Teze Nereden Başlanır? · Ders 12/13
Yazmaya Başlamak: Boş Sayfa, İlk Taslak ve Günlük Rutin
Boş sayfa korkusunu aşmayı, “kötü ilk taslak” ilkesini, hangi bölümden başlanacağını, günlük yazma rutinini, Pomodoro tekniğini ve kelime hedeflerini öğrenirsin.
Konu belli, öneri onaylandı, kaynaklar okundu… ve sen hâlâ boş bir Word sayfasına bakıyorsun. Bu durum neredeyse her tez yazarının yaşadığı bir deneyimdir. Sorun genellikle bilgi eksikliği değil, mükemmel yazma baskısı ve yazmayı tek seferlik büyük bir eylem olarak görmektir.
Bu derste yazmayı küçük, düzenli ve sürdürülebilir bir alışkanlığa dönüştürecek araçları öğreneceksin. Hedef, ilham beklemeden her gün az ama sürekli yazan bir araştırmacı olmak.
Boş sayfa korkusu neden olur?
- Mükemmeliyetçilik: İlk cümlenin kusursuz olması gerektiği inancı.
- Belirsizlik: Ne yazacağını tam bilmemek; zihinde net bir yapı olmaması.
- İşin büyüklüğü: “100 sayfa yazacağım” düşüncesinin yarattığı ezici his.
- Değerlendirilme kaygısı: Danışmanın ya da jürinin ne diyeceğinden korkmak.
- Yazma ile düzeltmeyi aynı anda yapmak: Her cümleyi yazarken silmek, yeniden yazmak.
Bu nedenlerin hepsinin ortak çözümü, yazma sürecini aşamalara ayırmaktır: önce plan, sonra ham taslak, en son düzeltme. Her aşamanın zihniyeti farklıdır.
“Kötü ilk taslak” ilkesi
Deneyimli yazarların neredeyse tamamı aynı şeyi söyler: İlk taslak kötü olmak zorundadır. İlk taslağın amacı güzel yazmak değil, düşünceleri sayfaya dökmektir. Düzeltilebilecek bir metin, var olmayan mükemmel bir metinden her zaman daha değerlidir.
Önce giriş paragrafının ilk cümlesini mükemmel yapayım, sonra devam ederim. (İki saat sonra: 3 cümle, hepsi silinmiş.)
İlk taslak (hızlı yazılmış):
“Öğretmenler tükenmişlik yaşıyor, özellikle okul öncesinde veliler çok baskı yapıyor [KAYNAK]. Duygusal emek dedikleri şey var, öğretmen hissetmediği duyguyu gösteriyor, bu da yoruyor. Bunlar bağlantılı ama nasıl bağlantılı belli değil, dayanıklılık burada rol oynayabilir [BURAYI AÇ].”
Düzeltilmiş hâli:
“Okul öncesi öğretmenleri, velilerle yoğun etkileşim ve çocukların duygusal ihtiyaçlarına sürekli yanıt verme zorunluluğu nedeniyle tükenmişlik açısından risk altındadır (Müller, 2022, örnek amaçlı kurgusal kaynak). Bu süreçte öğretmenlerin hissetmedikleri duyguları sergilemeleri ya da hissettikleri duyguları bastırmaları olarak tanımlanan duygusal emek, tükenmişliğin önemli yordayıcılarından biri olarak öne çıkmaktadır. Ancak duygusal emeğin tükenmişliğe hangi mekanizmalar aracılığıyla dönüştüğü yeterince açıklanmamıştır; psikolojik dayanıklılık bu mekanizmada belirleyici bir rol oynayabilir.”
Hangi bölümden başlanır?
Tez, okuma sırasıyla (giriş → literatür → yöntem → bulgular → tartışma) yazılmak zorunda değildir. Pek çok araştırmacı için en verimli sıra şudur:
| Sıra | Bölüm | Neden bu sırada? |
|---|---|---|
| 1 | Yöntem | En somut bölümdür: ne yaptığını ya da yapacağını anlatırsın. Öneriden büyük ölçüde aktarılabilir. Yazmaya ısınmak için idealdir. |
| 2 | Literatür / kuramsal çerçeve | Okuma notların hazırsa paralel yürütülebilir. Veri toplamayı beklerken yazılabilir. |
| 3 | Bulgular | Analizler bittiğinde tablolar ve şekillerle birlikte yazılır. |
| 4 | Tartışma ve sonuç | Bulguları literatürle karşılaştırır; ancak bulgular netleşince yazılabilir. |
| 5 | Giriş | Tezin tamamını tanıttığı için en sona bırakılırsa bütünle daha uyumlu olur (öneriden gelen ilk taslak üzerinden güncellenir). |
| 6 | Özet, başlık, önsöz | Her şey bittikten sonra. |
Günlük yazma rutini
Uzun soluklu yazım projelerinde düzenli, kısa yazma seanslarının ara sıra yapılan uzun “maratonlardan” daha verimli olduğu yazma alanında sıkça vurgulanır. Günde 45–90 dakikalık düzenli yazma, haftada bir gün sekiz saatlik yazmadan çoğu zaman daha fazla ve daha kaliteli metin üretir.
Rutin kurma adımları
- 1
Sabit bir zaman seç
Enerjinin en yüksek olduğu saati seç (birçok kişi için sabah) ve takvimine bir toplantı gibi işle. “Vakit bulursam yazarım” yaklaşımı genellikle işe yaramaz.
- 2
Sabit bir yer belirle
Mümkünse her gün aynı yerde yaz: kütüphanenin belirli bir masası, evde bir köşe. Beyin yer ile eylem arasında bağ kurar.
- 3
Dikkat dağıtıcıları kapat
Telefonu başka odaya koy, bildirimleri kapat, e-posta ve sosyal medya sekmelerini kapat. Gerekirse site engelleyici uygulamalar kullan.
- 4
Seansa bir sonraki adımla başla
Bir önceki seansın sonunda, ertesi gün ilk ne yazacağını tek cümleyle not et. Başlangıç sürtünmesi ortadan kalkar.
- 5
Kaydet ve kapat
Seans sonunda yazdığın kelime sayısını bir tabloya kaydet, dosyayı yedekle ve bir sonraki adımı not et.
Tarih | Başlangıç–bitiş | Bölüm | Kelime (başlangıç → bitiş) | Yazılan kelime | Bugün ne yaptım? | Yarın ilk iş
12.11.2026 | 07.00–08.15 | 3. Yöntem | 2.150 → 2.720 | 570 | Örneklem kısmını bitirdim | Veri toplama araçları: ölçeğin geçerlik bilgileri
| | | | | |
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Pomodoro tekniği
Pomodoro tekniği, Francesco Cirillo tarafından geliştirilen bir zaman yönetimi yöntemidir. Adını, Cirillo’nun kullandığı domates biçimli mutfak zamanlayıcısından alır (İtalyanca pomodoro: domates). Temel fikir, çalışmayı kısa ve odaklı aralıklara bölmektir.
Klasik Pomodoro
- 1
Görevi seç
Tek ve net bir görev belirle: “Örneklem bölümünü yaz”, “Bulgular Tablo 4’ü yorumla”.
- 2
25 dakika çalış
Zamanlayıcıyı kur ve süre bitene kadar yalnızca o görevle ilgilen. Aklına gelen başka işleri bir kâğıda not et, ama yapma.
- 3
5 dakika mola
Ekrandan uzaklaş: kalk, su iç, esne. Telefon ve sosyal medya molayı uzatır, kaçın.
- 4
4 pomodorodan sonra uzun mola
Dört turdan sonra 15–30 dakikalık daha uzun bir mola ver.
Kelime hedefi
Kelime hedefi, büyük işi ölçülebilir günlük parçalara böler. Tez uzunlukları disipline ve tez türüne göre çok değişir. Örneğin yöntem ve bulgularıyla birlikte 25.000–40.000 kelimelik bir yüksek lisans tezi düşün (yaklaşık bir değer; kendi alanındaki tezlere ve kılavuzuna bak).
| Günlük hedef | Haftada 5 gün | 30.000 kelimelik ilk taslak için | Not |
|---|---|---|---|
| 250 kelime | 1.250 kelime/hafta | Yaklaşık 24 hafta | Çalışırken tez yazanlar için gerçekçi başlangıç |
| 500 kelime | 2.500 kelime/hafta | Yaklaşık 12 hafta | Pek çok öğrenci için sürdürülebilir hedef |
| 750 kelime | 3.750 kelime/hafta | Yaklaşık 8 hafta | Tam zamanlı ve hazırlığı tamamlanmış öğrenci |
| 1.000 kelime | 5.000 kelime/hafta | Yaklaşık 6 hafta | Yoğun dönem; uzun süre sürdürmek zor olabilir |
Bugün tezin literatür bölümünü bitireceğim.
Yazmayı kolaylaştıran teknikler
- Ayrıntılı ana hat (outline): Her bölümü başlık ve alt başlıklara, her alt başlığı 3–5 maddelik paragraf fikirlerine böl. Yazarken yalnızca maddeleri cümleye çevirirsin.
- Serbest yazma: 10 dakika boyunca durmadan, düzeltmeden, konuyla ilgili aklına geleni yaz. Takıldığın yerleri açmak için etkilidir.
- Sesli anlatma: Bir arkadaşına ya da ses kayıt uygulamasına konuyu anlat, sonra kaydı yazıya dök.
- Hemingway yöntemi: Seansı bir cümlenin ortasında ya da ne yazacağını bildiğin bir yerde bitir; ertesi gün başlamak kolaylaşır.
- Yazma arkadaşlığı: Bir arkadaşınla aynı saatte (yüz yüze ya da çevrim içi) sessizce yazın; birbirinize hesap verin.
- Okuma notlarını kendi cümlelerinle tutmak: Notlar zaten kendi cümlelerinle ise taslağa dönüştürmek kolaylaşır ve istemeden intihal riski azalır.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Yazma rutini kontrol listesi
0/9Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar