Diğer Atıf Stilleri ve Kaynak Yönetimi · Ders 12/13
Mendeley, EndNote ve Word’ün Yerleşik Kaynaklar Özelliği
Mendeley Reference Manager ve Mendeley Cite ile çalışmayı, EndNote’un temel mantığını ve Word’ün Kaynaklar (Citations & Bibliography) özelliğini sınırlarıyla birlikte öğrenir, hangi aracın sana uygun olduğuna karar verirsin.
Zotero tek seçenek değil. Üniversiten EndNote lisansı sağlıyor olabilir, danışmanın Mendeley kullanıyor olabilir ya da küçük bir ödev için Word’ün kendi Kaynaklar özelliği yeterli gelebilir. Bu derste diğer yaygın araçları ve her birinin güçlü-zayıf yanlarını öğreneceksin.
Mendeley Reference Manager ve Mendeley Cite
Mendeley, Elsevier’in ücretsiz kaynak yönetim aracıdır. Bugünkü sürümü iki parçadan oluşur: masaüstü uygulaması Mendeley Reference Manager ve Word eklentisi Mendeley Cite. Tarayıcıdan kaynak eklemek için Mendeley Web Importer eklentisi kullanılır.
Mendeley ile başlamak
- 1
Hesap aç ve kur
mendeley.com üzerinden ücretsiz bir Elsevier/Mendeley hesabı aç, Mendeley Reference Manager’ı indir ve kur.
- 2
Kaynak ekle
PDF’leri uygulama penceresine sürükle; Mendeley meta veriyi bulmaya çalışır. Add new (Yeni ekle) menüsünden dosya ekleyebilir ya da kaydı elle oluşturup DOI ile bilgileri doldurtabilirsin. Tarayıcıdan eklemek için Mendeley Web Importer’ı kullan.
- 3
Düzenle
Kaynakları Collections (Koleksiyonlar) altında grupla. Ortak çalışma için Groups (Gruplar) oluşturabilirsin. PDF’leri uygulamanın içinde okuyup vurgulama ve not ekleyebilirsin.
- 4
Mendeley Cite’ı kur
Mendeley Cite’ı Reference Manager’ın Tools (Araçlar) menüsünden ya da Word’de Insert > Get Add-ins (Ekle > Eklentileri Al) yoluyla Microsoft eklenti mağazasından kur. Eklenti Word’ün sağında bir panel olarak açılır.
- 5
Atıf ekle
Mendeley Cite panelinde kaynağı ara, seç ve Insert citation (Atıf ekle) düğmesine bas. Sayfa numarası gibi ayrıntıları atfı düzenleyerek ekleyebilirsin.
- 6
Stil ve kaynakça
Panelin Citation Style (Atıf Stili) bölümünden stili seç; listede olmayan stiller için diğer stilleri arama seçeneğini kullan. Insert Bibliography (Kaynakça ekle) ile kaynakçayı ekle.
| Özellik | Zotero | Mendeley |
|---|---|---|
| Ücret | Ücretsiz, açık kaynak | Ücretsiz (Elsevier hesabı gerekir) |
| Tarayıcı eklentisi | Zotero Connector | Mendeley Web Importer |
| Word eklentisi | Zotero sekmesi (yerel) | Mendeley Cite (panel) |
| Stil kaynağı | CSL – Zotero Style Repository | CSL tabanlı stil listesi |
| Dipnotlu stiller | Güçlü destek | Sürüme göre değişir; test et |
| Ücretsiz dosya depolama | Sınırlı (zotero.org’da güncel kota) | Sınırlı (mendeley.com’da güncel kota) |
| Veri taşıma | RIS, BibTeX, CSL JSON vb. dışa aktarım | RIS, BibTeX vb. dışa aktarım |
EndNote (kısaca)
EndNote, Clarivate’in ücretli kaynak yönetim yazılımıdır. Özellikle tıp ve fen alanlarında köklü bir kullanıcı kitlesi vardır ve bazı üniversiteler kampüs lisansı sağlar. Word eklentisi Cite While You Write (kısaca CWYW) adını taşır ve Word’de “EndNote” sekmesi olarak görünür.
- Lisansı kontrol et: Satın almadan önce üniversite kütüphanenin EndNote ya da benzeri bir yazılım için lisans sunup sunmadığını öğren.
- Kaynak ekleme: Veri tabanlarından (Web of Science, PubMed, Scopus vb.) dışa aktarılan RIS dosyalarıyla, PDF içe aktarmayla ya da elle kayıtla.
- Atıf ekleme: Word’deki EndNote sekmesinde Insert Citation ile kaynak aranıp eklenir; Style kutusundan stil seçilir ve kaynakça otomatik oluşur.
- Çevrim içi sürüm: EndNote’un tarayıcı tabanlı, daha sınırlı bir sürümü de vardır; özellikleri ve erişim koşulları lisansa göre değişir.
- Stiller: EndNote kendi stil biçimini (.ens) kullanır; Zotero’nun CSL stilleriyle doğrudan uyumlu değildir. ISNAD gibi yerel stiller için hazır bir EndNote stili bulunup bulunmadığını kontrol et.
Word’ün yerleşik Kaynaklar özelliği
Word’ün içinde de basit bir kaynak yöneticisi vardır: References > Citations & Bibliography (Başvurular > Alıntılar ve Kaynakça). Ek yazılım kurmadan küçük ödevlerde işe yarar; ama bir tez için genellikle yetersiz kalır.
Word Kaynaklar ile atıf ve kaynakça
- 1
Stili seç
References > Style (Başvurular > Stil) açılır listesinden stili seç. Listede APA, Chicago, IEEE, MLA, Harvard ve ISO 690 gibi stiller bulunur; sürümler Word sürümüne göre değişir.
- 2
Yeni kaynak ekle
Insert Citation > Add New Source (Alıntı Ekle > Yeni Kaynak Ekle) ile pencereyi aç; Type of Source (Kaynak Türü) seç, yazar, başlık, yıl, yayıncı gibi alanları doldur. Daha fazla alan için Show All Bibliography Fields (Tüm Kaynakça Alanlarını Göster) kutusunu işaretle.
- 3
Atıf ekle
Daha önce eklediğin kaynağa yeniden atıf yapmak için Insert Citation listesinden kaynağı seç. Sayfa numarası için atfa tıklayıp açılır menüden Edit Citation (Alıntıyı Düzenle) seç.
- 4
Kaynakları yönet
Manage Sources (Kaynakları Yönet) penceresinde ana listede (Master List) bütün belgelerde kullandığın kaynaklar, geçerli listede (Current List) bu belgedeki kaynaklar görünür.
- 5
Kaynakça ekle
Bibliography (Kaynakça) menüsünden hazır bir kaynakça bloğu seç ya da Insert Bibliography (Kaynakça Ekle) ile ekle. Kaynak ekledikçe kaynakçayı güncellemek için bloğa tıklayıp Update Citations and Bibliography (Alıntıları ve Kaynakçayı Güncelleştir) seç.
| Sınır | Neden sorun? |
|---|---|
| ISNAD ve Vancouver yok | Türkiye’deki birçok enstitünün istediği stiller listede bulunmaz. |
| Stil sürümleri eski olabilir | Bazı Word sürümlerinde APA’nın eski edisyonu yer alır; kılavuz APA 7 istiyorsa çıktı hatalı olur. |
| DOI, PDF ya da tarayıcıdan içe aktarma yok | Her kaynağın her alanını elle yazman gerekir; yüzlerce kaynakta hata riski büyür. |
| Dipnotlu sistemlere uygun değil | İlk atıf-kısa atıf otomatik üretilmez. |
| Türkçe biçim sorunları | Stile göre “and”, “p.”, “Retrieved” gibi İngilizce ifadeler gelir; Türkçe kurala uydurmak zordur. |
| Senkronizasyon ve PDF yönetimi yok | Okuma notları, PDF’ler, etiketler ayrı yerlerde kalır. |
Doktora tezine Word’ün yerleşik Kaynaklar özelliğiyle başlandı; kılavuz ISNAD dipnotlu istiyordu. Üçüncü yılda 300 kaynağın tamamı elle dipnota dönüştürüldü.
| Durum | Önerilen araç |
|---|---|
| Lisans/yüksek lisans/doktora tezi, özellikle ISNAD veya dipnotlu stil | Zotero |
| Danışman ve ekip Mendeley kullanıyor, stil APA veya numaralı | Mendeley (dipnotlu stilde önce test) |
| Üniversite EndNote lisansı veriyor, tıp/fen alanı | EndNote veya Zotero |
| Birkaç kaynaklı dönem ödevi, stil Word listesinde var | Word Kaynaklar yeterli olabilir |
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
(a) Hemşirelikte yüksek lisans yapan, Vancouver kullanacak, danışmanının ekibi Mendeley grubunda kaynak paylaşan Elif.
(b) İlahiyatta doktora yapan, ISNAD dipnotlu sürümle 400 kaynak kullanacak Hasan.
(c) Birinci sınıfta 5 kaynaklı bir APA ödevi yazan Burak.
Kaynak yönetim aracı seçimi kontrol listesi
0/6Takıldığın bir yer mi var?