Yazım ve Dil
Akademik dille yazamıyorum, günlük dil gibi oluyor
Kısa yanıt
En sık neden: Akademik metin okuma deneyiminin az olması. Çözüm için (1) kişisel yargıyı kanıta bağla, (2) temkinli dil kullan, (3) abartı ve duygu sözcüklerini çıkar, (4) kişi kullanımında kılavuza uy. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Yazdığın metin blog yazısı ya da sosyal medya gönderisi gibi okunuyor.
- “Bence”, “çok önemli”, “herkes bilir ki”, “maalesef” gibi ifadeler sık geçiyor.
- Kesin yargılar (“kanıtlamıştır”, “kesinlikle”) ve abartılı sıfatlar kullanıyorsun.
- Terimleri tutarsız kullanıyorsun; aynı kavrama farklı adlar veriyorsun.
Olası nedenler
- Akademik metin okuma deneyiminin az olması.
- Akademik dilin özelliklerinin (nesnellik, kesinlik, temkin, terim tutarlılığı) açıkça öğretilmemiş olması.
- Kaynaklara dayanmadan kişisel görüşle yazmak.
- Konuşma diline ait kalıpları yazıya taşımak.
Adım adım çözüm
- 1
Kişisel yargıyı kanıta bağla
“Bence sosyal medya gençleri olumsuz etkiliyor” yerine “Alanyazında sosyal medya kullanımının ergenlerin uyku düzeniyle olumsuz ilişkili olduğu bildirilmektedir (Kaynak, Yıl).” Akademik dilde iddia, kanıt ya da kaynakla desteklenir.
- 2
Temkinli dil kullan
Tek bir çalışma bir şeyi “kanıtlamaz”; “göstermektedir”, “işaret etmektedir”, “ilişkili bulunmuştur”, “… olabileceğini düşündürmektedir” gibi ifadeler kullan. Ama aşırı temkinle her cümleyi “olabilir” ile bitirme; bulgunun gücüne göre ayarla.
- 3
Abartı ve duygu sözcüklerini çıkar
“Çok çok önemli”, “inanılmaz”, “maalesef”, “ne yazık ki”, “herkesin bildiği gibi” gibi ifadeleri sil ya da ölçülebilir bir ifadeyle değiştir (“katılımcıların %68’i”).
- 4
Kişi kullanımında kılavuza uy
Türkçe tezlerde geleneksel olarak edilgen yapı (“incelenmiştir”) ya da “bu araştırmada” gibi ifadeler yaygındır; bazı alanlar ve APA 7 birinci şahıs kullanımına (“bu çalışmada … inceledim/inceledik”) izin verir. Bu tercih kurumdan kuruma ve danışmandan danışmana değişir: kendi enstitünün tez yazım kılavuzunu kontrol et ve bir kez seçtiğin yapıyı tez boyunca tutarlı kullan.
- 5
Terim sözlüğü oluştur
Tezindeki temel kavramların tek bir adını seç ve bir listede tut (ör. hep “öz yeterlik”, bir yerde “öz yeterlilik”, başka yerde “self-efficacy” değil). İlk geçtiği yerde İngilizce karşılığını parantezde verebilirsin.
- 6
Örnek metinlerden kalıp topla
Alanındaki iyi tezlerden ve hakemli makalelerden (DergiPark, TR Dizin) giriş, geçiş ve sonuç cümlesi kalıplarını bir dosyada topla. Kalıbı kullan, içeriği kendin doldur; cümlenin tamamını kopyalama.
- 7
Yazdıktan sonra “akademik dil turu” yap
Taslağı bitirdikten sonra yalnızca dil için bir okuma yap: kişisel yargılar, abartılar, kesin yargılar ve terim tutarsızlıkları için ara. Word’ün Bul (Ctrl+F) özelliğiyle “bence”, “çok”, “kesinlikle” gibi sözcükleri tara.
Günümüzde herkes biliyor ki sosyal medya gençleri çok kötü etkiliyor. Maalesef gençler bütün gün telefonla uğraşıyor ve bu yüzden dersleri de çok kötü oluyor. Bence bu konu kesinlikle araştırılmalı.
| Günlük ifade | Akademik karşılık |
|---|---|
| Bence | Bu bulgular … düşündürmektedir / Bu tezde … savunulmaktadır |
| Çok önemli | Belirleyici / temel / … açısından önem taşımaktadır |
| Herkes bilir ki | (Kaynak gösterilerek) … bildirilmektedir |
| Kanıtladı | Göstermiştir / ortaya koymuştur |
| Bir sürü araştırma | Çok sayıda çalışma (ör. Kaynak1, Yıl; Kaynak2, Yıl) |
| Maalesef | (Çıkar ya da nesnel ifadeyle yaz) |
Konuyu derinlemesine öğrenin