Kaynakçadaki Türkçe karakterler bozuldu

Olası nedenler

• Kaynak verisi farklı bir karakter kodlamasıyla (ör. UTF-8 yerine Windows-1254 ya da tersi) içe/dışa aktarılmış.
• BibTeX/RIS dosyası yanlış kodlamayla açılmış ya da kaydedilmiş.
• Kaynak yöneticisi, dili belirtilmemiş Türkçe başlıklara İngilizce başlık büyük harf kuralı (title case) uyguluyor.
• Kullandığın yazı tipi Türkçe karakterleri desteklemiyor ya da PDF’e gömülmüyor.

Adım adım çözüm

1. 1

   Sorunun kaynağını belirle

   Bozukluk Zotero/Mendeley kaydında da var mı? Varsa sorun içe aktarmadadır. Kayıt düzgün ama Word’de bozuksa sorun belge veya yazı tipindedir. Word’de düzgün ama PDF’te bozuksa sorun PDF dönüştürmededir. Her biri için çözüm farklıdır.

2. 2

   Bozuk kayıtları yeniden içe aktar

   Kayıtlar RIS/BibTeX dosyasından geldiyse dosyayı Not Defteri (Notepad) ya da benzeri bir düzenleyicide aç ve Farklı Kaydet (Save As) ile UTF-8 kodlamasında kaydet, sonra Zotero’ya tekrar aktar (Dosya > İçe Aktar / File > Import). Tek tük bozuk kayıtlarda en hızlı yol, kaynağı yayıncı sayfasından Zotero Connector ile yeniden kaydetmek ya da DOI ile yeniden eklemektir.

3. 3

   Elle düzeltmeyi kaynak yöneticisinde yap

   Bozuk karakterleri Word’deki kaynakçada değil, Zotero kaydında düzelt. Word’de düzeltirsen bir sonraki Refresh’te değişikliğin silinir. Zotero’da kaydı aç, yazar ve başlık alanlarını düzelt, sonra Word’de Zotero > Refresh yap.

4. 4

   Türkçe kayıtlarda dil alanını doldur

   Zotero’da her Türkçe kaynağın Dil (Language) alanına tr yaz. Zotero’nun kullandığı CSL stilleri, İngilizce başlık büyük harf dönüşümünü (title case) yalnızca dili İngilizce olan ya da dili boş bırakılmış kayıtlara uygular; dil “tr” olduğunda başlık girdiğin gibi kalır ve “İ/ı” dönüşüm hataları önlenir. Birden çok kaydı seçip dil alanını toplu düzenlemek için Zotero’nun sürümüne uygun yöntemleri zotero.org/support’ta kontrol et.

5. 5

   Başlıkları cümle düzeninde gir

   APA 7, makale ve kitap başlıklarında cümle düzeni (sentence case: yalnızca ilk kelime ve özel adlar büyük) ister. Zotero’ya başlıkları bu düzende gir: “Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri”. Zotero’da başlık alanına sağ tıklayıp Metni Dönüştür > Cümle düzeni (Transform Text > Sentence case) seçeneğini kullanabilirsin; ancak bu işlem özel adları da küçültebilir, sonradan kontrol et.

6. 6

   Yazı tipini ve PDF ayarını kontrol et

   Times New Roman, Calibri, Arial gibi standart yazı tipleri Türkçe karakterleri destekler. PDF’e çevirirken Word’de Dosya > Farklı Kaydet > PDF (File > Save As > PDF) ya da Dışa Aktar > PDF/XPS Oluştur (Export > Create PDF/XPS) kullan ve Seçenekler (Options) bölümünde “PDF/A uyumlu” (eski sürümlerde “ISO 19005-1 uyumlu (PDF/A)”) seçeneğini işaretle; bu, yazı tiplerinin gömülmesini sağlar. Sanal PDF yazıcıları bazen karakterleri bozabilir.

7. 7

   LaTeX kullanıyorsan kodlamayı ayarla

   .bib dosyasını UTF-8 olarak kaydet, kaynakçayı biblatex + biber ile derle ve belgede Türkçe dil desteğini (ör. babel paketinin turkish seçeneği) etkinleştir. Eski BibTeX ile çalışıyorsan özel karakterlerde LaTeX komutları gerekebilir; Overleaf belgelerinde güncel öneriler bulunur.

Konuyu derinlemesine öğrenin