Tez Bölümlerini Yazmak · Ders 9/14
Bulgular II: Nitel Bulguları Doğrudan Alıntıyla Sunmak
Nitel bulguları temalara göre düzenlemeyi, tema tablosu hazırlamayı ve katılımcı kodlarıyla (K1, K5) doğrudan alıntıları yorumla dengeli biçimde sunmayı öğrenirsin.
Nitel bulgular bölümü, katılımcıların sesini okuyucuya ulaştırdığın yerdir. Ancak bu, görüşme dökümlerinden uzun alıntıları art arda sıralamak demek değildir. İyi bir nitel bulgu bölümü, araştırmacının analitik anlatımı ile katılımcıların sözlerini dengeli biçimde örer: Önce temayı ve ne anlama geldiğini anlatırsın, sonra bu anlatımı en güçlü alıntılarla kanıtlarsın.
Düzen: araştırma soruları ve temalar
Nitel bulgular genellikle iki biçimde düzenlenir: (1) her araştırma sorusu bir alt başlık, altında o soruya ilişkin temalar; (2) her ana tema bir alt başlık, altında alt temalar. Hangisini seçersen seç, bölümün başında temaların genel görünümünü veren bir tema tablosu ya da tema haritası (şekil) sunmak okuyucuya yol haritası verir.
Tablo 4.1
Yoğun Bakım Hemşirelerinin Tükenmişlik Deneyimlerine İlişkin Temalar ve Alt Temalar
─────────────────────────────────────────────
Tema Alt temalar Katılımcılar
─────────────────────────────────────────────
Bitmeyen olağanüstü hâl Süreğen personel eksikliği K1, K2, K4, K5, K7, K9, K11, K12, K14, K16
Ağırlaşan hasta profili K3, K5, K6, K10, K13
Görünmez emek Takdir eksikliği K2, K5, K8, K9, K12, K15
Adaletsiz ödüllendirme K1, K6, K11, K14
Kimliğin aşınması Meslekten uzaklaşma isteği K3, K7, K10, K13, K16
Duygusal kopma K4, K8, K9, K15
Tutunma stratejileri Ekip dayanışması K1, K2, K3, K6, K9, K11, K12, K14
Sınırlı yönetsel destek K2, K7, K16
─────────────────────────────────────────────
Katılımcı kodları
Katılımcılar gizlilik gereği gerçek adlarıyla değil kodlarla anılır. En yaygın kodlama “K1, K2, K3…” (katılımcı) biçimidir. Gruplar varsa “Ö3” (öğretmen), “Y2” (yönetici), “H7” (hemşire) gibi harf kodları kullanılabilir. Bazı araştırmacılar takma ad tercih eder. Kodlar yöntem bölümündeki katılımcı tablosuyla birebir eşleşmelidir.
Doğrudan alıntı yazım kuralları
- Kısa alıntılar (yaklaşık 40 kelimeden az) metin içinde tırnakla verilir: K5, “…” ifadesiyle durumu özetlemiştir.
- Uzun alıntılar (40 kelime ve üzeri) tırnaksız, ayrı paragraf olarak ve soldan girintili (blok alıntı) verilir; katılımcı kodu alıntının sonunda parantez içinde yer alır: (K5).
- Alıntıdan çıkarılan kısımlar üç noktayla gösterilir (APA’da “…”); Türkçe tezlerde “(…)” ya da “[…]” biçimi de yaygındır. Kılavuzun hangisini istiyorsa onu tutarlı kullan.
- Anlamı netleştirmek için eklenen sözcükler köşeli parantez içinde yazılır: “O dönem [pandemi] bitti ama biz bitmedik.”
- Katılımcının dil özellikleri (yöresel söyleyiş, devrik cümle) genellikle korunur; okunabilirlik için yalnızca “ııı”, “şey” gibi dolgu sözcükleri çıkarılabilir. Yaptığın düzenlemeyi yöntem bölümünde belirt.
- Bir temada aynı katılımcıdan sürekli alıntı yapma; farklı katılımcıların sesine yer ver.
Bulgu paragrafının yapısı
Tema anlatımı için dört adım
- 1
İddia
Temayı ya da alt temayı bir analitik cümleyle tanımla: Katılımcılar ne anlatıyor, ortak örüntü ne?
- 2
Yaygınlık ve çeşitlilik
Bu görüşün katılımcılar arasında ne kadar yaygın olduğunu ve varsa farklılaşan görüşleri belirt: “Katılımcıların büyük bölümü…, ancak sorumlu hemşireler…”
- 3
Kanıt
En açıklayıcı bir ya da iki alıntıyı ver.
- 4
Analitik bağlantı
Alıntının temaya ne kattığını kısa bir cümleyle göster (yorumu tartışmaya saklayarak, ama alıntıyı da sahipsiz bırakmadan).
4.1. Bitmeyen Olağanüstü Hâl
K1: “Çok yoruluyoruz.”
K2: “Personel yok.”
K4: “Hep eksik çalışıyoruz, kimse gelmiyor.”
K5: “Pandemi bitti ama biz bitmedik.”
K7: “Hasta sayısı çok fazla.”
K9: “Yoruluyoruz gerçekten.”
Tam örnek: bir alt tema
4.2. Görünmez Emek
İkinci ana tema, katılımcıların yoğun bakımda verdikleri emeğin kurum içinde ve toplumda görünmez kaldığına ilişkin deneyimlerini kapsamaktadır. Bu tema “takdir eksikliği” ve “adaletsiz ödüllendirme” olmak üzere iki alt temadan oluşmaktadır.
4.2.1. Takdir Eksikliği
Katılımcılar, pandemi döneminde kamuoyunda “kahraman” olarak anılan hemşirelerin bu dönem sona erdikten sonra hızla unutulduğunu ifade etmiştir. Altı katılımcı, pandemideki toplumsal ilginin geçici olduğunu ve bugün yaptıkları işin yeniden “sıradan” görüldüğünü belirtmiştir. K9, bu dönüşümü şöyle anlatmıştır:
O zaman balkonlardan alkışlıyorlardı, televizyonda bizi gösteriyorlardı. Şimdi aynı işi yapıyoruz, belki daha zor hastalarla, ama kimse sormuyor. Hasta yakını bile bazen “hemşire hanım, doktor ne dedi” diye soruyor, sanki biz orada hiçbir şey yapmıyormuşuz gibi. Oysa o hastanın başında on iki saat biz duruyoruz. (K9)
Katılımcıların bir kısmı takdir eksikliğini toplumsal düzeyden çok kurum içi ilişkiler bağlamında deneyimlemiştir. K12, “Ayın personeli seçiliyor, hep idari birimlerden biri. Yoğun bakımda üç gece üst üste çalışan kimse aklına gelmiyor.” diyerek kurumsal tanınmanın yoğun bakım çalışanlarına ulaşmadığını vurgulamıştır. K15 ise takdirin maddi olmaktan çok sözel olabileceğini belirterek “Bir teşekkür bile yeter aslında. Ama o da yok.” ifadesini kullanmıştır.
Buna karşın iki katılımcı (K3, K10), birim sorumlularının düzenli geri bildirim verdiğini ve bu nedenle kendilerini görünmez hissetmediklerini belirtmiştir. Bu farklılık, takdir algısında birim düzeyindeki yönetici tutumunun belirleyici olabileceğine işaret etmektedir.
Bu konuda K7 şöyle demiştir:
“…”
Bu konuda K11 de şöyle demiştir:
“…”
Kendini dene
Kendini dene
Nitel bulgular kontrol listesi
0/9Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar