Atıf ve Kaynak Gösterme: APA 7 · Ders 3/15
Dolaylı Alıntı: Parafraz ve Özetleme
Bir kaynağı kendi cümlelerinle aktarmayı (parafraz), uzun bir metni özetlemeyi ve uzun parafrazlarda atfı ne sıklıkla tekrar edeceğini örneklerle öğrenirsin.
Akademik metinlerin büyük kısmı dolaylı alıntıdır: Okuduğun kaynağın fikrini, kendi cümle yapınla ve kendi sözcüklerinle yeniden ifade edersin. APA, doğrudan alıntı yerine parafrazı önerir; çünkü parafraz, kaynağı anladığını ve kendi argümanına bağlayabildiğini gösterir.
- Parafraz (paraphrase)
- Belirli bir pasajdaki fikri, anlamını koruyarak kendi sözcüklerin ve kendi cümle yapınla yeniden ifade etmek. Uzunluğu kaynağa yakın olabilir.
- Özetleme (summary)
- Bir bölümün, makalenin ya da kitabın ana fikirlerini çok daha kısa biçimde, kendi sözcüklerinle aktarmak. Ayrıntılar elenir, öz kalır.
- Sentez
- Birden çok kaynaktaki fikirleri karşılaştırarak, birleştirerek tek bir paragrafta kendi argümanına hizmet edecek biçimde sunmak. Literatür taramasının asıl işi sentezdir.
Parafrazda atıf kuralları
- Parafraz da mutlaka atıf ister: (Kaya, 2021) ya da Kaya (2021).
- APA’da parafrazda sayfa numarası zorunlu değildir ama özellikle uzun bir eserin belirli bir bölümünü aktarıyorsan önerilir: (Kaya, 2021, s. 45).
- Birçok Türk enstitüsü ve danışman, parafrazda da sayfa numarası ister. Kılavuzunu kontrol et.
- Tırnak işareti kullanılmaz; çünkü sözcükler artık senindir.
Uzun parafrazda atfı ne sıklıkla tekrar etmeli?
APA 7’ye göre aynı kaynağı birkaç cümle boyunca parafraz ediyorsan, atfı ilk cümlede verirsin. Kaynak açıkça belli olduğu ve araya başka kaynak girmediği sürece sonraki cümlelerde tekrar etmen gerekmez. Paragraf değişirse ya da araya başka bir kaynak girerse atfı yeniden verirsin.
Kılıç (2020), mobil öğrenme uygulamalarının üniversite öğrencilerinin kelime öğrenimine etkisini 18 haftalık bir deneysel çalışmayla incelemiştir. Araştırmacı, deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubuna göre daha yüksek kalıcılık puanları elde ettiğini bildirmiştir. Kılıç’a göre bu farkın temel nedeni, uygulamanın aralıklı tekrar ilkesine dayanmasıdır. Ancak benzer bir tasarımla yürütülen başka bir çalışmada anlamlı fark bulunamamıştır (Yavuz ve Er, 2022).
İyi parafraz nasıl yapılır? Adım adım
Beş adımda parafraz
- 1
Oku ve anla
Pasajı en az iki kez oku. Anlamadığın bir metni parafraz edemezsin; kelime değiştirmeye kaçarsın.
- 2
Kaynağı kapat
Metni gözünün önünden kaldır. Ana fikri bir arkadaşına anlatır gibi kendi kendine söyle.
- 3
Kendi cümlelerinle yaz
Kaynağa bakmadan yaz. Cümle yapısını, sözcük sırasını ve bakış açısını değiştir; gerekiyorsa birkaç cümleyi birleştir ya da bir cümleyi böl.
- 4
Karşılaştır
Kaynakla yan yana koy: Anlam korunmuş mu? Özgün ifadeler, art arda üç-dört kelimelik aynı diziler kalmış mı? Kalmışsa ya değiştir ya da tırnağa al.
- 5
Atıf ekle
Yazar, yıl ve tercihen sayfa numarasını ekle. Teknik terimleri (ör. “öz yeterlik”, “kesitsel desen”) değiştirmek zorunda değilsin.
Orijinal: “Uzaktan eğitim sürecinde öğrencilerin büyük bölümü, öğretmenle anlık etkileşim kuramamaktan kaynaklanan bir yalnızlık duygusu yaşamıştır.”
Yazılan: Uzaktan öğretim döneminde öğrencilerin çoğu, öğretmenle eş zamanlı iletişim kuramamaktan doğan bir yalnızlık hissi yaşamıştır (Tekin, 2021).
Orijinal: “Bulgular, düzenli egzersizin bazı yaşlı bireylerde uyku kalitesini artırabileceğini düşündürmektedir.”
Yazılan: Düzenli egzersiz yaşlıların uyku kalitesini artırmaktadır (Öztürk, 2022).
Türkiye’de lisansüstü öğrencilerin tez sürecinde yaşadığı en büyük sorun, danışmanla iletişim eksikliğidir. Bu sorun tez süresinin uzamasına yol açmaktadır.
Özetleme
Özet, özellikle literatür taramasında bir çalışmanın amacını, yöntemini ve ana bulgusunu bir iki cümleyle aktarmak için kullanılır. Bütün bir esere ya da genel bir sonuca atıf yaptığın için sayfa numarası genellikle gerekmez.
Doğan ve Kurt (2023), İstanbul’daki 214 KOBİ çalışanıyla yürüttükleri nicel çalışmada dönüşümcü liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisini incelemiştir. Araştırmacılar, dönüşümcü liderlik algısının iş tatminini olumlu yönde yordadığını ve bu ilişkide örgütsel güvenin aracı rol oynadığını bulmuştur.
Güneş enerjisi sistemlerinde panel verimini etkileyen etkenler arasında sıcaklık en sık incelenen değişkendir. Laboratuvar koşullarında yapılan çalışmalar, panel sıcaklığındaki artışın verimi düşürdüğünü tutarlı biçimde göstermektedir (Acar, 2019; Polat ve Sezer, 2021). Saha çalışmalarında ise tozlanmanın etkisinin sıcaklıktan daha belirleyici olabileceği ileri sürülmüştür (Yurt vd., 2022). Bu farklılık, laboratuvar bulgularının saha koşullarına genellenmesinde dikkatli olunması gerektiğini düşündürmektedir.
| Özellik | Doğrudan alıntı | Parafraz | Özet |
|---|---|---|---|
| Sözcükler kimin? | Kaynağın | Senin | Senin |
| Uzunluk | Kaynakla aynı | Kaynağa yakın | Çok daha kısa |
| Tırnak | Evet (40 kelime altı) | Hayır | Hayır |
| Atıf | Zorunlu | Zorunlu | Zorunlu |
| Sayfa numarası | Zorunlu | Önerilir | Genellikle gerekmez |
| Ne zaman? | Tanım, yasa metni, çarpıcı ifade | Belirli bir fikri aktarırken | Bir çalışmanın genel sonucunu aktarırken |
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Orijinal (Karaca, 2021, s. 34 — kurgusal): “Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamaya ilk kez çıktıklarında yaşadıkları kaygı, hasta ile iletişim kurma becerilerini olumsuz etkilemektedir.”
“Sosyal medya kullanımı ergenlerde uyku süresini kısaltmaktadır (Avcı, 2020). Uyku eksikliği dikkat sorunlarına yol açar. Bu nedenle okullar sosyal medya eğitimi vermelidir.”
Parafraz ve özet kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar