Tez Bölümlerini Yazmak · Ders 4/14
Giriş Bölümü: Huni Yapısı ve Alt Başlıklar
Problem durumundan amaca, önemden varsayım, sınırlılık ve tanımlara kadar giriş bölümünü huni yapısıyla, tam örnek metinle yazmayı öğrenirsin.
Giriş bölümü, okuyucuyla yaptığın bir sözleşmedir: “Şu sorun var, bu sorun önemli, ben şu soruyu soruyorum ve bunu şu sınırlar içinde cevaplayacağım.” Jüri üyeleri tezin kalanını bu sözleşmeye göre değerlendirir. Giriş belirsizse tezin geri kalanı ne kadar iyi olursa olsun “dağınık” görünür; giriş netse yöntem ve bulgular yerine oturur.
Huni yapısı
Giriş, geniş bir bağlamdan başlayıp adım adım daralarak senin araştırma sorununa ulaşan bir huni gibi kurulur. Her paragraf bir öncekinden daha dar bir konuyu ele alır ve en sonda okuyucu, “Demek ki bu araştırma bu yüzden gerekli” diye düşünür.
BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ
Hemşirelik, hasta güvenliğinin en kritik halkalarından biridir ve ilaç uygulama hataları dünya genelinde önlenebilir zararların başında gelmektedir (Dünya Sağlık Örgütü [DSÖ], 2017).1
Türkiye'de yapılan çalışmalar, ilaç hatalarının gece vardiyasında ve yoğun bakım ünitelerinde2 daha sık bildirildiğini ortaya koymaktadır (Arslan, 2019; Çelik ve Kara, 2022). Bu çalışmaların çoğu hata sıklığını betimlemekle birlikte, hataya yol açan iş yükü ve yorgunluk gibi bireysel etkenleri birlikte ele alan çalışma sayısı sınırlıdır.3
Bu araştırmanın amacı, yoğun bakım hemşirelerinde vardiya türü, algılanan iş yükü ve yorgunluk düzeyinin ilaç uygulama hatası bildirimiyle ilişkisini incelemektir.4 Bu konu çok önemli olduğu için seçilmiştir.5
- 1Geniş girişHuninin en geniş ağzı: alanı ve konunun önemini tek cümlede tanıtır. Kurum yazarına ilk atıfta kısaltma köşeli parantezle verilir.
- 2DaraltmaDaraltma: Genel konudan belirli bir bağlama (vardiya, birim) geçilir. Okur, çalışmanın nereye odaklanacağını burada sezmeye başlar.
- 3BoşlukBoşluk, kaynaklarla gösterilen “bilinenler”in hemen ardından gelir. Bu cümle problem durumunun omurgasıdır.
- 4AmaçHuninin dar ucu: amaç cümlesi. Değişkenler problem cümlesiyle birebir aynı terimlerle yazılmış; terim tutarlılığı korunmuş.
- 5Zayıf cümleGereksiz ve öznel: Önem, “çok önemli” denerek değil, önem bölümünde kimin nasıl yararlanacağı gösterilerek kanıtlanır. Bu cümle silinmeli.
Huni yapısında her paragraf bir öncekinden daha dar bir konuya geçer. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
Huninin katmanları
- 1
Geniş bağlam
Konunun neden genel olarak önemli olduğu: toplumsal, eğitimsel, klinik ya da ekonomik bir eğilim. Bir ya da iki paragraf. “Çağımızda…” klişesinden kaçın; somut veri ya da güncel gelişmeyle başla.
- 2
Kavramsal odak
Araştırmanın ana kavramlarının kısa tanıtımı ve aralarındaki olası ilişkinin kuramsal gerekçesi. Ayrıntılı kuram anlatımı Bölüm 2’ye aittir; burada sadece okuyucuyu yönlendirirsin.
- 3
Mevcut araştırmalar
Bu konuda neler yapıldığının kısa sentezi: “Yurt dışında yapılan araştırmalar … göstermektedir; Türkiye’de ise çalışmalar çoğunlukla … odaklanmıştır.”
- 4
Boşluk (gap)
Literatürde neyin eksik olduğu: farklı bir örneklem, çelişkili bulgular, çalışılmamış bir ilişki, yöntemsel bir zayıflık. Girişin en kritik noktası budur.
- 5
Bu araştırma
Boşluğu nasıl dolduracağın ve problem cümlesi. Huninin dar ucu.
Girişin alt başlıkları
Türkiye’deki sosyal bilimler ve eğitim tezlerinde Giriş bölümü genellikle şu alt başlıklarla yazılır. Bazı enstitüler bunların bir kısmını zorunlu tutmaz; bazı alanlarda (ör. fen bilimleri, hukuk) giriş tek parça, başlıksız bir metin olarak yazılabilir.
| Alt başlık | İçerik | Tipik uzunluk (YL) |
|---|---|---|
| Problem durumu | Huni yapısı: bağlam → kavram → literatür → boşluk → problem cümlesi | 3–5 sayfa |
| Araştırmanın amacı | Genel amaç cümlesi ve alt amaçlar / araştırma soruları / hipotezler | 0,5–1 sayfa |
| Araştırmanın önemi | Kuramsal ve uygulamaya yönelik katkı, kimlerin yararlanacağı | 0,5–1 sayfa |
| Varsayımlar | Doğruluğu kabul edilen ama test edilmeyen önermeler | Birkaç madde |
| Sınırlılıklar | Araştırmanın kapsamının bilinçli ya da zorunlu sınırları | Birkaç madde |
| Tanımlar | Temel kavramların bu araştırmadaki işlevsel tanımları | Birkaç madde |
Problem durumu ve problem cümlesi
Problem durumu bölümünün sonunda genellikle bir problem cümlesi yer alır. Problem cümlesi, araştırmanın cevaplamaya çalıştığı ana soruyu tek cümlede ifade eder. Nicel araştırmalarda genellikle değişkenler arası ilişki ya da farkı, nitel araştırmalarda bir olgunun nasıl deneyimlendiğini sorar.
Öz yeterlik eğitimde önemli bir konu mudur?
Amaç, alt amaçlar ve araştırma soruları
Amaç bölümünde önce genel amaç tek cümleyle verilir, ardından bu amaca ulaşmak için cevaplanacak alt problemler / araştırma soruları ya da hipotezler sıralanır. Bu sorular tezin omurgasıdır: Yöntemdeki her analiz bir soruya, bulgulardaki her başlık bir soruya, sonuçtaki her yargı bir soruya karşılık gelir.
1.2. Araştırmanın Amacı
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin akademik öz yeterlik inançları ile öz düzenlemeli öğrenme stratejileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu genel amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:
1. Ortaokul öğrencilerinin akademik öz yeterlik inançları ve öz düzenlemeli öğrenme stratejilerini kullanma düzeyleri nedir?
2. Öğrencilerin akademik öz yeterlik inançları cinsiyete ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık göstermekte midir?
3. Öğrencilerin öz düzenlemeli öğrenme stratejileri cinsiyete ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık göstermekte midir?
4. Akademik öz yeterlik inançları ile öz düzenlemeli öğrenme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?
5. Akademik öz yeterlik inançlarının alt boyutları, öz düzenlemeli öğrenme stratejilerini anlamlı olarak yordamakta mıdır?
1.2. Araştırmanın Amacı
Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin COVID-19 pandemisi sonrası dönemde yaşadıkları mesleki tükenmişlik deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Bu amaçla şu sorulara cevap aranmıştır:
1. Yoğun bakım hemşireleri pandemi sonrası dönemde mesleki tükenmişliği nasıl deneyimlemektedir?
2. Hemşireler tükenmişliklerine katkıda bulunan etkenleri nasıl açıklamaktadır?
3. Hemşireler tükenmişlikle baş etmek için hangi stratejileri kullanmaktadır?
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin öz yeterlik inançlarının ne kadar önemli olduğunu kanıtlamaktır.
Araştırmanın önemi
Önem bölümü, “Bu araştırma neden yapılmaya değer?” sorusunu cevaplar. Burada üç düzeyde düşün: kuramsal katkı (literatürdeki boşluğu nasıl dolduruyor?), yöntemsel katkı (yeni bir ölçek uyarlaması, farklı bir desen) ve uygulamaya yönelik katkı (öğretmenler, hemşireler, yöneticiler, politika yapıcılar bu sonuçlarla ne yapabilir?).
Bu araştırma çok önemlidir. Çünkü öz yeterlik konusu günümüzde çok önemli bir konudur ve bu konuda yeterince çalışma yoktur. Araştırmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Varsayımlar, sınırlılıklar ve tanımlar
- Varsayım (sayıltı)
- Araştırmacının doğru kabul ettiği ama araştırmada sınamadığı önermelerdir. Örneğin “Katılımcıların ölçek maddelerini içtenlikle cevapladıkları varsayılmıştır.” Varsayımlar mantıklı ve gerekçelendirilebilir olmalıdır; araştırmanın sonucunu baştan kabul eden varsayımlar yazılmaz.
- Sınırlılık
- Araştırmanın kapsamını belirleyen sınırlardır: örneklem (belirli bir il, okul türü), zaman (belirli bir eğitim-öğretim yılı), değişkenler (yalnızca belirli değişkenler), veri toplama araçları (öz bildirime dayalı ölçekler). Giriş’teki sınırlılıklar kapsamı tanımlar; Tartışma ya da Sonuç bölümünde ise bulguların yorumunu etkileyen yöntemsel sınırlılıklar tartışılır.
- İşlevsel (operasyonel) tanım
- Bir kavramın bu araştırmada nasıl ölçüldüğünü gösteren tanımdır. “Akademik öz yeterlik: Öğrencinin Akademik Öz Yeterlik Ölçeği’nden aldığı toplam puan” gibi. Sözlük tanımı vermek yerine kavramın senin araştırmandaki karşılığını yaz.
Varsayımlar
1. Öz yeterliği yüksek öğrencilerin öz düzenlemesinin de yüksek olduğu varsayılmıştır.
Sınırlılıklar
1. Araştırma zaman ve maddi imkânsızlıklar nedeniyle sınırlıdır.
1.6. Tanımlar
Akademik öz yeterlik: Öğrencinin akademik görevleri başarıyla yerine getirebileceğine ilişkin kendi yeterliğine dair inancıdır. Bu araştırmada Akademik Öz Yeterlik Ölçeği’nden alınan puanla belirlenmiştir.
Öz düzenlemeli öğrenme: Öğrencinin öğrenme sürecinde hedef belirleme, planlama, izleme ve değerlendirme süreçlerini etkin biçimde yönetmesidir. Bu araştırmada Öz Düzenlemeli Öğrenme Stratejileri Ölçeği’nden alınan puanla belirlenmiştir.
Tam örnek: problem durumu
1.1. Problem Durumu
Uluslararası değerlendirmeler ve ulusal sınav sonuçları, öğrencilerin yalnızca bilgiye sahip olmalarının değil, kendi öğrenmelerini yönetebilmelerinin de akademik başarıda belirleyici olduğunu göstermektedir. Ortaokul dönemi, öğrencilerin ders sayısının arttığı, öğretmen denetiminin azaldığı ve Liselere Geçiş Sistemi (LGS) gibi yüksek riskli sınavlara hazırlığın başladığı bir dönemdir. Bu dönemde öğrencilerden giderek daha fazla bağımsız çalışma beklenmekte, ancak her öğrenci bu beklentiyi karşılayacak becerilere sahip olmamaktadır.
Öğrencinin kendi öğrenme sürecinde hedef belirlemesi, planlama yapması, ilerlemesini izlemesi ve gerektiğinde stratejisini değiştirmesi öz düzenlemeli öğrenme olarak adlandırılmaktadır. Sosyal bilişsel kurama göre öz düzenlemeyi harekete geçiren temel etkenlerden biri öz yeterlik, yani bireyin bir görevi başarabileceğine ilişkin inancıdır. Kendini yeterli gören öğrencinin zorlayıcı hedefler seçmesi, güçlükler karşısında daha uzun süre çaba göstermesi ve daha etkili stratejiler kullanması beklenir (Kaya ve Demir, 2020).
Yurt dışında yapılan çok sayıda araştırma, akademik öz yeterlik ile öz düzenlemeli öğrenme arasında pozitif yönde ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır (Brown ve Lee, 2019; Martins, 2021). Türkiye’de yapılan çalışmaların ise büyük bölümü üniversite öğrencileri ve öğretmen adaylarıyla yürütülmüştür (Aydın, 2018; Yılmaz ve Şen, 2022). Ortaokul öğrencileriyle yapılan sınırlı sayıdaki araştırma ise genellikle tek bir derse (çoğunlukla matematik) odaklanmakta ve öz yeterliği tek boyutlu bir toplam puan olarak ele almaktadır (Çelik, 2021). Ayrıca öz yeterliğin sınıf düzeyiyle nasıl değiştiğine ilişkin bulgular çelişkilidir: Bazı çalışmalar sınıf düzeyi arttıkça öz yeterliğin düştüğünü bildirirken (Arslan, 2019), diğerleri anlamlı bir fark bulmamıştır (Koç ve Uslu, 2020).
Bu durum, öz yeterlik ile öz düzenleme arasındaki ilişkinin ortaokul düzeyinde, derslerden bağımsız bir akademik öz yeterlik ölçüsüyle ve alt boyutlar düzeyinde incelenmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu ihtiyaçtan hareketle bu araştırmanın problem cümlesi şöyle belirlenmiştir: Ortaokul öğrencilerinin akademik öz yeterlik inançları ile öz düzenlemeli öğrenme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır ve bu değişkenler cinsiyet ve sınıf düzeyine göre farklılaşmakta mıdır?
Çağımızda bilim ve teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmekte, bu gelişmeler hayatımızın her alanını etkilemektedir. Eğitim de bu alanlardan biridir.
Paragraf 1 (bağlam): .
Paragraf 2 (kavram): . ’na göre ile arasında (Kaynak, yıl).
Paragraf 3 (mevcut araştırmalar): Yurt dışında yapılan araştırmalar göstermektedir (Kaynak, yıl; Kaynak, yıl). Türkiye’de ise çalışmalar üzerinde yoğunlaşmıştır (Kaynak, yıl).
Paragraf 4 (boşluk): Ancak .
Paragraf 5 (bu araştırma): Bu durum, olduğunu göstermektedir. Bu ihtiyaçtan hareketle araştırmanın problem cümlesi şöyle belirlenmiştir: ?
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Giriş bölümü kontrol listesi
0/10Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar