Makale Yazma ve Yayın Süreci · Ders 11/14
Hakemlere Yanıt Yazmak ve Ret Sonrası
Hakem yorumlarını madde madde yanıtlamayı, kibar ama kararlı itiraz etmeyi, savunmacı ve profesyonel yanıt arasındaki farkı ve ret aldıktan sonra izlenecek yolu öğrenirsin.
Düzeltme kararı geldi ve hakem raporlarını okudun. İlk tepkin büyük olasılıkla “Hakem makalemi hiç anlamamış!” olacaktır. Bu çok normal. Deneyimli araştırmacıların altın kuralı şudur: Raporu oku, kapat, bir-iki gün bekle, sonra yeniden oku. Duygusal mesafe, profesyonel bir yanıt yazmanın ilk koşuludur.
Hakem yanıtı (response to reviewers / hakem yanıt mektubu), revizyonun kendisi kadar önemlidir. Editör ve hakemler, her yorumu nasıl ele aldığını bu belgeden izler. İyi bir yanıt mektubu, ikinci turda işini çok kolaylaştırır.
Raporları çözümlemek
Revizyona başlamadan önce
- 1
Tüm yorumları bir tabloya aktar
Her hakemin her yorumunu ayrı satıra yaz ve numaralandır (H1.1, H1.2, H2.1 …). Editörün kendi yorumlarını da ayrı bir grup olarak ekle (E.1, E.2).
- 2
Yorumları sınıfla
Her yorumu “kolay (yazım, açıklama)”, “orta (ek kaynak, yeniden yazım)”, “zor (ek analiz, yeni veri)” ve “katılmıyorum” olarak işaretle.
- 3
Editörün mektubunu dikkatle oku
Editör hangi yorumların öncelikli olduğunu ya da hakemler arasındaki çelişkide hangi yönü tercih ettiğini belirtmiş olabilir. Editörün işaret ettiği noktalar bağlayıcı kabul edilmelidir.
- 4
Ortak yazarlarla iş bölümü yap
Kim hangi yorumu ele alacak? Son tarih ne? Revizyon süresi dergi tarafından belirlenir; gerekirse süre uzatımı iste.
- 5
Önce zoru planla
Ek analiz ya da veri gerektiren yorumlar zaman alır. Bunları erken başlat.
Yanıt mektubunun yapısı
- Giriş paragrafı: Editöre ve hakemlere teşekkür, revizyonun genel özeti (ana değişiklikler).
- Değişikliklerin nasıl gösterildiği: “Değişiklikler metinde sarı ile işaretlenmiştir / izlenen değişiklikler (Track Changes) açıktır.”
- Madde madde yanıtlar: Her yorum aynen (ya da sadakatle özetlenerek) alıntılanır, altına yanıt ve yapılan değişikliğin yeri (sayfa/satır) yazılır.
- Kapanış: Kısa teşekkür.
Hakem 2, Yorum 3: “Örneklem büyüklüğünün nasıl belirlendiği açıklanmamış.”1
Yanıt: Bu önemli noktayı belirttiğiniz için teşekkür ederiz.2 Örneklem büyüklüğü, G*Power ile orta etki büyüklüğü (f² = 0,15), α = ,05 ve 0,80 güç için hesaplanmış ve en az 92 katılımcı gerektiği belirlenmiştir. Bu bilgi Yöntem bölümüne eklenmiştir (s. 7, satır 12–16).3
Hakemin bu yorumu çalışmamızı tam olarak anlamadığını göstermektedir; örneklem zaten yeterlidir.4
- 1Yorumu alıntılaHakemin yorumu aynen alıntılanır; editör yorum ile yanıtı yan yana görebilmelidir.
- 2Kısa teşekkürTek cümle teşekkür yeterli; her yanıtta uzun övgüler gereksizdir.
- 3Somut değişiklikYanıt, ne yapıldığını ve metnin neresinde olduğunu gösterir. Editör değişikliği aramak zorunda kalmaz.
- 4SavunmacıHakemi suçlayan, gerekçesiz yanıt. Katılmasanız bile kanıtla ve nazikçe yanıt verin: “Örneklemin yeterliliğini gösteren güç analizini metne ekledik.”
Her yorum numaralandırılır, teşekkür kısa tutulur, değişikliğin yeri sayfa ve satırla gösterilir. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
| No | Hakem yorumu | Yanıtımız | Değişiklik yeri |
|---|---|---|---|
| H1.1 | Örneklemin nasıl seçildiği yeterince açık değil. | Bu önemli noktaya dikkat çektiğiniz için teşekkür ederiz. Örnekleme sürecini, okulların seçim ölçütlerini ve yanıt oranını ayrıntılı olarak açıkladık. | Yöntem, s. 7, satır 152–168 |
| H1.2 | Ölçeğin bu örneklemdeki güvenirliği raporlanmamış. | Cronbach alfa ve McDonald omega katsayılarını alt boyutlar için ekledik (α = ,81–,89; ω = ,82–,90). | Yöntem, s. 8, satır 181–185 |
| H2.1 | Son iki yılda yayımlanan ilgili çalışmalar tartışılmamış. | Önerileriniz doğrultusunda literatürü güncelledik ve 2024–2025 yıllarına ait beş çalışmayı giriş ve tartışmaya ekledik. | Giriş, s. 3; Tartışma, s. 15–16 |
| H2.2 | Nedensellik içeren ifadeler (“etkilemektedir”) ilişkisel desenle uyumsuz. | Haklısınız. Tüm metinde nedensellik ifadelerini “ilişkilidir”, “yordamaktadır” biçiminde düzelttik ve bunu sınırlılıklarda vurguladık. | Başlık; Özet; s. 12, 14, 17 |
| H2.3 | Yapısal eşitlik modeli kullanılmalıydı. | Öneriniz için teşekkür ederiz. Ancak … nedeniyle hiyerarşik regresyonun araştırma sorumuza daha uygun olduğunu düşünüyoruz (gerekçe aşağıda). Yine de sağlamlık kontrolü olarak YEM sonuçlarını ek dosyada sunduk. | Ek Dosya 2; Yöntem, s. 9 |
Sayın Editör,
“” başlıklı ve numaralı makalemizi değerlendiren hakemlere ve size, yapıcı ve ayrıntılı geri bildirimleriniz için teşekkür ederiz. Tüm yorumları dikkatle inceledik ve makalemizi buna göre revize ettik. Başlıca değişiklikler şunlardır:
1.
2.
3.
Revize metinde yapılan tüm değişiklikler . Aşağıda her yoruma ayrı ayrı yanıt verilmiş ve değişikliklerin yeri sayfa ve satır numarasıyla belirtilmiştir.
HAKEM 1
Yorum 1.1:
Yanıt:
Değişiklik:
Yorum 1.2:
HAKEM 2
Makalemizin revize hâlinin derginizde yayımlanmaya uygun bulunacağını umar, saygılarımızı sunarız.
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Dear Dr. ,
Thank you for the opportunity to revise our manuscript entitled “” (Manuscript ID: ). We are grateful to you and the reviewers for the constructive comments, which have helped us improve the manuscript considerably. The main changes are:
1.
2.
All changes are highlighted in yellow in the revised manuscript. Below, the reviewers’ comments are reproduced in bold, followed by our responses and the location of the corresponding changes.
Reviewer 1
Comment 1.1:
Response: Thank you for this helpful comment. We have .
Changes: Page X, lines Y–Z.
We hope that the revised manuscript is now suitable for publication in .
Sincerely,
, on behalf of all authors
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Savunmacı ve profesyonel yanıt
Hakem görünüşe göre makaleyi dikkatli okumamış. Örneklem seçimi yöntem bölümünde zaten açıklanmıştır.
Yapısal eşitlik modeli kullanmamız gerekmiyor. Regresyon yeterlidir ve hakem önerisi gereksizdir.
Yeni veri toplamamız imkânsızdır, bu öneriyi uygulayamıyoruz.
Kibar itiraz için kalıp ifadeler
- “Bu değerli öneriniz için teşekkür ederiz. Ancak … nedeniyle … tercih ettik; gerekçemizi metne de ekledik.”
- “Bu noktada farklı bir görüşe sahip olduğumuzu saygıyla belirtmek isteriz: …”
- “Haklı olarak işaret ettiğiniz bu sınırlılığı tartışma bölümünde ayrıntılı olarak ele aldık.”
- “Önerinizi dikkatle değerlendirdik; … nedeniyle bu analizin çalışmanın kapsamı dışında kaldığını düşünüyoruz. Bununla birlikte …”
- “We respectfully disagree with this point, because …”
- “We appreciate this suggestion; however, … . We have now clarified this in the manuscript (p. X).”
Zor durumlar
| Durum | Ne yapmalı? |
|---|---|
| İki hakem çelişkili istekte bulunuyor | Editörün mektubunda yönlendirme var mı bak. Yoksa birini tercih et, gerekçesini her iki hakeme yanıtında açıkla; gerekirse editöre sor. |
| Hakem kendi çalışmalarına atıf istiyor | İlgili ve katkı sağlayıcıysa ekleyebilirsin. İlgisiz ve ısrarlı atıf talepleri (atıf baskısı) etik bir sorun olabilir; editöre nazikçe bildirebilirsin. |
| Hakem kaba ya da kişisel bir dil kullanıyor | Sen profesyonel kal. Yalnızca bilimsel içeriğe yanıt ver; dilin uygunsuzluğunu gerekirse editöre ayrıca belirt. |
| Hakem yanlış bir şey iddia ediyor | Kanıtla ve kibarca düzelt (kaynak, analiz çıktısı). Yine de metni, aynı yanlış anlamaya yol açmayacak biçimde netleştir. |
| Revizyon süresi yetmeyecek | Süre dolmadan editöre yazıp makul bir uzatma iste; çoğu editör gerekçeli talepleri kabul eder. |
Ret sonrası ne yapmalı?
Ret, akademik yaşamın olağan bir parçasıdır; çok yayın yapan araştırmacılar da sık ret alır. Önemli olan reddi bir öğrenme fırsatına çevirmek ve makaleni kısa sürede yeniden dolaşıma sokmaktır.
Ret sonrası yol haritası
- 1
Bekle ve sindir
Bir iki gün ara ver. Ret kişisel değildir.
- 2
Gerekçeyi çözümle
Masa reddi mi (kapsam, uyum), yoksa hakem sonrası ret mi (yöntem, katkı)? Gerekçe kapsamsa makale iyi olabilir, yalnızca yanlış dergiye gitmiştir.
- 3
Hakem raporlarından yararlan
Ret gelse bile hakem yorumları değerlidir. Haklı eleştirileri yeni gönderimden önce düzelt; aynı hakem yeni dergide de karşına çıkabilir.
- 4
İtiraz (appeal) gerekli mi?
Yalnızca ciddi bir hata ya da açık bir yanlış anlama varsa (ör. hakem yanlış makaleyi değerlendirmiş) itiraz düşünülebilir. Çoğu itiraz sonucu değiştirmez; gerekçeli ve kibar olmalıdır.
- 5
Bir sonraki dergiye uyarla
Yeni derginin yazım kurallarına, sözcük sınırına ve kaynak stiline göre makaleyi güncelle; kapak mektubunu yeni dergiye göre yeniden yaz.
- 6
Aktarım (transfer) seçeneğini değerlendir
Bazı yayıncılar reddedilen makaleyi hakem raporlarıyla birlikte aynı yayıncının başka bir dergisine aktarmayı önerir. Bu süreyi kısaltabilir; yeni derginin indeks ve kapsamını yine de kontrol et.
Hakemler önyargılı, makalemi aynen başka bir dergiye gönderiyorum.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
“Yazarlar nitel verileri analiz ederken yalnızca bir kodlayıcı kullanmış. Bu, bulguların güvenilirliğini ciddi biçimde sorgulatmaktadır. Çalışma bu hâliyle yayımlanamaz.”
(Durum: Gerçekten tek kodlayıcı kullanıldı, ancak bulgular ikinci yazarla düzenli toplantılarda tartışıldı ve katılımcı teyidi yapıldı.)
Hakem yanıtı kontrol listesi
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar