Teze Nereden Başlanır? · Ders 13/13
Başlangıçta En Sık Yapılan 20 Hata, Dosya Düzeni ve Yedekleme
Tez başlangıcındaki 20 yaygın hatayı ve çözümlerini, klasör ve dosya adlandırma düzenini, sürüm geçmişini, 3-2-1 yedeklemeyi, araştırma verisinin KVKK’ya uygun saklanmasını ve PDF’lerin Zotero ile düzenlenmesini öğrenirsin.
Tezlerin gecikmesinin en yaygın nedeni zekâ ya da bilgi eksikliği değil, başlangıçta yapılan ve zararı aylar sonra ortaya çıkan küçük hatalardır: okunup kaydedilmeyen kaynaklar, sözlü kalan danışman kararları, “sonra düzenlerim” denilen dosyalar, tek bir dizüstü bilgisayarda duran ham veri. Bu modülün son dersi iki parçadan oluşuyor. İlk parçada başlangıçta en sık yapılan 20 hatayı, neden sorun olduklarını ve ne yapman gerektiğini toplu olarak göreceksin. İkinci parçada bu hataların en “görünmez” olanlarına karşı ilk günden kuracağın sistemi öğreneceksin: klasör yapısı, dosya adlandırma, sürüm yönetimi, 3-2-1 yedekleme, kişisel verilerin güvenli saklanması ve PDF’lerin Zotero ile düzenlenmesi. Ders, bütün modülü özetleyen kapsamlı bir başlangıç kontrol listesiyle bitiyor.
Başlangıçta en sık yapılan 20 hata
| Hata | Neden sorun? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| 1. Enstitünün tez yazım kılavuzunu ve yönetmeliği okumadan başlamak | Sayfa düzeni, öneri teslim tarihi ya da azami süre gibi kurallar sonradan öğrenilince haftalar kaybedilir. | İlk hafta kılavuzu, yönetmeliği ve formları indir; kritik tarihleri takvime işle (→ 1. ders). |
| 2. Konuyu yalnızca “ilgimi çekiyor” diye seçmek | Veri erişimi, süre ve beceri sınanmadığı için konu aylar sonra değiştirilmek zorunda kalınabilir. | Adayları ilgi, özgünlük, yapılabilirlik ve veri erişimi ölçütleriyle puanla (→ 3. ders). |
| 3. Konuyu çok geniş tutmak | “Eğitimde teknoloji” gibi bir konu tek bir tezle yanıtlanamaz; örneklem ve yöntem belirsiz kalır. | Huni yöntemiyle kavram, örneklem, bağlam ve zaman boyutlarında daralt (→ 4. ders). |
| 4. Önce yöntemi seçip konuyu ona uydurmak | “Anket yapayım, konusu sonra bulunur” yaklaşımı problem ile yöntem arasında kopukluk yaratır. | Önce problemi ve araştırma sorularını yaz; yöntemi sorunun türüne göre seç (→ 5. ve 7. ders). |
| 5. Literatür boşluğunu “Türkiye’de çalışılmamış” cümlesine indirgemek | Jüri “Çalışılmamış olması neden önemli?” diye sorar; tek başına yenilik bir gerekçe değildir. | Boşluğun türünü belirle ve tarama kanıtıyla göster (→ 6. ders). |
| 6. Okunan kaynağın künyesini kaydetmemek | Aylar sonra kaynak bulunamaz; kaynakça eksik ve hatalı olur. | Her kaynağı okuduğun anda Zotero’ya ekle ve PDF’ini kayda bağla. |
| 7. Kopyala-yapıştır not almak | Hangi cümlenin sana, hangisinin yazara ait olduğu unutulur; istemeden intihal riski doğar. | Alıntıyı tırnak ve sayfa numarasıyla, özeti kendi cümlenle, her notu kaynağıyla birlikte yaz. |
| 8. Danışmanla düzensiz iletişim, sözlü kalan kararlar | Aylarca yanlış yönde ilerlenebilir; “bunu konuşmuştuk” anlaşmazlıkları çıkar. | Görüşme sıklığını baştan belirle; her görüşmeden sonra özet e-posta gönder (→ 1. ders). |
| 9. Danışmana bir anda çok uzun ve bağlamsız taslak göndermek | Okuma ertelenir; geri bildirim gecikir ve yüzeysel kalır. | Bölüm bölüm gönder; kısa bir not ve yanıtlanmasını istediğin 2–3 somut soru ekle. |
| 10. Etik kurul ve kurum iznini takvimde unutmak | Onaysız toplanan veri tezde kullanılamayabilir; izin süreci haftalar sürebilir. | İzinleri ayrı iş paketi yap; onay yazısı gelmeden pilot dâhil hiçbir veri toplama. |
| 11. Hazır ölçeği izin ve kaynak kontrolü yapmadan kullanmak | Etik sorun doğar; geçerlik-güvenirlik kanıtı ve Türkçe uyarlama bilgisi eksik kalır. | Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasını bul; gerekiyorsa yazarlarından yazılı izin al. |
| 12. Tampon süresiz, iyimser takvim yapmak | Tek bir gecikme (izin, katılımcı, geri bildirim) bütün teslim tarihini kaydırır. | Teslim tarihinden geriye doğru planla; sona 1–2 aylık tampon koy (→ 11. ders). |
| 13. “Önce hepsini okuyayım, sonra yazarım” demek | Okuma hiç bitmez; yazma becerisi ve tez metni gelişmez. | Okumayı ve yazmayı paralel yürüt; her hafta taslak üret (→ 12. ders). |
| 14. Word’de stil kullanmadan elle biçimlendirmek | Teslim aşamasında içindekiler, başlık numaraları ve sayfa düzeni günler alır. | İlk gün enstitü şablonunu ya da stil tabanlı kendi şablonunu kur. |
| 15. Atıfları ve kaynakçayı elle yazıp sona bırakmak | Metin içi atıflarla kaynakça uyuşmaz; yüzlerce girdiyi tek tek düzeltmek gerekir. | Yazarken atıfları Zotero’nun Word eklentisiyle ekle; kaynakça otomatik oluşsun. |
| 16. Tezi tek bir cihazda ya da USB bellekte tutmak | Arıza, hırsızlık ya da fidye yazılımı aylarca süren emeği bir anda yok edebilir. | 3-2-1 yedekleme düzenini ilk hafta kur ve geri yüklemeyi test et. |
| 17. Dosyalara “son”, “son2”, “yeni” gibi adlar vermek | Yanlış sürüm danışmana gider; hangi dosyanın güncel olduğu bilinmez. | Tarih + içerik + sürüm numarası kalıbıyla adlandır; “son” kelimesini hiç kullanma. |
| 18. Ham veri dosyasının üzerine kaydetmek | Hatalı bir dönüştürme geri alınamaz; analiz tekrarlanamaz, dışlama kararları belgelenemez. | Ham veriyi dokunulmaz arşiv olarak sakla; işlemleri kopya üzerinde ve sözdizimi/betik dosyasıyla yap. |
| 19. Kişisel verileri (ses kaydı, onam formu, adlı liste) şifresiz ve dağınık tutmak | Katılımcı gizliliği zarar görür; etik kurul taahhütleri ve KVKK yükümlülükleri çiğnenir. | Kişisel verileri tek bir şifreli alanda topla; kod-kimlik listesini ayrı tut; telefondaki kopyaları sil. |
| 20. PDF’leri “İndirilenler” klasöründe anlamsız adlarla biriktirmek | Aynı makale tekrar tekrar indirilir; hangi PDF’in hangi kaynak olduğu karışır, okuma notları kaybolur. | PDF’leri Zotero’da kaynak kayıtlarına bağla ve otomatik yeniden adlandırmayı aç. |
Önemli hataları yakından görelim
Not dosyasına makaleden yapıştırılmış paragraf:
Örgütsel sessizlik, çalışanların örgütle ilgili sorunlar hakkındaki görüşlerini bilinçli olarak dile getirmemesidir ve yönetime duyulan güvenle yakından ilişkilidir.
(Kaynak yok, tırnak yok, sayfa numarası yok. Dört ay sonra bu cümle literatür bölümüne “kendi cümlen” gibi giriyor.)
Etik kurul toplantısı bir ay sonraymış. Zaman kaybetmemek için anketi “pilot” adıyla 60 öğretmene uyguladım; onay gelince bu yanıtları da ana veriye eklerim.
Google Forms’tan indirdiğim anket_verisi.xlsx dosyasını SPSS’e aktardım. Ters maddeleri aynı sütunlarda yeniden kodladım, uç değer gördüğüm 12 katılımcıyı sildim ve dosyayı aynı adla kaydettim. Danışmanım “Çıkarılan 12 kişinin yanıtları neydi, hangi ölçütle çıkardın?” diye sorduğunda yanıt veremedim.
Dosya ve klasör düzeni: ilk günden kur
İyi bir klasör düzeninin dört ilkesi vardır: (1) Tez için tek bir ana klasör; masaüstüne, İndirilenler’e ve e-posta eklerine dağılmış kopya yok. (2) Numaralı alt klasörler; numara, sıralamayı sabitler ve her bilgisayarda aynı görünür. (3) Veri, taslaktan ayrı; ham veri ile işlenmiş veri de birbirinden ayrı. (4) Klasörün ne içerdiğini anlatan bir OKUBENI dosyası; üç ay sonraki sen de bir yabancı kadar unutkan olacaksın. Hukuk, ilahiyat, tarih ya da felsefe gibi katılımcı verisi olmayan alanlarda veri klasörünün yerini birincil kaynaklar alır: mevzuat metinleri, mahkeme kararları, arşiv belgesi ya da yazma eser görüntüleri. Arşiv ve kütüphanelerden aldığın görüntülerin kullanım ve yayın koşullarını da yönetim klasöründe sakla.
Tez_Hemsirelik_2026/
├─ 00_Yonetim/ — kılavuz, yönetmelik, formlar, takvim, görüşme notları
├─ 01_Literatur/ — okuma matrisi, kavram haritası (PDF’ler Zotero’da)
├─ 02_Taslaklar/
│ ├─ 2026-03-14_tez_bolum3_v07.docx — tek güncel çalışma dosyası
│ └─ _arsiv/ — eski sürümler ve danışmana gönderilen kopyalar
├─ 03_Danisman/ — danışmandan gelen dosyalar (hiç değiştirilmeden)
├─ 04_Veri/
│ ├─ 01_ham/ — anketin ilk indirilen hâli (salt okunur)
│ ├─ 02_islenmis/ — temizlenmiş ve kodlanmış veri
│ ├─ 03_analiz/ — SPSS sözdizimi (.sps) ve çıktı (.spv) dosyaları
│ └─ 04_nitel/ — kimliksizleştirilmiş görüşme dökümleri
├─ 05_Sekil_Tablo/ — grafiklerin kaynak dosyaları
├─ 06_Etik_Izin/ — etik kurul kararı, kurum izni, ölçek izinleri
├─ 07_Teslim/ — enstitüye gönderilen PDF’ler ve formlar
└─ OKUBENI.txt
Ana klasörün DIŞINDA, şifreli ayrı alan:
KISISEL_VERI/
├─ ses_kayitlari/ — G01–G14 ses dosyaları
├─ onam_taramalari/
└─ kod_kimlik_listesi.xlsx
OKUBENI – Tez klasörü açıklaması
Tez:
Sahibi: –
Danışman:
Son güncelleme:
Klasörler:
00_Yonetim – kılavuz, yönetmelik, formlar, takvim
01_Literatur – okuma matrisi ve notlar (PDF’ler Zotero kütüphanesinde)
02_Taslaklar – güncel çalışma dosyası; eski sürümler _arsiv içinde
03_Danisman – danışmandan gelen dosyalar (değiştirilmez)
04_Veri – 01_ham (salt okunur) / 02_islenmis / 03_analiz / 04_nitel
05_Sekil_Tablo – grafik ve tabloların kaynak dosyaları
06_Etik_Izin – etik kurul kararı ve izin yazıları
07_Teslim – enstitüye gönderilen dosyalar
Adlandırma kuralı: YYYY-AA-GG_icerik_vNN.uzanti (Türkçe karakter ve boşluk yok)
Yedekleme:
Kişisel veriler: Bu klasörde YOK;
Saklama ve imha:
Değişiklik günlüğü:
–
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Dosya adlandırma
- Tarihi başa, ISO biçiminde yaz (YYYY-AA-GG): 2026-03-14 biçimi, ada göre sıralamada dosyaları kendiliğinden kronolojik sıraya da koyar. 14.03.2026 biçimi bunu yapmaz; dosyalar ayın gününe göre karışır.
- İçeriği söyle: tez_bolum3, anket_ham, G07_ses gibi; dosyayı açmadan ne olduğunu bil.
- Sürümü iki haneli numarala: v01, v02 … v10. Tek haneli numaralar (v1, v2, v10) düz alfabetik sıralama yapan bazı sistemlerde (ör. bazı bulut arayüzleri, sunucular ve komut satırı) yanlış sıralanır: v10, v2’den önce gelir.
- “Son”, “final”, “yeni”, “düzeltilmiş” kelimelerini kullanma: Her “son”dan sonra mutlaka yeni bir “son” gelir.
- Türkçe karakter, boşluk ve özel işaret kullanma: ç, ğ, ı, ö, ş, ü ve boşluklar bazı e-posta istemcilerinde, bulut eşitlemede, kurum sistemlerinde ve analiz yazılımlarının dosya yollarında sorun çıkarabilir. Kelimeleri alt çizgi (_) ya da tire (-) ile ayır.
- Dosya adına kişisel veri koyma: Katılımcının adı, okulu ya da telefonu yerine kod kullan (G07, K112).
- Danışman dönüşlerini işaretle: Gelen dosyanın adına “_danisman-AK” gibi kısa bir ek koy ve dosyayı değiştirmeden sakla; düzeltmeleri bir kopyada yap.
| Zayıf ad | Güçlü ad | Neden daha iyi? |
|---|---|---|
| tez_SON_son2.docx | 2026-03-14_tez_bolum3_v07.docx | Tarih, kapsam ve sürüm tek bakışta görünür; dosyalar kendiliğinden sıralanır. |
| hocanın düzelttiği.docx | 2026-03-20_tez_bolum3_v07_danisman-AK.docx | Hangi sürüme dönüş yapıldığı ve kimden geldiği bellidir; Türkçe karakter ve boşluk yok. |
| anket son veri.sav | 2026-04-20_anket_ham_v01.sav | “ham” etiketi bu dosyaya dokunulmayacağını hatırlatır. |
| Ayşe Hanım görüşme.m4a | 2026-04-12_G07_ses.m4a | Katılımcının adı yerine kod kullanılır; dosya adı kişisel veri taşımaz. |
| grafik1.png | 2026-05-02_sekil4-2_kaygi-basari_v02.png | Tezdeki şekil numarası ve içerik eşleşir; güncellenen grafik eskisinin üzerine yazılmaz. |
| Yeni Microsoft Word Belgesi (3).docx | 2026-02-10_danisman-gorusme-notu_03.docx | Hangi görüşmenin notu olduğu ve sırası bellidir. |
Taslaklar klasörü:
tez hocaya.docx
tez son hali.docx
tez_SON_son2.docx
tez_yeni.docx
tez.docx
Yeni Microsoft Word Belgesi (3).docx
Sürüm yönetimi: geri dönebilmek
Eski bir sürüme dönmenin yolları
- 1
Word + OneDrive: Sürüm Geçmişi
Dosyan OneDrive’da (ya da üniversitenin sağladığı OneDrive/SharePoint alanında) kayıtlıysa File > Info > Version History / Dosya > Bilgi > Sürüm Geçmişi yolunu izle; yeni sürümlerde pencerenin üstündeki dosya adına tıklayarak da ulaşırsın. Eski sürüm ayrı bir pencerede açılır; Restore / Geri Yükle ile geri alabilir ya da Save As / Farklı Kaydet ile ayrı bir dosya yapabilirsin. Menü adları Office sürümüne göre küçük farklar gösterebilir.
- 2
Word’ün yerel yedek kopyası
Dosya yalnızca bilgisayarında duruyorsa File > Options > Advanced > Save > Always create backup copy / Dosya > Seçenekler > Gelişmiş > Kaydet > Her zaman yedek kopya oluştur seçeneğini aç. Word her kayıtta bir önceki kaydedilmiş hâli aynı klasörde .wbk uzantılı bir yedek dosyası olarak tutar. Bu yalnızca bir adım geriye götürür; sürüm geçmişinin yerini tutmaz.
- 3
OneDrive’da dosya bazında geri dönüş
Windows Dosya Gezgini’nde OneDrive klasöründeki dosyaya sağ tıkla > Version history / Sürüm geçmişi; ya da onedrive.com’da dosyayı seçip aynı komutu kullan. Silinen dosyalar bir süre Recycle bin / Geri dönüşüm kutusu içinde kalır (kişisel hesaplarda genellikle 30 gün; kurumsal hesaplarda süre farklı olabilir). Saklanan sürüm sayısı da hesap türüne göre sınırlıdır.
- 4
Google Drive’a yüklenmiş Word dosyası
drive.google.com’da dosyaya sağ tıkla > File information > Manage versions / Dosya bilgileri > Sürümleri yönet. Drive, yüklenen dosyaların eski sürümlerini genellikle 30 gün ya da 100 sürüm boyunca saklar. Önemli bir sürümü korumak için o sürümün menüsünden Keep forever (süresiz saklama) seçeneğini işaretle.
- 5
Google Dokümanlar’da yazıyorsan
File > Version history / Dosya > Sürüm geçmişi altında belgenin tüm geçmişini görürsün. Danışmana gönderdiğin anı Name current version / Geçerli sürümü adlandır ile “2026-03-14 danışmana gönderildi” gibi adlandır; aradığın sürümü saniyeler içinde bulursun.
- 6
Kilometre taşlarında “dondur”
Danışmana gönderim, öneri teslimi, tez izleme raporu gibi her önemli anda dosyanın bir kopyasını tarihli adla _arsiv klasörüne kaydet; istersen PDF’ini de al. Bulut sürüm geçmişi süre ve sayıyla sınırlıdır; dondurulmuş kopyalar ise sen silmedikçe kalır. Word dosyaları çok az yer kapladığı için arşivi silme.
3-2-1 yedekleme kuralı adım adım
- Eşitleme ile yedek arasındaki fark
- Eşitleme (senkronizasyon), bir klasörün birden çok yerde aynı kalmasını sağlar: bilgisayarında sildiğin, bozduğun ya da fidye yazılımının şifrelediği dosya kısa süre içinde buluttaki kopyaya da aynen yansıyabilir. Yedek ise belirli bir anın ayrı ve bağımsız kopyasıdır; ana dosyaya ne olursa olsun etkilenmez. 3-2-1 kuralı: verinin en az 3 kopyası olsun, bunlar en az 2 farklı ortamda dursun ve en az 1 kopya fiziksel olarak başka bir konumda bulunsun.
3-2-1 düzenini kurmak
- 1
Neyi yedekleyeceğini belirle
Tez taslakları, veri klasörü, analiz sözdizimi ve çıktıları, şekil kaynak dosyaları, etik ve izin belgeleri ile Zotero veri klasörü (zotero.sqlite dosyası ve storage klasörü). Zotero’nun yerleşik okuyucusunda yaptığın vurgulama ve notlar PDF dosyasının içine değil Zotero veri tabanına kaydedilir; bu klasörü atlarsan aylarca yaptığın işaretlemeleri kaybedebilirsin.
- 2
Birinci kopya: çalışma kopyası
Bilgisayarındaki tek ana tez klasörü. Her şey burada üretilir ve güncellenir.
- 3
İkinci kopya: farklı bir ortamda yerel yedek
Ayrı bir harici disk (tercihen harici SSD ya da HDD; USB bellek değil). Windows’ta File History / Dosya Geçmişi (Windows 11’de Denetim Masası üzerinden), macOS’ta Time Machine bu yedeği otomatik ve sürümlü olarak alır. Yedekleme bitince diski çıkar: sürekli takılı duran disk, fidye yazılımı ya da elektrik arızasında ana diskle birlikte zarar görebilir.
- 4
Üçüncü kopya: başka bir konumda
Bulut (OneDrive, Google Drive, Dropbox, iCloud) ya da üniversitenin sağladığı kurumsal depolama. Birçok üniversite öğrencilerine kurumsal e-posta hesabıyla bulut depolama sunar; kendi kurumunun hizmetini ve kullanım kurallarını öğren. Bu kopya, evde yangın, su baskını ya da hırsızlık olduğunda elinde kalacak tek kopyadır.
- 5
Kişisel verileri ayrı yönet
Ses kayıtları, onam formları ve kod-kimlik listesi gibi kişisel veriler yalnızca şifreli olarak yedeklenir: şifreli harici disk ya da şifreli bir kap dosyası. Bu dosyaları şifrelemeden kişisel bulut hesabına yükleme; etik kurul başvurunda verinin nerede ve nasıl saklanacağına dair ne yazdıysan ona uy.
- 6
Takvime bağla
Bulut eşitlemesi sürekli çalışsın; harici disk yedeğini haftada bir sabit bir günde al (ör. pazar akşamı, haftalık planlamanın son adımı olarak). Veri toplama döneminde her veri toplama gününün sonunda ek bir yedek al.
- 7
Geri yüklemeyi dene
Ayda bir, yedekten rastgele bir dosyayı (ör. geçen ayki bölüm taslağı ya da SPSS veri dosyası) başka bir klasöre geri yükleyip aç. Hiç denenmemiş bir yedeğin çalıştığını bilemezsin; sorunu bugün fark etmek, teslimden bir hafta önce fark etmekten çok daha ucuzdur.
1. kopya (çalışma): Dizüstü bilgisayarda “Tez_Doktora” klasörü; laboratuvar ölçüm dosyaları, Python betikleri, tez taslakları ve şekiller burada.
2. kopya (farklı ortam): 1 TB harici SSD. Can her pazar akşamı diski takıyor, Windows Dosya Geçmişi değişen dosyaları kopyalıyor; yedek tamamlanınca diski çıkarıp çekmeceye kaldırıyor.
3. kopya (başka konum): Üniversitenin sağladığı kurumsal OneDrive alanı; “Tez_Doktora” klasörü sürekli eşitleniyor, sürüm geçmişi açık.
Zotero: Kütüphane Zotero hesabına eşitleniyor; ayrıca veri klasörü her pazar Zotero kapatılarak harici diske kopyalanıyor.
Kişisel veri: Yok (deneysel çalışma). Laboratuvar defterinin fotoğrafları da aynı düzene dâhil.
Aylık test: Her ayın ilk pazartesi günü harici diskten rastgele bir ölçüm dosyasını ve bir taslağı geri yükleyip açıyor; sonucu yazma günlüğüne “yedek testi: tamam” diye not ediyor.
Bir gün laboratuvarda dizüstü bilgisayarının üzerine çay döküldü ve cihaz açılmadı. Can aynı akşam bölümdeki başka bir bilgisayarda OneDrive’daki güncel kopyadan çalışmaya devam etti; kaybı yalnızca son birkaç saatte yaptığı, henüz eşitlenmemiş değişikliklerdi.
Veri dosyalarının güvenli saklanması ve KVKK
Anket, görüşme, gözlem ya da klinik ölçüm yapıyorsan tez klasörün artık yalnızca senin dosyalarını değil, katılımcıların sana emanet ettiği bilgileri de taşır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve bu verilere hukuka aykırı erişilmesini önlemek için uygun güvenlik düzeyini sağlayacak teknik ve idari tedbirlerin alınmasını öngörür (md. 12); işleme amacı ortadan kalktığında da verilerin silinmesini, yok edilmesini ya da anonim hâle getirilmesini ister (md. 7). Kişisel veri, özel nitelikli veri, anonimleştirme ve etik kurul sürecinin ayrıntılarını “Etik Kurul Onayı, Bilgilendirilmiş Onam ve KVKK” ile “Anket Araştırmalarında Etik, KVKK ve Anonimlik” derslerinde bulacaksın; burada günlük dosya pratiğine odaklanıyoruz.
| Veri türü | Risk | Nasıl saklanmalı? |
|---|---|---|
| Çevrim içi anket yanıtları (Google Forms, Microsoft Forms vb.) | Yanıtlar form hesabında süresiz kalabilir; e-posta toplama açıksa her yanıt bir kişiye bağlanır. | Anonimlik vaat ettiysen e-posta toplamayı baştan kapat. Veri toplama bitince dışa aktar, 01_ham klasörüne salt okunur kaydet; formdaki yanıtları etik kurula bildirdiğin plana göre sil. |
| Kâğıt anketler ve imzalı onam formları | Kaybolabilir; imzalı onam formu katılımcının adını taşır. | Kilitli bir dolapta sakla; onam formlarını anket kâğıtlarından ayrı tut; taranmış kopyaları şifreli alana koy. |
| Ses ve görüntü kayıtları | Ses ve görüntü kişiyi doğrudan tanınabilir kılar; telefonda otomatik olarak buluta yedeklenebilir. | Aynı gün şifreli alana aktar; cihazdan ve otomatik yedekten sil; dosya adında kod kullan. |
| Görüşme dökümleri (deşifreler) | Ad, kurum, yer adı ve anlatılan olaylar kişiyi tanınır kılabilir. | Döküm sırasında doğrudan ve dolaylı tanımlayıcıları çıkar; analizi kimliksizleştirilmiş sürümle yap. |
| Kod-kimlik eşleştirme listesi | Anahtar listedir: ele geçerse kodlu verinin tamamı yeniden kişiye bağlanabilir. | Veriden ayrı, şifreli tek dosya; yalnızca sen (gerekirse danışmanın) erişebilmelisin. |
| Kimliksiz analiz dosyası (.sav, .csv) | Küçük gruplarda (ör. bir okuldaki tek erkek öğretmen) dolaylı tanımlama hâlâ mümkün olabilir. | Olağan tez yedek düzenine dâhil edilebilir; paylaşmadan ve raporlamadan önce küçük grupları ve açık uçlu yanıtları kontrol et. |
Ses kayıtlarıyla güvenli çalışma akışı
- 1
Kayıttan önce cihazı hazırla
Mümkünse ayrı bir ses kayıt cihazı kullan. Telefon kullanacaksan ses kayıt uygulamasının kayıtları iCloud’a, Google hesabına ya da başka bir buluta otomatik eşitleyip eşitlemediğini kontrol et; kayıt boyunca telefonu uçak moduna al (hem bildirimleri hem kesintiyi önler).
- 2
Kaydı kodla başlat
Kaydın başında katılımcının adını değil kodunu ve tarihi söyle (“G07, 12 Nisan 2026”). Dosyayı 2026-04-12_G07_ses.m4a biçiminde adlandır.
- 3
Aynı gün aktar, kontrol et, sil
Görüşme günü kaydı şifreli alana aktar ve dinlenebildiğini kontrol et. Ardından telefondan, uygulamanın bulut yedeğinden ve “son silinenler” klasöründen sil.
- 4
Deşifrede kimliği ayıkla
Dökümü yazarken adları kodlarla, kurum ve yer adlarını genel ifadelerle değiştir (“[okul]”, “[ilçe]”). Kaydı çevrim içi bir deşifre hizmetine ya da yapay zekâ aracına yüklemeden önce etik kurul onayının ve onam formunun buna izin verip vermediğini kontrol et; bu, çoğu zaman verinin üçüncü bir tarafa, hatta yurt dışındaki sunuculara aktarılması anlamına gelir.
- 5
Erişimi sınırla
Ses dosyalarını WhatsApp, e-posta ya da paylaşım bağlantısıyla kimseye gönderme. Deşifre için yardım alacaksan bu durum etik kurul başvurusunda ve onam formunda yer almalı, yardım eden kişi de gizlilik taahhüdü vermelidir.
- 6
Saklama süresine uy ve imha et
Onam formunda ve etik kurul başvurusunda belirttiğin süre dolunca ses kayıtlarını ve kod-kimlik listesini kalıcı olarak sil; imha tarihini OKUBENI dosyana not et. Kimliksizleştirilmiş analiz dosyası, kurumunun ve etik kurulunun izin verdiği ölçüde saklanabilir.
Görüşmeleri telefonla kaydettim; kayıtlar telefonda ve otomatik bulut yedeğimde duruyor. Dosya adları “Ayşe Hanım okul müdürü.m4a” gibi. Deşifre etsin diye iki kaydı WhatsApp’tan bir arkadaşıma gönderdim; dökümlerde okul ve ilçe adları açıkça geçiyor.
Kaynak PDF’lerini Zotero ile düzenlemek
Tez boyunca yüzlerce PDF indireceksin. İndirilenler klasöründe “fulltext.pdf”, “makale (3).pdf”, “download.pdf” gibi adlarla biriken dosyalar bir süre sonra işe yaramaz hâle gelir: hangisinin hangi kaynak olduğunu bilmezsin, aynı makaleyi üç kez indirirsin, okurken aldığın notlar dağılır. Çözüm, PDF’leri ayrı bir klasör sisteminde değil Zotero’da, kaynak kaydının altında tutmaktır. Zotero’nun kurulumu, koleksiyonlar ve etiketler “Zotero ile Kaynak Kütüphanesi Kurmak” dersinde anlatılıyor; burada yalnızca PDF düzenine odaklanıyoruz. Anlatım Zotero 7’ye göredir; Türkçe arayüzde menü adları çeviriye göre küçük farklar gösterebilir.
Zotero ile PDF düzeni
- 1
Her PDF bir kayda bağlı olsun
PDF’i makalenin künye sayfasından Zotero Connector ile kaydet ya da bilgisayarındaki PDF’i Zotero’ya sürükle. Üst kayıt (parent item) oluşmadıysa PDF’e sağ tıklayıp Retrieve Metadata for PDF ya da Create Parent Item komutunu kullan. Tek başına duran bir PDF, atıf yapılabilir bir kaynak değildir.
- 2
Otomatik yeniden adlandırmayı aç
Edit > Settings > General (macOS’ta Zotero > Settings > General) altındaki File Handling bölümünde ek dosyalarını üst kaydın bilgileriyle otomatik yeniden adlandırma seçeneğinin işaretli olduğundan emin ol. Customize Filename Format düğmesiyle ad biçimini (ör. yazar – yıl – başlık) ayarlayabilirsin.
- 3
Eski dosyaları düzelt
Ayarı açmadan önce eklediğin PDF’leri seç, sağ tıkla ve Rename File from Parent Metadata (üst kayıt bilgisinden dosyayı yeniden adlandır) komutunu kullan.
- 4
Eksik tam metinleri bul
Orta bölmedeki ek (ataç) sütununa göre sıralayarak PDF’i olmayan kayıtları gör. Bu kayıtlara sağ tıklayıp Find Full Text (Zotero 6’da Find Available PDF) komutunu dene; Zotero açık erişimli sürümleri aramaya çalışır. Bulamazsa kütüphanenin uzaktan erişim hizmetiyle ya da Unpaywall gibi araçlarla elle ara.
- 5
Yinelenenleri birleştir
Sol bölmedeki Duplicate Items (Yinelenen Öğeler) görünümünde aynı kaynağın kopyalarını seç ve Merge Items ile birleştir; notlar, etiketler ve ekler tek kayıtta toplanır. Word’de aynı kaynağın iki ayrı kaydına atıf yapmak, kaynakçada çift girdiye yol açar.
- 6
Dağınık PDF klasörünü kapat
Zotero’ya aktardığın PDF’leri İndirilenler’den ve masaüstünden sil; tez klasöründe ayrı bir PDF arşivi tutma. PDF’lerin tek adresi Zotero kütüphanendir. Zotero’nun ücretsiz dosya depolama alanı (yazım tarihinde 300 MB) dolarsa dosya eşitlemesi durur; ücretli depolama, WebDAV ya da bağlantılı dosya seçeneklerini değerlendir ve her durumda Zotero veri klasörünü 3-2-1 düzenine dâhil et.
İndirilenler klasörü (önce):
fulltext.pdf
makale (3).pdf
1-s2.0-S0XXXXXXXXXXXXXX-main.pdf
download.pdf
tez_tam_metin.pdf
Zotero kütüphanesi (sonra, her biri kendi kaydının altında):
Aksoy ve Tekin - 2022 - Okul öncesi öğretmenlerinde duygusal emek ve tükenmişlik.pdf
Kara - 2019 - Vardiyalı çalışan hemşirelerde uyku kalitesi.pdf
Şahin - 2020 - Akıllı şebekelerde kısa dönem talep tahmini.pdf
Tunç ve Arslan - 2023 - Kamu kurumlarında örgütsel sessizlik ve yönetime güven.pdf
Yılmaz ve Demir - 2021 - Ortaokul öğrencilerinde matematik kaygısı.pdf
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
(a) “tez son hali GERÇEKTEN.docx” – 3. bölüm, 9. sürüm, 2 Mayıs 2026’da kaydedilmiş
(b) “Mehmet Bey görüşmesi.mp3” – 5. katılımcı, 28 Nisan 2026
(c) “veriler düzeltilmiş.xlsx” – temizlenmiş anket verisi, 3. sürüm, 10 Mayıs 2026
(d) “hoca baktı.docx” – danışman Prof. Dr. Selin Arı’nın 9. sürüme dönüşü, 6 Mayıs 2026
Kapsamlı tez başlangıç kontrol listesi
0/21Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar