Benzerlik ve Yapay Zekâ Tespit Raporları · Ders 3/11
Turnitin Raporu Nasıl Okunur?
Similarity Index, kaynak kategorileri, kaynak listesi, renkler ve tek kaynak oranını adım adım okumayı öğrenirsin.
Turnitin raporu ilk bakışta karmaşık görünür: büyük bir yüzde, renkli satırlar, numaralı uzun bir kaynak listesi. Oysa raporu belirli bir sırayla okursan birkaç dakika içinde tezinin nerede güçlü, nerede düzeltilmesi gerektiğini görürsün. Bu derste Turnitin’in klasik Originality Report / Similarity Report görünümünü ve Feedback Studio arayüzünü temel alıyoruz; intihal.net gibi diğer sistemlerin raporları da benzer mantıkla okunur.
Raporun ana parçaları
- Similarity Index (Benzerlik Endeksi)
- Belgedeki toplam metnin, herhangi bir kaynakla örtüşen kısmının yüzdesi. Raporun en üstünde büyük puntoyla görünür. Kategorilerin toplamı değildir; bir metin parçası hem internette hem bir yayında bulunuyorsa Similarity Index’e yalnızca bir kez yansır.
- Internet Sources (İnternet kaynakları)
- Açık web sayfalarıyla örtüşmenin yüzdesi.
- Publications (Yayınlar)
- Dergi makaleleri, kitaplar ve diğer yayınlarla örtüşmenin yüzdesi.
- Student Papers (Öğrenci ödevleri)
- Turnitin deposuna daha önce yüklenmiş öğrenci çalışmalarıyla örtüşmenin yüzdesi.
- Primary Sources / Match Overview (Kaynak listesi)
- Eşleşen kaynakların, en yüksek örtüşmeden en düşüğe doğru numaralandırılmış listesi. Her kaynağın yanında o kaynakla örtüşmenin belge içindeki yüzdesi yazar; buna tek kaynak oranı denir.
Similarity Index: %21
Internet Sources: %14
Publications: %9
Student Papers: %11
Primary Sources
1 dergipark.org.tr (Internet Source) ........ %3
2 Submitted to (bir Türk üniversitesi) (Student Paper) ... %2
3 acikerisim.(bir üniversite).edu.tr (Internet Source) ... %1
4 Yılmaz, A. “Ortaokul öğrencilerinde...” (Publication) ... %1
5–48 (her biri) ........ <%1
Renkler ve numaralar
Raporun metin görünümünde eşleşen her bölüm, kaynak listesindeki numarayla aynı renkte vurgulanır. Örneğin kırmızı ve yanında küçük 1 yazan bir cümle, listedeki 1 numaralı kaynakla örtüşüyor demektir. Renkler sadece kaynakları birbirinden ayırmak içindir; kırmızı daha “kötü”, mavi daha “iyi” demek değildir. Bir renge tıkladığında Turnitin genellikle kaynak metnin ilgili kısmını yan panelde gösterir; böylece iki metni yan yana karşılaştırabilirsin.
2.3. Akademik Erteleme
Akademik erteleme, “bir akademik görevi gereksiz yere son ana bırakma ve bu durumdan rahatsızlık duyma eğilimi”1 olarak tanımlanmaktadır (Aydoğan, 2018, s. 23). Erteleme davranışının öğrencilerin akademik başarısını olumsuz yönde etkilediği ve bunun yanında stres ve kaygı düzeylerini de artırdığı birçok araştırmada ortaya konmuştur.2
Araştırmada veriler, Tuckman Akademik Erteleme Ölçeği3 ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 paket programı kullanılmış, anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir.4
- 1Kaynak 3 · %1Tırnak içinde, sayfa numaralı doğrudan alıntı. Eşleşme normaldir; “alıntıları hariç tut” filtresi uygulanırsa rapordan düşer. Sorun değildir.
- 2Kaynak 1 · %4Tek bir tezden neredeyse kelimesi kelimesine eşleşme ve atıf yok. Asıl sorun budur: Kaynağı bulun, fikri kendi cümlelerinizle yazın ve atıf yapın.
- 3Kaynak 7 · <%1Ölçek adı gibi değiştirilemeyen ifadeler doğal olarak eşleşir. “Küçük eşleşmeleri hariç tut” filtresi bu tür eşleşmeleri temizler.
- 4Kaynak 12 · <%1Yöntem bölümündeki standart kalıp. Yüzlerce tezde geçtiği için eşleşir; içerik intihali değildir ama cümleyi kendi çalışmanıza özgü ayrıntılarla zenginleştirmek oranı düşürür.
Her eşleşmenin türüne bakın: hepsi sorun değildir. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
Tek kaynak oranı neden bu kadar önemli?
Toplam oran, çok sayıda küçük eşleşmenin birikimiyle yükselebilir; bu genellikle kalıp ifadelerden kaynaklanır. Oysa tek bir kaynakla yüksek örtüşme, o kaynaktan uzun pasajların alındığını gösterir. Bu nedenle pek çok enstitü toplam benzerlik sınırının yanında ayrıca bir tek kaynak sınırı da belirler. Toplam %15 ile sınırın altında kalsan bile tek bir tezle %6 örtüşmen ciddi bir uyarı olabilir.
Rapor A: Similarity Index %14; 1 numaralı kaynak (başka bir yüksek lisans tezi) %7, diğerleri <%1.
Adım adım okuma rutini
Turnitin raporunu 7 adımda oku
- 1
Raporun doğru belgeye ait olduğunu doğrula
Dosya adı, sayfa ve kelime sayısı, yükleme tarihi tezinin son sürümüyle uyuşuyor mu? Yanlış sürümü taramak sık yapılan bir hatadır.
- 2
Uygulanan filtreleri kontrol et
Kaynakça, alıntı ve küçük eşleşme filtreleri açık mı kapalı mı? Filtre durumu oranı çok değiştirir. (Bir sonraki derste ayrıntılı.)
- 3
Similarity Index’i not et
Ama henüz karar verme. Bu sadece başlangıç noktası.
- 4
Kaynak listesinin ilk 5–10 satırına bak
En yüksek tek kaynak oranları nedir? Bu kaynaklar ne: senin eski taslağın mı, bir tez mi, bir web sitesi mi?
- 5
Yüksek kaynakların eşleşmelerini aç
Her birinin metinde nereye düştüğüne bak. Uzun, kesintisiz pasajlar var mı?
- 6
Tüm belgeyi baştan sona renklere göre tara
Her vurgulu bölüm için: atıf var mı, tırnak gerekli mi, yamalı parafraz mı, kalıp ifade mi?
- 7
Bir düzeltme listesi çıkar
Sayfa numarası, eşleşen kaynak ve yapılacak işlemle (yeniden yaz, atıf ekle, tırnak koy, kısalt) bir tablo hazırla.
Sayfa | Kaynak no ve türü | Eşleşme (ilk birkaç kelime) | Tür (atıfsız / yamalı parafraz / kalıp / alıntı) | Yapılacak işlem | Durum
12 | 1 – Student Paper | “Araştırmanın evrenini...” | kalıp | çalışmaya özgü yeniden yaz | ☐
27 | 4 – Internet | “Örgütsel bağlılık üç boyutta...” | atıfsız | kaynağı bul, atıf ekle, parafraz et | ☐
41 | 7 – Publication | “Ölçeğin Cronbach alfa...” | yamalı parafraz | kendi cümlemle yaz | ☐
Şablonu kopyalayın ya da Word olarak indirip kendi tezinize uyarlayın.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Rapor okuma kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar