlantılarla bağlanır. Zamanla notlar arasında beklenmedik bağlantılar ortaya çıkar. Dijital not uygulamalarıyla uygulanabilir; ama küçük bir tez için basit bir klasör ve dosya düzeni de yeterlidir.
- Kavram haritası
- Kavramları kutular, aralarındaki ilişkileri oklar ve kısa etiketlerle gösteren şema. Kuramsal çerçeveni ya da araştırma modelini görselleştirmek için çok etkilidir. Kâğıt-kalemle ya da ücretsiz çizim araçlarıyla yapılabilir.
TEZ_2026/
├── 00_Yonetim/ (takvim, toplantı notları, formlar)
├── 01_Literatur/ (literatür matrisi, okuma notları)
├── 02_Bolumler/
│ ├── Bolum1_Giris_v3.docx
│ ├── Bolum2_Kuramsal_v2.docx
│ └── ...
├── 03_Veri/
│ ├── ham/ (asla düzenlenmez)
│ └── temiz/
├── 04_Analiz/ (SPSS/Jamovi dosyaları, çıktılar)
├── 05_Sekiller_Tablolar/
├── 06_Fikirler.docx
└── 99_Arsiv/ (eski sürümler)
Sık yapılan hatalar
Kendini sına
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Not ve fikir sistemim
0/6Takıldığın bir yer mi var?