Metin İçi Atıf II: Özel Durumlar

Temel kuralları öğrendin; ancak tez yazarken her gün “bu durumda ne yapacağım?” dediğin özel durumlarla karşılaşacaksın. Bu ders, APA 7’nin özel durum kurallarının eksiksiz bir başvuru kaynağıdır. Her durumda parantez içi ve anlatı biçimini birlikte göreceksin.

1. Aynı yazarın aynı yıl yayımlanmış eserleri (2020a, 2020b)

• Aynı yazar(lar)ın aynı yıl yayımlanmış birden çok eseri varsa yıla küçük harf eklenir: 2020a, 2020b, 2020c.
• Harfler, kaynakçada bu eserler başlığa göre alfabetik sıralandıktan sonra verilir (İngilizcede baştaki A, An, The göz ardı edilir).
• Aynı harf hem metinde hem kaynakçada kullanılır.
• Tarihsiz ve basımdaki eserlerde kısa çizgiyle eklenir: (Kaya, t.y.-a, t.y.-b), (Kaya, baskıda-a, baskıda-b).
• Yazar sırası birebir aynı olmalıdır: “Kaya ve Demir (2020)” ile “Kaya ve Uslu (2020)” farklı yazar grubudur, harf almaz.

2. Aynı soyadlı farklı yazarlar

Kaynakçanda aynı soyadına sahip farklı birinci yazarlar varsa (yıllar farklı olsa bile), okurun karıştırmaması için tüm metin içi atıflarda ilk yazarın ad baş harfleri de yazılır.

3. Birden çok kaynağa birlikte atıf

• Aynı parantez içinde birden çok kaynak kaynakçadaki sırayla (alfabetik) dizilir ve noktalı virgülle ayrılır.
• Aynı yazarın eserleri soyadı bir kez yazılarak yıla göre sıralanır: (Kaya, 2017, 2020, 2023). Tarihsiz eserler önce, basımdakiler en sonda gelir: (Kaya, t.y., 2019, baskıda).
• Önemli bir kaynağı öne çıkarmak istersen onu başa koyup diğerlerini “ayrıca bkz.” ile verebilirsin: (Kaya, 2021; ayrıca bkz. Akın, 2019; Demir, 2020). İngilizce: see also.
• Anlatı atıflarında sıralama serbesttir; cümle içinde istediğin sırayla yazabilirsin.
• Bir iddiayı beş-altı kaynakla desteklemek yerine en temsil edici iki-üç kaynağı seçmek daha okunur bir metin sağlar.

4. Yazarı belirsiz eserler

• Yazar yoksa, kaynakçadaki girdinin başına başlık geçer; metin içinde de başlığın ilk birkaç kelimesi kullanılır.
• Kendi başına yayımlanan eserlerin (kitap, rapor, web sayfası, film) başlığı italik; bir bütünün parçası olan eserlerin (dergi makalesi, gazete haberi, kitap bölümü, ansiklopedi maddesi) başlığı tırnak içinde yazılır.
• Metin içinde başlık, İngilizce eserlerde başlık biçiminde büyük harf (title case) ile yazılır, kaynakçadaki cümle biçiminden farklı olarak.
• Uzun başlıklar kısaltılır: “Uzaktan Eğitimde Öğrenci Katılımını Artırmanın Yolları” → (“Uzaktan Eğitimde Öğrenci”, 2022).
• Yalnızca eser gerçekten “Anonim/Anonymous” olarak imzalanmışsa “Anonim” yazılır; yazarı bulamadın diye “Anonim” yazılmaz.
• Pek çok kurumsal web sayfasında yazar aslında kurumdur; “yazarsız” saymadan önce kurum yazar olup olmadığına bak.

5. Tarihsiz eser (t.y.)

Yayım tarihi bulunamayan eserlerde APA “n.d.” (no date) kullanır; Türkçe metinde yaygın karşılık “t.y.” (tarih yok)dur. Web sayfalarında “son güncelleme” tarihi içeriğin tarihi sayılabilir; ama sayfanın altındaki telif yılı (© 2024) genellikle içeriğin tarihi değildir.

6. Basımdaki eser (baskıda)

Dergi tarafından kabul edilmiş ama henüz sayıya girmemiş eserlerde yıl yerine “in press” (Türkçe: baskıda) yazılır. Hakem sürecindeki ya da gönderilmiş ama kabul edilmemiş eserler “baskıda” sayılmaz; bunlar yayımlanmamış eser olarak verilir.

7. Klasik, eski ve yeniden basılmış eserler

• Yeniden basılmış ya da çevrilmiş eserlerde iki yıl eğik çizgiyle verilir: (özgün yıl/kullanılan baskının yılı): (Freud, 1900/1953).
• Kaynakçada kullanılan baskının yılı parantezde yazılır ve sona “(Orijinal eser [yıl] yılında yayımlanmıştır)” notu eklenir (APA: Original work published ...).
• Antik eserlerde tarih yaklaşık olabilir: (Aristoteles, yak. MÖ 350/2018). APA özgünü: (Aristotle, ca. 350 B.C.E./1994).
• APA 7’de dinî eserler ve antik klasik eserler de kaynakçaya yazılır (APA 6’dan farklı). Kullandığın çeviri veya baskı kaynak gösterilir.
• Bu eserlerin standart bölümlemesi (kitap, bölüm, ayet, satır) sayfa yerine kullanılabilir.

8. Kişisel iletişim

• E-posta, telefon görüşmesi, özel mektup, ders notu, kayda geçmemiş konuşma gibi okurun ulaşamayacağı kaynaklar kişisel iletişimdir.
• Yalnızca metin içinde atıf yapılır; kaynakçaya yazılmaz.
• Kişinin ad baş harfi ve soyadı, “kişisel iletişim” ifadesi ve olabildiğince kesin tarih verilir.
• Önemli: Kendi araştırmanın katılımcılarıyla yaptığın görüşmeler kişisel iletişim değildir; bunlar verindir ve bulgular bölümünde (ör. K3, Ö12 gibi kodlarla) sunulur.
• Bir kişinin söylediğini aktarmadan önce onun iznini almak etik açıdan önerilir.

9. İkincil kaynak (aktaran / as cited in)

Asıl kaynağa (birincil kaynak) ulaşamadığında, onu aktaran bir kaynaktan (ikincil kaynak) yararlanırsın. APA ikincil kaynağın idareli kullanılmasını ister: Asıl eser baskısı tükenmişse, ulaşılamıyorsa ya da anlamadığın bir dildeyse. Mümkünse her zaman asıl kaynağı bul ve oku.

• Metinde birincil kaynağın yazarı (ve biliniyorsa yılı), ardından “akt.” (aktaran) ve ikincil kaynak yazılır. APA özgünü: as cited in.
• Kaynakçaya yalnızca ikincil kaynak (okuduğun eser) yazılır.
• Birincil kaynağın yılı bilinmiyorsa atlanır: (Vygotsky, akt. Kaya, 2020).
• Türkçe yayınlarda “akt.”, “aktaran:” ve “Akt.” biçimleri görülür; tutarlı ol.