Yazım ve Dil
Cümlelerim çok uzun / anlatım bozukluğu var
Kısa yanıt
En sık neden: Akademik yazının “uzun ve karmaşık” olması gerektiğini sanmak. Çözüm için (1) “bir cümle, bir fikir” kuralını uygula, (2) uzunluk sınırı koy, (3) özneyi ve yüklemi bul, (4) bağlaç ve dolgu sözcüklerini azalt. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Bir cümlen üç–dört satırı buluyor ve sonuna gelince başını unutuyorsun.
- Danışmanın taslağına sık sık “anlatım bozukluğu”, “cümle düşük” ya da “ne demek istediğin anlaşılmıyor” notları düşüyor.
- Cümlede birden çok fiil, “ve”, “ile”, “olup”, “olarak” art arda geliyor.
- Özne ile yüklem birbirini tutmuyor ya da cümle yarım kalıyor.
Olası nedenler
- Akademik yazının “uzun ve karmaşık” olması gerektiğini sanmak.
- Bir cümleye birden fazla fikir sığdırmaya çalışmak.
- Yazdıktan sonra sesli okuyarak gözden geçirmemek.
- Türkçede yüklemin sonda olması nedeniyle uzun cümlede öznenin unutulması.
- İngilizce kaynaklardan etkilenen çeviri sözdizimi.
Adım adım çözüm
- 1
“Bir cümle, bir fikir” kuralını uygula
Her cümlenin tek bir ana iddiası olsun. Uzun bir cümlede kaç fikir olduğunu say; iki ya da daha fazlaysa böl.
- 2
Uzunluk sınırı koy
Kesin bir kural olmasa da 25–30 kelimeyi aşan cümleleri yeniden gözden geçir. Kısa ve orta uzunlukta cümleleri karıştırmak okumayı kolaylaştırır.
- 3
Özneyi ve yüklemi bul
Her cümlede “kim/ne?” ve “ne yapıyor/ne oluyor?” sorularını sor. Özne ile yüklem arasında çok uzun bir mesafe varsa araya giren sıfat-fiil gruplarını ayrı cümleye taşı.
- 4
Bağlaç ve dolgu sözcüklerini azalt
“olup”, “olarak”, “şeklinde”, “yapılmış olan”, “söz konusu olan” gibi ifadeleri gereksizse çıkar. “Önemli bir rol oynamaktadır” yerine “önemlidir”, “inceleme yapılmıştır” yerine “incelenmiştir” yaz.
- 5
Ortak öğe hatalarını kontrol et
İki yüklemi tek özneye ya da tek nesneye bağlarken her ikisinin de o öğeyle uyumlu olduğundan emin ol. Örneğin “Öğrencilere anket uygulanmış ve değerlendirilmiştir” cümlesinde “öğrencilere” tümleci ikinci yüklemle uyuşmaz ve neyin değerlendirildiği (anketin mi, öğrencilerin yanıtlarının mı) belirsiz kalır. Bunun yerine “Öğrencilere anket uygulanmış ve elde edilen yanıtlar değerlendirilmiştir” diye açık yaz.
- 6
Sesli oku
Paragrafı yüksek sesle oku; nefesinin yetmediği, takıldığın yer genellikle sorunlu cümledir. Mümkünse bir gün ara verip taze gözle oku.
- 7
TDK kaynaklarını kullan
Yazım ve noktalama konusunda TDK Yazım Kılavuzu’na (sozluk.gov.tr) başvur; ayrıca enstitünün tez yazım kılavuzundaki dil kurallarını kontrol et.
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısının, akademik öz yeterlik algılarının ve ebeveyn tutumlarının matematik başarısı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmış olup bu amaçla 312 öğrenciye ölçekler uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS programında analiz edilerek yorumlanmış olup sonuçlar tartışılmıştır.
Konuyu derinlemesine öğrenin