İntihal ve Etik
Benzerlik (İntihal) Oranım Yüksek Çıktı: İlk 24 Saatte Yapmanız Gereken 6 Şey
Turnitin veya iThenticate raporunuz yüksek mi çıktı? Panik yapmadan raporu okumak, filtreleri doğru uygulamak ve oranı meşru yollarla düşürmek için ilk 24 saatlik eylem planı.
Teslime birkaç gün kala benzerlik raporunuzu açtınız ve gördüğünüz oran beklediğinizden yüksek. İlk tepki genellikle paniktir: “İntihal mi yaptım? Tez reddedilecek mi?” Sakin olun. Yüksek bir benzerlik oranı çoğu zaman düzeltilebilir bir sorundur ve oranın önemli kısmı genellikle sorun bile değildir.
Kısa yanıt
Benzerlik oranı yüksek çıktığında: (1) toplam orana değil kaynak listesine bakın, (2) enstitünüzün izin verdiği filtreleri uygulayın, (3) tek kaynaktan gelen yüksek eşleşmeleri belirleyin, (4) bu bölümleri kaynağı kapatarak kendi cümlelerinizle yeniden yazıp atıf yapın, (5) gereksiz uzun alıntıları azaltın ve (6) yeni raporu danışmanınızla birlikte değerlendirin.
1. Toplam orana değil, kaynak listesine bakın
Raporun sağındaki (ya da altındaki) kaynak listesi, toplam oranın nereden geldiğini gösterir. Üç tip tablo vardır:
| Durum | Ne anlama gelir? | Öncelik |
|---|---|---|
| Tek bir kaynaktan %5'in üzerinde eşleşme | O kaynağı fazla yakından izlemişsiniz | Yüksek |
| Çok sayıda kaynaktan %1'in altında eşleşmeler | Standart ifadeler, terimler, kısa kalıplar | Düşük |
| Kendi eski ödeviniz, makaleniz ya da taslağınız | Kendinizle eşleşiyorsunuz | Orta (açıklama gerekir) |
Ayrıntılı okuma rutini için Turnitin raporu nasıl okunur? dersine bakın.
2. İzin verilen filtreleri uygulayın
Çoğu enstitü raporun şu filtrelerle alınmasına izin verir:
- Kaynakçayı hariç tut
- Alıntıları hariç tut (tırnak içindeki doğrudan alıntılar)
- Küçük eşleşmeleri hariç tut (ör. belirli kelime sayısının altındaki eşleşmeler)
Hangi filtrelerin kabul edildiğini enstitünüzün yönergesinden kontrol edin. İzin verilmeyen bir filtreyle alınan rapor reddedilebilir.
Filtreler “hile” değildir; kaynakça ve doğru alıntılar zaten intihal değildir. Filtreler yalnızca gerçek sorunları görünür kılar.
3. Sorunlu paragrafları işaretleyin
Filtrelerden sonra kalan yüksek eşleşmeleri metninizde işaretleyin. Genellikle şu bölümlerde toplanırlar:
- Kuramsal çerçeve ve alanyazın bölümleri (tanımlar, kuram özetleri)
- Yöntem bölümündeki standart cümleler
- Tartışmada başka çalışmaların bulgularını aktardığınız yerler
4. Kaynağı kapatarak yeniden yazın
Eş anlamlı kelime değiştirmek parafraz değildir; benzerlik programları bu tür “yamalı yazımı” çoğunlukla yakalar. Doğru yöntem şudur:
- Kaynak metni okuyun ve ana fikri anlayın.
- Kaynağı kapatın.
- Fikri kendi cümlelerinizle, kendi argümanınıza hizmet edecek biçimde yazın.
- Kaynağı açıp karşılaştırın; yapı hâlâ çok benziyorsa tekrar yazın.
- Atfı ekleyin.
Daha da iyisi, tek bir kaynağı özetlemek yerine birden fazla kaynağı sentezleyen cümleler kurun:
| Zayıf (tek kaynağı izleyen) | Güçlü (sentezleyen) |
|---|---|
| Kaya (2021), erteleme davranışının akademik başarıyı olumsuz etkilediğini ve stresi artırdığını belirtmiştir. | Ertelemenin akademik başarıyla negatif ilişkisi farklı örneklemlerde tekrarlanmış (Kaya, 2021; Lee, 2022), ancak bu ilişkinin stres üzerinden mi yoksa öz düzenleme üzerinden mi ortaya çıktığı tartışmalı kalmıştır. |
(Tablodaki atıflar biçimi göstermek için kurgusaldır.)
Adım adım uygulama için Doğru parafraz nasıl yapılır? dersine bakın.
5. Uzun alıntıları azaltın
Tırnak içindeki doğru alıntılar intihal değildir; ancak sayfalar boyunca alıntı yapmak metninizin özgünlüğünü düşürür. Doğrudan alıntıyı yalnızca tanımlar, yasal metinler ve ifadenin kendisinin önemli olduğu durumlarda kullanın.
6. Kendinizle eşleşiyorsanız açıklayın
Taslağınızı daha önce aynı sisteme yüklediyseniz ya da kendi yayımlanmış makalenizden yararlandıysanız rapor sizi “kendinizle” eşleştirebilir. Yayımlanmış çalışmalarınıza atıf yapın; taslak kaynaklı eşleşmeler için durumu danışmanınıza ve enstitüye yazılı olarak bildirin. Çözüm adımları Taslağımı daha önce yükledim, kendimle eşleşiyorum sayfasında.
Yapmamanız gerekenler
- Harfleri benzer görünen başka karakterlerle değiştirmek
- Metni görsele çevirmek ya da beyaz renkli karakter eklemek
- Metni otomatik parafraz araçlarından geçirmek
Bu yöntemler hem programlar hem jüriler tarafından giderek daha kolay fark ediliyor ve kasıtlı aldatma sayılabiliyor. Sonuçları, yüksek bir benzerlik oranından çok daha ağırdır.
Sonuç
Yüksek benzerlik oranı bir son değil, bir kontrol listesidir. Raporu kaynak kaynak okuyun, filtreleri doğru uygulayın ve yalnızca gerçekten sorunlu bölümleri kendi cümlelerinizle yeniden yazın. Konunun tamamı için kapsamlı rehberimiz: İntihal (benzerlik) oranı nasıl düşürülür?
Sık sorulan sorular
Benzerlik oranı yüksek çıkarsa intihal yapmış sayılır mıyım?
+
Hayır. Benzerlik oranı yalnızca eşleşen metnin oranıdır; doğru alıntılar, kaynakça ve standart ifadeler de bu orana girer. İntihal kararı raporun insan tarafından incelenmesiyle verilir.
Benzerlik oranını en hızlı nasıl düşürürüm?
+
Önce enstitünüzün izin verdiği filtreleri (kaynakça, alıntılar, küçük eşleşmeler) uygulayın, ardından tek bir kaynaktan gelen yüksek eşleşmeleri kaynağı kapatıp kendi cümlelerinizle yeniden yazın ve atıf yapın.
Parafraz araçları benzerlik oranını düşürmek için kullanılabilir mi?
+
Önerilmez. Bu araçlar anlamı bozabilir, yapay zekâ tespit araçlarında işaret almanıza neden olabilir ve kurumunuz tarafından etik ihlal sayılabilir.