Lisans Bitirme Tezi ve Makale Formatında Tez

Bu modüldeki dersler ağırlıklı olarak yüksek lisans ve doktora tezleri üzerinden anlatıldı. Ancak birçok lisans programında öğrenciler bitirme tezi, bitirme projesi ya da mezuniyet çalışması hazırlar. Öte yandan bazı üniversiteler lisansüstü düzeyde klasik monografi yerine yayımlanmış ya da yayına gönderilmiş makalelerden oluşan makale formatında tez modeline izin vermektedir. Bu derste her iki yapıyı da kısaca ele alacağız.

Lisans bitirme tezi: aynı mantık, daha sade yapı

Lisans bitirme tezi, yüksek lisans tezinin küçültülmüş bir provası gibidir. Bölüm mantığı aynıdır (giriş, literatür, yöntem, bulgular, tartışma-sonuç), ama beklenen derinlik, kaynak sayısı ve özgünlük düzeyi daha düşüktür. Bitirme tezleri genellikle enstitü değil, bölüm ya da fakülte düzeyinde düzenlenir; kurallar bölümün yayımladığı yönergeye ya da danışmanın talimatlarına göre değişir.

Bitirme tezinde sık yapılan hatalar

• Ödev gibi yazmak: İnternet kaynaklarından derlenmiş, yöntem ve bulgu içermeyen bir “konu anlatımı”. Danışmanın derleme istemediyse bu bir araştırma değildir.
• Kaynak türü sorunu: Ansiklopedi siteleri, bloglar ve ders notlarına dayanmak. Bitirme tezinde de DergiPark, TR Dizin ve Google Akademik üzerinden hakemli kaynaklara ulaşmalısın.
• Etik izni atlamak: “Sadece bitirme tezi” diye etik kurul ya da kurum izni almadan anket uygulamak. İnsanlarla veri toplanıyorsa kurumunun kurallarını mutlaka öğren.
• Biçimi önemsememek: Bitirme tezi, lisansüstü başvurularda ve iş görüşmelerinde örnek çalışma olarak gösterilebilir.

Makale formatında tez (tez yerine makale)

Makale formatında tez

Yayın temelli tez, makale derlemeli tez ya da “compilation thesis” olarak da adlandırılır. Klasik tek parça monografi yerine, öğrencinin tez çalışmasından ürettiği belirli sayıda makalenin (yayımlanmış, kabul edilmiş ya da gönderilmiş) bir giriş ve genel tartışma/sonuç bölümüyle birleştirilmesinden oluşan tez türüdür. İskandinav ülkeleri ve Hollanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde, özellikle doktora düzeyinde yaygındır.

Türkiye’de bu model henüz sınırlı sayıda üniversitede ve genellikle doktora düzeyinde, belirli koşullarla uygulanmaktadır. Uygulayan kurumlarda koşullar genellikle şunları kapsar: makale sayısı, makalelerin yayımlandığı ya da gönderildiği dergilerin indeks şartları (ör. Web of Science, Scopus, TR Dizin), öğrencinin makalelerde ilk ya da sorumlu yazar olması, danışmanın yazar olarak yer alması ve makalelerin tez önerisinde onaylanan konuyla bütünlük göstermesi.