Makale Yazma ve Yayın Süreci · Ders 10/14
Hakem Süreci: Gönderimden Karara
Ön inceleme ve masa reddinden kör hakemlik türlerine, editör kararlarından tipik sürelere kadar bir makalenin gönderimden sonra yaşadığı süreci ve sistemdeki durum mesajlarının anlamını öğrenirsin.
“Gönder” düğmesine bastın. Şimdi ne olacak? Hakem süreci çoğu araştırmacı için bir “kara kutu” gibidir: aylarca bekleyiş, anlaşılmaz durum mesajları ve sonunda gelen bir karar e-postası. Süreci anlamak hem beklentilerini gerçekçi kılar hem de doğru zamanda doğru adımı atmanı sağlar.
Sürecin genel akışı
Tipik hakem süreci
- 1
Teknik kontrol
Dergi ofisi ya da editör yardımcısı dosyaların eksiksiz olduğunu, yazım kurallarına genel uyumu, anonimleştirmeyi ve benzerlik raporunu kontrol eder. Eksik varsa makale “teknik kontrolden” yazara geri gönderilir (unsubmitted / returned to author). Bu bir ret değildir; düzeltip yeniden gönderirsin.
- 2
Editör ön incelemesi
Baş editör ya da alan editörü makaleyi kapsam, özgünlük, yöntem ve genel kalite açısından değerlendirir. Ya hakeme gönderir ya da doğrudan reddeder (masa reddi).
- 3
Hakem atama
Editör genellikle iki ya da daha fazla hakeme davet gönderir. Hakemler daveti reddedebilir; bu nedenle bu aşama haftalar sürebilir.
- 4
Hakem değerlendirmesi
Hakemler makaleyi inceleyip rapor yazar ve bir karar önerir. Hakemlere genellikle birkaç haftalık süre verilir; uzatma isteyebilirler.
- 5
Editör kararı
Editör hakem raporlarını kendi değerlendirmesiyle birleştirir ve karar verir. Hakemler arasında görüş ayrılığı varsa ek hakem davet edilebilir.
- 6
Revizyon döngüsü
Düzeltme kararı geldiyse revize edip yanıt mektubuyla yeniden gönderirsin; revizyon aynı ya da yeni hakemlere gidebilir. Bu döngü birden fazla kez tekrarlanabilir.
Ön inceleme ve masa reddi
- Masa reddi (desk rejection)
- Makalenin hakeme gönderilmeden editör tarafından reddedilmesi. Birçok seçici dergide gönderimlerin büyük bölümü bu aşamada elenir. Genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde gelir.
| Neden | Önlem |
|---|---|
| Kapsam dışı | Amaç ve kapsamı oku; son sayılarda benzer makale olduğunu doğrula |
| Yetersiz özgünlük / katkı belirsiz | Girişte boşluğu ve katkıyı açıkça göster; kapak mektubunda katkıyı vurgula |
| Ciddi yöntem sorunu | Örneklem, ölçme ve analizin derginin standartlarına uygunluğunu baştan değerlendir |
| Yazım kurallarına uyumsuzluk | Şablonu kullan; sözcük sınırı, kaynak stili ve beyanları kontrol et |
| Dil sorunları | Gönderim öncesi dil kontrolü yaptır |
| Yüksek benzerlik oranı | Kendi önceki çalışmaların dahil kopyala-yapıştırdan kaçın; tezden üretildiğini belirt |
| Yerel/dar odak (uluslararası dergide) | Bulguların uluslararası okur için önemini tartışmada açıkla |
Kör hakemlik türleri
| Model | Yazar hakemi biliyor mu? | Hakem yazarı biliyor mu? | Not |
|---|---|---|---|
| Tek kör (single-blind) | Hayır | Evet | Fen ve tıpta yaygın; yazar bilgisi hakemi etkileyebilir eleştirisi vardır |
| Çift kör (double-blind) | Hayır | Hayır | Sosyal bilimlerde ve TR Dizin dergilerinde çok yaygın; anonimleştirme yazarın sorumluluğu |
| Üçlü kör (triple-blind) | Hayır | Hayır | Editör de yazar kimliğini bilmez; nadir |
| Açık hakemlik (open peer review) | Evet | Evet | Hakem adları ve/veya raporları yayımlanabilir |
| Şeffaf hakemlik (transparent) | Duruma göre | Duruma göre | Hakem raporları ve yazar yanıtları makaleyle birlikte yayımlanır; hakem adı isteğe bağlı |
Editör kararları
| Karar | Anlamı | Senin yapacağın |
|---|---|---|
| Kabul (Accept) | Makale bu hâliyle yayına kabul edildi; ilk turda nadirdir | Telif/lisans ve son dosyaları gönder; dizgi provasını bekle |
| Küçük düzeltme (Minor revision) | Makale büyük ölçüde kabul edilebilir; sınırlı düzeltmeler gerekli | Genellikle birkaç hafta içinde düzelt ve yanıt mektubuyla gönder |
| Büyük düzeltme (Major revision) | Makale potansiyel taşıyor ama ciddi sorunlar var; yeniden değerlendirilecek | Kapsamlı revizyon; ek analiz ya da yeniden yazım gerekebilir; kabul garantisi yoktur |
| Ret ve yeniden gönderim (Reject and resubmit) | Bu hâliyle ret, ama köklü biçimde yeniden yazılırsa yeni gönderim olarak değerlendirilebilir | Revizyonu yap, yeni gönderim olarak önceki numarayı belirterek gönder |
| Ret (Reject) | Dergi makaleyi yayımlamayacak | Raporlardan yararlanarak makaleyi geliştir ve başka dergiye gönder |
Dear Dr. Yılmaz, Thank you for submitting your manuscript “Academic procrastination among first-year students” to our journal.1
Based on the reviewers' reports, I am pleased to invite you to submit a revised version of your manuscript (major revision).2 Please address all comments point by point and highlight the changes in the revised manuscript.3
We would appreciate receiving your revision within 60 days.4 Reviewer 2 has concerns regarding the sampling procedure that must be addressed.5
- 1SelamlamaMektubun ilk paragrafı standarttır. Kararı görmek için okumaya devam edin; çoğu yazar burada paniğe kapılır.
- 2KararAsıl karar bu cümlede. “Invite you to submit a revised version” davettir: hakem isteklerini karşılarsanız kabul olasılığı yüksektir.
- 3Ne isteniyor?Madde madde yanıt mektubu ve değişikliklerin renkli ya da izlenen değişikliklerle gösterilmesi isteniyor. Bu talimatlara birebir uyun.
- 4SüreSüreyi takviminize hemen yazın. Yetişmeyecekse süre dolmadan editörden kısa bir e-postayla uzatma isteyin; sessiz kalmak makalenin geri çekilmiş sayılmasına yol açabilir.
- 5Kritik yorumEditörün ayrıca vurguladığı yorum, kararı belirleyen yorumdur. Yanıt mektubunuzda en ayrıntılı yanıtı bu yoruma verin.
Major revision bir ret değildir; dergi makaleyle ilgileniyor demektir. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
Süreler
Süreler alana, dergiye ve hakem bulma kolaylığına göre çok değişir. Aşağıdaki değerler yalnızca genel bir fikir vermek içindir; hedef derginin yayımladığı istatistiklere ve yayımlanmış makalelerdeki tarihlere bak.
| Aşama | Tipik aralık |
|---|---|
| Teknik kontrol | Birkaç gün – 2 hafta |
| Masa reddi kararı | Birkaç gün – birkaç hafta |
| Hakem atama ve ilk karar | Yaklaşık 1–6 ay; bazı alanlarda daha uzun |
| Revizyon için verilen süre | Küçük düzeltmede birkaç hafta; büyük düzeltmede birkaç ay (dergi belirtir) |
| Kabulden çevrim içi yayına | Birkaç hafta – birkaç ay; erken görünüm (early view / online first) uygulaması süreyi kısaltabilir |
| Basılı sayıya girme | Bazı dergilerde kabulden sonra bir yılı aşabilir |
Sistemdeki durum mesajları
| Mesaj | Olası anlamı |
|---|---|
| Submitted to Journal / Gönderildi | Gönderim alındı, teknik kontrol bekleniyor |
| With Editor / Editörde | Editör ön inceleme yapıyor ya da hakem arıyor |
| Reviewer(s) Invited / Hakem Davet Edildi | Hakemlere davet gönderildi, kabul bekleniyor |
| Under Review / Hakem Değerlendirmesinde | En az bir hakem daveti kabul etti ve değerlendirme sürüyor |
| Required Reviews Completed | Gerekli hakem raporları geldi, editör kararı bekleniyor |
| Decision in Process / Karar Aşamasında | Editör karar veriyor; bu mesaj sonucun olumlu ya da olumsuz olduğunu göstermez |
| Revise / Revizyon | Düzeltme kararı verildi |
Sayın Editör,
tarihinde derginize gönderdiğimiz numaralı “” başlıklı makalemizin değerlendirme süreci hakkında bilgi almak istiyorum. Makalemiz yaklaşık süredir “” aşamasında görünmektedir. Süreçle ilgili sizden beklenen herhangi bir işlem olup olmadığını öğrenebilirsem sevinirim.
İlginiz için teşekkür ederim.
Saygılarımla,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Hakem sürecini yönetme
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar