Tez Bölümlerini Yazmak · Ders 3/14
Özet ve Abstract Yazmak
Amaç–yöntem–bulgular–sonuç yapısında, kelime sınırına uygun Türkçe özet ve İngilizce abstract yazmayı, iki farklı disiplinden tam örneklerle öğrenirsin.
Tezinin en çok okunan sayfası özettir. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde arama yapan bir araştırmacı, Google Akademik’te karşısına çıkan bir okuyucu, hatta jüri üyesi bile tezi önce özetinden tanır. Çoğu okuyucu için özet, tezin tamamıdır: Özeti okuyup tezi indirip indirmeyeceğine karar verir. Bu yüzden özet, “tezin kısa tanıtımı” değil, tezin damıtılmış bütünü olmalıdır.
Özetin yapısı: dört hareket
İyi bir özet dört soruya sırayla cevap verir. Bu yapı IMRaD (Giriş–Yöntem–Bulgular–Tartışma) mantığının küçültülmüş hâlidir.
ÖZET
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinde oyunlaştırılmış matematik öğretiminin akademik başarıya ve derse yönelik tutuma etkisini incelemektir.1 Ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desende yürütülen araştırmaya 7. sınıftan 68 öğrenci katılmıştır.2 Veriler, Matematik Başarı Testi ve Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği ile toplanmış; ilişkisiz örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir.3 Deney grubunun son test başarı puanları kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuş, etki büyüklüğü orta düzeyde hesaplanmıştır (d = 0,62).4 Tutum puanlarında ise anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Bulgular, oyunlaştırmanın başarıyı artırmada etkili bir yaklaşım olabileceğine işaret etmektedir.5
Anahtar Kelimeler: oyunlaştırma, matematik başarısı, tutum, yarı deneysel desen6
- 1Amaç1. hareket: Amaç tek cümlede; değişkenler ve örneklem açık. Özet “Bu çalışmada …” diye geçmiş zamanla da başlayabilir.
- 2Yöntem2. hareket: Desen + örneklem büyüklüğü + katılımcı özelliği. Okur tek cümlede çalışmanın nasıl yapıldığını anlar.
- 3YöntemVeri toplama araçları ve analiz. Ölçek adları özette kısaltılmadan yazılır.
- 4Bulgular3. hareket: Sonucun yönü ve büyüklüğü. Sadece “anlamlı fark bulunmuştur” yazmak yetmez; hangi grubun yüksek olduğu ve etki büyüklüğü verilmelidir.
- 5Sonuç4. hareket: Çıkarım temkinli fiille (“işaret etmektedir”) yazılmış. Özetin son cümlesi önerilere değil, ana çıkarıma ayrılır.
- 6Anahtar kelime3–5 anahtar kelime; başlıkta zaten geçen kelimeleri tekrar etmek yerine aramada bulunmayı kolaylaştıracak eş ve üst kavramlar seçilir.
Özette atıf, tablo ve kısaltma açıklaması kullanılmaz; sayılar ise mutlaka verilir. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
| Hareket | Cevapladığı soru | Yaklaşık pay | Tipik cümle başlangıcı |
|---|---|---|---|
| Amaç (ve kısa bağlam) | Neyi, neden araştırdın? | %15–20 | “Bu araştırmanın amacı…” |
| Yöntem | Hangi desenle, kimle, hangi araçla, nasıl analiz ettin? | %25–30 | “Araştırma, ilişkisel tarama modelinde…” |
| Bulgular | Ne buldun? (sayısal ya da temel temalar) | %30–40 | “Analizler sonucunda…” |
| Sonuç | Bu ne anlama geliyor, ne öneriyorsun? | %10–20 | “Bu bulgular… olduğunu göstermektedir.” |
Kelime sınırı
Enstitülerin çoğu tez özeti için 150–300 kelime arası bir sınır koyar; en sık görülen üst sınırlar 250 ve 300 kelimedir. Bazı enstitüler ise sınırı kelime yerine sayfa olarak (ör. “bir sayfayı geçmemelidir”) belirtir. YÖK Tez Veri Giriş Formu’nda da özet alanı için karakter sınırı bulunabilir. Özet ve abstract genellikle aynı sınırla yazılır ve içerik olarak birebir aynı olmalıdır.
Tam örnek 1 – Eğitim bilimleri (nicel)
ÖZET
ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK ÖZ YETERLİK İNANÇLARI İLE ÖZ DÜZENLEMELİ ÖĞRENME STRATEJİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin akademik öz yeterlik inançları ile öz düzenlemeli öğrenme stratejileri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin cinsiyet ve sınıf düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Trabzon il merkezindeki dört devlet ortaokulunda öğrenim gören ve tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 412 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Akademik Öz Yeterlik Ölçeği ve Öz Düzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda akademik öz yeterlik ile öz düzenlemeli öğrenme stratejileri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .54, p < .001). Akademik öz yeterlik puanları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermezken, sınıf düzeyi arttıkça anlamlı biçimde düşmüştür. Akademik öz yeterliğin alt boyutları, öz düzenlemeli öğrenme stratejilerindeki toplam varyansın %31’ini açıklamıştır. Bu bulgular, öz düzenlemeli öğrenmeyi desteklemeye yönelik müdahalelerin öğrencilerin akademik öz yeterlik inançlarını güçlendirecek etkinliklerle birlikte tasarlanması gerektiğini ve özellikle yedinci ve sekizinci sınıflarda öz yeterliği korumaya yönelik önlemlere ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Akademik öz yeterlik, öz düzenlemeli öğrenme, ortaokul öğrencileri, öğrenme stratejileri
ABSTRACT
THE RELATIONSHIP BETWEEN MIDDLE SCHOOL STUDENTS’ ACADEMIC SELF-EFFICACY BELIEFS AND SELF-REGULATED LEARNING STRATEGIES
The aim of this study was to examine the relationship between middle school students’ academic self-efficacy beliefs and their self-regulated learning strategies, and to determine whether these variables differed by gender and grade level. The study employed a correlational survey design. The sample consisted of 412 students attending four public middle schools in the city center of Trabzon in the 2025–2026 academic year, selected through stratified sampling. Data were collected using a Personal Information Form, the Academic Self-Efficacy Scale, and the Self-Regulated Learning Strategies Scale. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance, Pearson correlation coefficient, and multiple linear regression analysis were used to analyze the data. The results revealed a moderate, positive, and significant relationship between academic self-efficacy and self-regulated learning strategies (r = .54, p < .001). While academic self-efficacy scores did not differ significantly by gender, they decreased significantly as grade level increased. The sub-dimensions of academic self-efficacy explained 31% of the total variance in self-regulated learning strategies. These findings suggest that interventions aimed at supporting self-regulated learning should be designed together with activities that strengthen students’ academic self-efficacy beliefs, and that measures to sustain self-efficacy are particularly needed in the seventh and eighth grades.
Keywords: Academic self-efficacy, self-regulated learning, middle school students, learning strategies
Tam örnek 2 – Sağlık bilimleri / hemşirelik (nitel)
ÖZET
YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN COVID-19 SONRASI DÖNEMDE MESLEKİ TÜKENMİŞLİK DENEYİMLERİ: NİTEL BİR ÇALIŞMA
Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin COVID-19 pandemisi sonrası dönemde yaşadıkları mesleki tükenmişlik deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desende yürütülmüştür. Katılımcılar, ölçüt ve maksimum çeşitlilik örneklemesiyle İzmir’deki iki eğitim ve araştırma hastanesinin yoğun bakım ünitelerinde en az üç yıldır çalışan 16 hemşireden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla yüz yüze yapılan bireysel görüşmelerle toplanmış; görüşmeler katılımcıların izniyle ses kaydına alınmış ve tam olarak yazıya dökülmüştür. Veriler MAXQDA programı desteğiyle tematik analizle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda dört ana tema belirlenmiştir: “Bitmeyen olağanüstü hâl”, “Görünmez emek”, “Kimliğin aşınması” ve “Tutunma stratejileri”. Katılımcılar, pandemi sona erdikten sonra da iş yükünün ve personel eksikliğinin sürdüğünü, mesleki doyumlarının azaldığını ve kendilerini duygusal olarak tükenmiş hissettiklerini ifade etmiştir. Ekip dayanışması ve sınırlı da olsa yönetsel destek ise en önemli koruyucu etkenler olarak öne çıkmıştır. Çalışmanın sonuçları, yoğun bakım hemşirelerinin tükenmişliğinin pandemiyle sınırlı geçici bir durum olmadığını; kurumsal düzeyde personel planlaması, psikososyal destek programları ve tanınma mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, mesleki tükenmişlik, yoğun bakım, COVID-19, nitel araştırma
ABSTRACT
PROFESSIONAL BURNOUT EXPERIENCES OF INTENSIVE CARE NURSES IN THE POST-COVID-19 PERIOD: A QUALITATIVE STUDY
The aim of this study was to explore in depth the professional burnout experiences of nurses working in intensive care units in the period following the COVID-19 pandemic. The study was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. Participants were 16 nurses with at least three years of experience in the intensive care units of two training and research hospitals in İzmir, selected through criterion and maximum variation sampling. Data were collected through face-to-face individual interviews using a semi-structured interview form developed by the researcher; interviews were audio-recorded with the participants’ consent and transcribed verbatim. The data were analyzed using thematic analysis with the support of MAXQDA software. Four main themes emerged: “A never-ending state of emergency,” “Invisible labor,” “Erosion of identity,” and “Coping strategies.” Participants stated that heavy workloads and staff shortages persisted after the pandemic, that their professional satisfaction had decreased, and that they felt emotionally exhausted. Team solidarity and, albeit limited, managerial support emerged as the most important protective factors. The results indicate that burnout among intensive care nurses is not a temporary condition limited to the pandemic, and that staff planning, psychosocial support programs, and recognition mechanisms should be developed at the institutional level.
Keywords: Nursing, professional burnout, intensive care, COVID-19, qualitative research
Anahtar kelime seçimi
Anahtar kelimeler, tezinin veri tabanlarında bulunmasını sağlayan etiketlerdir. YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik ve kütüphane katalogları bu kelimeler üzerinden arama yapar. Bu yüzden anahtar kelime “tezin konusu hakkında güzel kelimeler” değil, bir araştırmacının arama kutusuna yazacağı terimlerdir.
- Genellikle 3–5 anahtar kelime seç (kılavuzuna bak).
- Başlıktaki ana kavramları kapsasın, ama başlığı kelime kelime tekrar etmek zorunda değilsin; başlıkta olmayan önemli bir kavram (ör. yöntem: “nitel araştırma”, örneklem: “ortaokul öğrencileri”) eklemek bulunurluğu artırır.
- Alanda yerleşmiş terimleri kullan. Kendi uydurduğun terimi kimse aramaz.
- İngilizce karşılıkları için literatürdeki yerleşik terimi kullan (ör. “öz düzenlemeli öğrenme” için self-regulated learning). Uluslararası veri tabanlarının (ERIC, PubMed) kontrollü sözlüklerine bakabilirsin: ERIC Thesaurus, PubMed’de MeSH terimleri.
- Çok genel (“eğitim”, “sağlık”) ya da çok dar (“Trabzon ortaokulları 7. sınıf”) kelimelerden kaçın.
- Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler aynı sırada ve birebir karşılık olsun.
Anahtar Kelimeler: Eğitim, öğrenci, inanç, strateji, ilişki, araştırma
Zayıf ve güçlü cümleler
Bu çalışmada öz yeterlik konusu ele alınmış ve önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Anket yapılmış ve SPSS ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulguları ayrıntılı olarak tartışılmış ve literatürle karşılaştırılmıştır. Ayrıca çeşitli öneriler sunulmuştur.
Bu araştırmanın amacı, ile arasındaki ilişkiyi incelemek / göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma ile desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini yılında bulunan ve ile seçilen oluşturmaktadır. Veriler , ile toplanmıştır. Verilerin analizinde , kullanılmıştır. Analizler sonucunda . . . Bu bulgular olduğunu göstermektedir / önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: , , ,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Bu çalışmanın amacı, ile ilgili derinlemesine incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden deseninde yürütülmüştür. Çalışma grubunu, ile belirlenen oluşturmaktadır. Veriler ile toplanmış ve ile çözümlenmiştir. Analiz sonucunda ana tema belirlenmiştir: “”, “”, “”. . Çalışmanın sonuçları olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: , ,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Özet ve abstract kontrol listesi
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar