Teze Nereden Başlanır? · Ders 1/13
Teze Başlarken İlk 30 Gün Planı
Tez sürecinin en belirsiz dönemi olan ilk ayı adım adım, haftalık hedeflerle nasıl geçireceğini öğrenirsin.
Tez yazacak öğrencilerin büyük kısmı aynı noktada takılır: “Nereden başlayacağım?” Konu belli değildir, danışmanla ne konuşulacağı belli değildir, kütüphane veri tabanları yabancıdır ve önünde aylarca sürecek dev bir iş vardır. Bu belirsizlik insanı erteleme eğilimine iter. Oysa tezin ilk 30 günü, bütün sürecin hızını ve kalitesini belirleyen dönemdir.
Bu derste ilk ayı dört haftaya bölen somut bir plan göreceksin. Amaç ilk 30 günde tezi yazmak değil; sağlam bir zemin kurmak: konu adaylarını belirlemek, temel literatürü taramak, danışmanla verimli ilk görüşmeleri yapmak, çalışma düzenini kurmak ve ay sonunda bir sayfalık “ön öneri” taslağına ulaşmak.
Önce zihniyet: Tez bir “maraton projesi”dir
Tez, bir gecede yazılan ödev değildir. Yüksek lisans tezi çoğu zaman 12–18 ay, doktora tezi ise yıllar süren bir projedir. Proje yönetimindeki temel ilke burada da geçerlidir: büyük işi küçük, ölçülebilir parçalara bölmek. “Tez yazacağım” bir hedef değildir; “Bu hafta konu alanımla ilgili 10 makalenin özetini okuyup not çıkaracağım” bir hedeftir.
Bu ay teze başlayacağım, biraz literatür okuyacağım.
Dört haftalık plan
1. Hafta: Keşif ve hazırlık
- 1
Enstitü kurallarını öğren
Enstitünün web sayfasından tez yazım kılavuzunu, lisansüstü eğitim yönetmeliğini ve ilgili formları (danışman atama, tez önerisi formu vb.) indir. Süreleri (ör. tez önerisinin hangi döneme kadar verilmesi gerektiği) bir kenara not et. Bu kurallar üniversiteden üniversiteye değişir; kendi enstitünün güncel metnini esas al.
- 2
Çalışma altyapını kur
Bir kaynak yönetim programı seç (Zotero veya Mendeley) ve kur. Tez için bir ana klasör oluştur, bulut yedeklemesini aç. Bu adımı ertelersen ilk haftalarda okuduğun kaynakların yarısını kaybedersin.
- 3
İlgi alanlarını listele
Lisans ve lisansüstü derslerinden, iş deneyiminden ya da merak ettiğin toplumsal sorunlardan seni heyecanlandıran 5–10 alanı serbestçe yaz. Henüz eleme yapma.
- 4
Veri tabanlarına erişimini kontrol et
Kütüphanenin uzaktan erişim (proxy/VPN) hizmetini dene. YÖK Ulusal Tez Merkezi, ULAKBİM TR Dizin, DergiPark ve Google Akademik’te birer deneme araması yap. Alanına göre Web of Science, Scopus, ERIC veya PubMed erişimin olup olmadığını öğren.
2. Hafta: Literatüre ilk dalış
- 1
Alan başına hızlı tarama
Listendeki en güçlü 3–4 alan için Google Akademik ve TR Dizin’de son 5 yılın makalelerine bak. Her alanda en az 5 makalenin başlığını, özetini ve sonuç bölümünü oku.
- 2
Benzer tezleri incele
YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde anahtar kelimelerle arama yap. Erişime açık tezlerin içindekiler sayfasına, yöntem bölümüne ve “öneriler” kısmına göz at. Hangi konuların çok çalışıldığını, hangilerinin az çalışıldığını not et.
- 3
Okuma günlüğü tut
Her okuduğun kaynak için kısa not al: ne çalışılmış, hangi yöntemle, hangi sonuçla, yazarlar ileride neyin çalışılmasını öneriyor. Bu notlar ilerde literatür bölümünün ham maddesi olacak.
- 4
Derleme (review) makalesi bul
Her alanda varsa bir sistematik derleme ya da meta-analiz bulmaya çalış. Derlemeler alanın haritasını sana tek seferde verir.
3. Hafta: Daraltma ve danışmanla görüşme
- 1
3 konu adayı belirle
Okumalarından yola çıkarak her biri bir cümleyle ifade edilmiş 3 konu adayı yaz. Her biri için “neden ilginç, nasıl yapılır, veri nereden gelir” sorularını yanıtla.
- 2
Konu değerlendirme tablosunu doldur
İlgi, özgünlük, yapılabilirlik, veri erişimi, süre ve danışmanın alanı ölçütlerine göre her adayı puanla (bu modülün 3. dersinde ayrıntılı göreceksin).
- 3
Danışmanınla görüşmeye hazırlıklı git
Görüşmeye boş elle değil, bir sayfalık not ile git: 3 aday konu, her biri için birer cümlelik problem, okuduğun temel kaynaklar ve soruların. Görüşme sonunda kararları yazılı olarak özetle ve danışmanına kısa bir e-postayla gönder.
4. Hafta: Ön öneri ve düzen
- 1
Konuyu seç ve daralt
Danışmanın geri bildirimine göre bir konu seç ve huni yöntemiyle araştırılabilir hâle getir.
- 2
Bir sayfalık ön öneri yaz
Çalışma başlığı, problem (3–4 cümle), amaç, 2–4 araştırma sorusu, yöntem fikri (desen, örneklem, veri toplama aracı) ve 8–10 temel kaynak. Bu, ileride hazırlayacağın tez önerisinin çekirdeğidir.
- 3
Yazma rutinini başlat
Haftada en az 4 gün, günde 45–60 dakikalık sabit bir yazma zamanı belirle ve takvimine işle. İlk hafta sadece okuma notlarını düzenli cümlelere dönüştürmek bile yeterlidir.
- 4
Takvim taslağı çıkar
Tez önerisi teslimi, veri toplama, analiz ve yazım için kaba bir iş-zaman çizelgesi hazırla. Kesin olmasına gerek yok; ilk taslak sana yol haritası sağlar.
| Hafta | Ana hedef | Somut çıktı | Tahmini süre |
|---|---|---|---|
| 1. hafta | Keşif, kurallar, altyapı | Kılavuz ve yönetmelik indirildi; Zotero/Mendeley kuruldu; 5–10 ilgi alanı listesi | 6–8 saat |
| 2. hafta | Literatüre ilk dalış | En az 15–20 kaynak özeti, benzer tezler listesi, okuma günlüğü | 10–12 saat |
| 3. hafta | Daraltma ve danışman görüşmesi | 3 konu adayı, değerlendirme tablosu, görüşme notu | 8–10 saat |
| 4. hafta | Ön öneri ve düzen | Bir sayfalık ön öneri, yazma rutini, kaba takvim | 8–10 saat |
İlk danışman görüşmesi
Danışman, tez sürecinde en önemli paydaşındır. İlk görüşmelerde iki şey belirlenir: senin ciddiyetin ve birlikte nasıl çalışacağınız. Hazırlıksız giden ve “Hocam bana bir konu verir misiniz?” diyen öğrenci ile üç aday konu ve okuduğu kaynaklarla giden öğrenci arasında çok büyük fark vardır.
Hocam merhaba, tez konusu bulamadım, bir konu önerir misiniz? Ne zaman müsaitsiniz?
Konu: tarihli görüşmemizin özeti
Sayın ,
Bugünkü görüşmemiz için teşekkür ederim. Konuştuklarımızı aşağıda özetliyorum:
1. Alınan kararlar:
2. Benim yapacaklarım:
3. Sizin önerdiğiniz kaynaklar:
4. Bir sonraki görüşme:
Eksik ya da yanlış anladığım bir nokta varsa düzeltmenizi rica ederim.
Saygılarımla,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Tam örnek: Bir öğrencinin 30 günü
1. hafta: Enstitünün tez yazım kılavuzunu ve tez önerisi formunu indirdi. Zotero’yu kurdu, tarayıcı eklentisini ekledi. İlgi alanlarını yazdı: yoğun bakımda deliryum, hemşirelerde tükenmişlik, diyabet eğitimi, evde bakım, hasta güvenliği.
2. hafta: Her alan için PubMed ve TR Dizin’de son 5 yılın çalışmalarına baktı; toplam 22 özet okudu. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde “tükenmişlik hemşire” aramasında çok sayıda tez çıktığını, “yoğun bakım deliryum hemşire bilgi düzeyi” konusunda ise çok daha az tez olduğunu fark etti.
3. hafta: Üç aday belirledi: (1) yoğun bakım hemşirelerinin deliryum değerlendirme bilgi düzeyi, (2) gece vardiyasının hemşirelerde uyku kalitesine etkisi, (3) diyabetli bireylerde mobil uygulama ile eğitim. Danışmanı, birinci konunun kendi uzmanlık alanına yakın olduğunu ve iki hastanede veri toplama imkânı bulunduğunu belirtti.
4. hafta: Konuyu “Yoğun bakım hemşirelerinin deliryum değerlendirmesine ilişkin bilgi düzeyi ve etkileyen faktörler: tanımlayıcı-kesitsel bir çalışma” olarak daralttı. Bir sayfalık ön öneriyi yazdı, etik kurul başvurusu için gerekli belgeleri listeledi ve haftada 4 gün sabah 07.00–08.00 arasını yazma saati olarak belirledi.
Sık yapılan hatalar
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
İlk 30 gün kontrol listesi
0/10Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar