Hatalı Soru Türleri ve Düzeltilmesi

Jüri üyeleri ve hakemler anket formuna baktıklarında ilk olarak hatalı soruları yakalar. Bu derste en sık görülen sekiz hata türünü tek tek inceleyeceksin. Her tür için birden fazla gerçekçi örnek göreceksin; amaç, kendi formuna baktığında bu hataları refleks olarak fark etmendir.

1. Çift yüklü sorular (double-barreled)

Tek soruda iki ayrı şeyi sorar. Katılımcı birine katılıp diğerine katılmıyorsa ne işaretleyeceğini bilemez; sen de verdiği yanıtın hangi kısma ait olduğunu bilemezsin.

2. Yönlendirici sorular (leading)

Soru, belirli bir yanıtı doğru ya da toplumsal olarak kabul edilebilir gösterir. Sonuç olarak katılımcının gerçek görüşü yerine senin beklentin ölçülür.

3. Varsayımlı sorular (loaded / presumptive)

Soru, katılımcının belirli bir durumda olduğunu ya da belirli bir davranışı yaptığını varsayar. Bu durumda olmayan katılımcı ya yanlış yanıt verir ya da soruyu boş bırakır.

4. Belirsiz sorular (vague / ambiguous)

Sözcüklerin ya da zaman çerçevesinin farklı kişilerce farklı yorumlanabildiği sorulardır.

5. Olumsuz ve çift olumsuz sorular

Olumsuz ifadeler okuma sırasında kolayca gözden kaçar; özellikle Likert ölçeğinde “katılmıyorum” seçeneğiyle birleşince çift olumsuzluk ortaya çıkar ve katılımcı ne demek istediğini karıştırır.

6. Teknik jargon

7. Hafıza zorlayan sorular

8. Hassas sorular

Gelir, sağlık durumu, cinsel yaşam, madde kullanımı, yasa dışı davranış, dini inanç, siyasi görüş ve etnik köken gibi konular hassastır. Katılımcı yanıt vermeyebilir, anketi bırakabilir ya da sosyal olarak kabul edilebilir yanıtı verebilir. Ayrıca bu verilerin bir kısmı KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veridir (etik ve KVKK dersine bak).