İstatistik Temelleri ve SPSS’e Giriş · Ders 11/14
Excel ve Google Forms Verisini SPSS’e Aktarma
Çevrim içi formdan ya da Excel’den gelen veriyi SPSS’e adım adım aktarmayı; dosya biçimi, Türkçe karakter, ondalık ayırıcı ve metin yanıtların sayıya çevrilmesi sorunlarını çözmeyi öğrenirsin.
Bugün tezlerin çoğunda veri Google Forms, Microsoft Forms ya da benzeri çevrim içi araçlarla toplanıyor. Bu araçlar veriyi bir elektronik tabloya kaydeder; senin işin bu tabloyu SPSS’in anlayacağı düzene getirmektir. Bu aşamadaki küçük hatalar (yanlış ondalık ayırıcı, bozuk Türkçe karakter, alfabetik kodlama) sonraki tüm analizleri bozabileceği için bu dersi adım adım uygulayarak çalış.
SPSS’e uygun veri düzeni
- İlk satır değişken adlarıdır, veri ikinci satırdan başlar.
- Her satır bir katılımcı, her sütun bir değişkendir; birleştirilmiş hücre olmamalıdır.
- Başlık, not, boş satır, toplam satırı ya da renkli açıklama olmamalıdır.
- Mümkünse yanıtlar sayı olarak kodlanmalıdır (1–5); metin yanıtlar SPSS’te dönüştürme gerektirir.
- Eksik yanıtlar boş bırakılmalı ya da tutarlı bir kodla (99) girilmelidir; “yok”, “-”, “?” gibi karışık işaretler kullanılmamalıdır.
A1 hücresinde “Sınav Kaygısı Anketi Verileri – Mart 2026” başlığı, 2. satırda birleştirilmiş “Demografik Bilgiler” ve “Ölçek Maddeleri” üst başlıkları, 3. satırda uzun soru metinleri, en altta “ORTALAMA” satırı.
Google Forms verisini indirme
Google Forms → Excel dosyası
- 1
Yanıtları elektronik tabloya bağla
Formun “Yanıtlar” sekmesinde “E-Tablolar’a bağla” ya da “E-Tablolarda görüntüle” (Link to Sheets / View in Sheets) seçeneğiyle yanıtları bir Google E-Tablolar dosyasına aktar. Düğme adları arayüz güncellemeleriyle biraz değişebilir.
- 2
Dosyayı indir
Google E-Tablolar’da Dosya > İndir > Microsoft Excel (.xlsx) seçeneğini kullan. CSV de seçilebilir ama Türkçe karakter ve ayırıcı sorunları nedeniyle .xlsx genellikle daha sorunsuzdur.
- 3
Orijinal dosyayı sakla
İndirdiğin dosyanın bir kopyasını “ham” olarak sakla; düzenlemeleri kopyada yap.
- 4
Gereksiz sütunları değerlendir
“Zaman damgası” sütununu silmek yerine saklamak, aynı kişinin iki kez yanıt verip vermediğini kontrol etmek için faydalı olabilir. E-posta gibi kişisel verileri ise analiz dosyasından çıkar (KVKK ve etik kurul koşulları).
- 5
Sütun başlıklarını kısalt
Google Forms sütun başlığı olarak soru metninin tamamını kullanır. İlk satırdaki uzun metinleri kod kitabındaki kısa adlarla (cinsiyet, oz1, ka1) değiştir. Uzun metinleri sonradan SPSS’te Label alanına yapıştırabilirsin.
Metin yanıtları sayıya çevirmek
Google Forms çoktan seçmeli sorularda yanıtları metin olarak kaydeder: “Kesinlikle katılıyorum”, “Kadın”, “Eğitim Fakültesi”. SPSS’te analiz için bunların sayıya çevrilmesi gerekir. Üç yolun var:
| Yöntem | Nasıl? | Artı | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Formu baştan sayısal tasarlamak | Likert sorularında “Doğrusal ölçek” türünü kullanmak (1–5 sayıları kaydedilir) | Dönüştürme gerekmez | Veri toplandıktan sonra uygulanamaz; ölçek etiketlerinin görünümünü kontrol et |
| Excel’de Bul ve Değiştir | İlgili sütunları seçip “Kesinlikle katılıyorum” → 5 gibi değiştirmek | Hızlı | Uzun ifadeyi önce değiştir; “Katılıyorum”u önce değiştirirsen “Kesinlikle katılıyorum” içindeki parça da bozulabilir. Tam hücre eşleşmesi seçeneğini işaretle |
| SPSS’te Recode into Different Variables | Metin değişkenden yeni sayısal değişken üretmek (Old: “Kadın” → New: 1) | İzlenebilir, sözdizimi saklanabilir | Metindeki fazladan boşluklar ve büyük–küçük harf farkları eşleşmeyi bozar |
Excel dosyasını SPSS’e aktarma
File > Import Data > Excel
- 1
Excel dosyasını kapat
Dosya Excel’de açıkken SPSS onu okuyamayabilir.
- 2
Menüyü aç
File > Import Data > Excel (Dosya > Veri İçe Aktar > Excel). Eski sürümlerde File > Open > Data yolunda dosya türünü “Excel” seçmen gerekir.
- 3
Dosyayı ve sayfayı seç
Birden fazla çalışma sayfası varsa veri bulunan sayfayı seç (kod kitabı sayfasını değil).
- 4
“Read variable names from first row of data” seçeneğini işaretle
(Değişken adlarını ilk veri satırından oku). Bu seçenek işaretli olmazsa değişken adları ilk katılımcı olarak okunur.
- 5
Önizlemeyi kontrol et
Sütunların doğru okunduğunu, sayıların sağa yaslı (sayısal) olduğunu gör. Gerekirse hücre aralığını belirt.
- 6
OK de ve hemen .sav olarak kaydet
Ardından Variable View’a geçip Label, Values, Missing ve Measure alanlarını tanımla (10. ders).
CSV dosyası ve Türkiye’ye özgü sorunlar
CSV (virgülle ayrılmış değerler) basit bir metin dosyasıdır. Ancak Türkçe bölge ayarlı bilgisayarlarda ondalık ayırıcı virgül olduğu için Excel CSV dosyalarında alanları çoğu zaman noktalı virgül (;) ile ayırır. SPSS ise varsayılan olarak ondalık ayırıcının nokta olmasını bekleyebilir. Bu uyumsuzluk tezlerde çok sık sorun çıkarır.
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| GNO gibi sayılar SPSS’te String (metin) olarak geldi, sola yaslı | Ondalık ayırıcı virgül (3,25), SPSS nokta bekliyor ya da hücrelerde boşluk/harf var | Excel’de hücre biçimini “Sayı” yap; CSV içe aktarırken ondalık işaretini “virgül” seç; gerekirse Bul-Değiştir ile virgülü noktaya çevir (tarihlere dikkat) |
| Tüm veri tek sütunda toplandı | CSV’de ayırıcı noktalı virgül, SPSS virgül bekliyor | File > Import Data > CSV Data ya da Text Data sihirbazında ayırıcıyı (delimiter) “Semicolon / Noktalı virgül” olarak seç |
| Türkçe karakterler “ü”, “ı”, “?” gibi bozuk görünüyor | Dosya kodlaması (UTF-8 / Windows-1254) uyuşmuyor | .xlsx biçimini tercih et; CSV gerekiyorsa UTF-8 olarak kaydet ve SPSS’in Unicode modunda olduğunu kontrol et (Edit > Options > Language, Düzen > Seçenekler > Dil) |
| Sayılar 3.250 gibi binlik ayırıcıyla geldi | Excel hücre biçimi binlik ayırıcı içeriyor | Excel’de biçimi “Genel” ya da ondalıksız “Sayı” yap |
| Tarihler sayıya dönüştü (45372 gibi) | Excel tarihleri seri sayı olarak saklar | Tarih sütununu SPSS’te Date türüne çevir ya da analiz için gerekmiyorsa çıkar |
| Değişken adları V1, V2… olarak geldi | İlk satırdan değişken adı okuma seçeneği işaretlenmemiş | Aktarmayı yinele ve seçeneği işaretle |
* Cinsiyet metin değişkenini sayısala çevir.
RECODE cinsiyet_metin ('Kadın'=1) ('Erkek'=2) (ELSE=SYSMIS) INTO cinsiyet.
VALUE LABELS cinsiyet 1 'Kadın' 2 'Erkek'.
EXECUTE.
* Likert maddesini sayısala çevir.
RECODE oz1_metin ('Hiç katılmıyorum'=1) ('Katılmıyorum'=2) ('Kararsızım'=3)
('Katılıyorum'=4) ('Tamamen katılıyorum'=5) INTO oz1.
EXECUTE.
Veri SPSS’e aktarıldı, hemen analizlere geçildi.
Kendini dene
Kendini dene
Veri aktarma kontrol listesi
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar