Yöntem
Yöntemimi seçemiyorum: nitel mi, nicel mi, karma mı?
Kısa yanıt
En sık neden: Araştırma sorusu net yazılmamıştır. Çözüm için (1) araştırma sorusundan başla, (2) amacını belirle: genelleme mi, derinlik mi?, (3) nitel araştırmanın kolay olmadığını bil, (4) deseni seç. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Konunu belirledin ama nasıl araştıracağına karar veremiyorsun.
- “İstatistik bilmiyorum, o zaman nitel yapayım” diye düşünüyorsun.
- Danışmanın “Araştırma sorunla yöntemin uyuşmuyor” dedi.
- Karma yöntem cazip geliyor ama iş yükünü kestiremiyorsun.
Olası nedenler
- Araştırma sorusu net yazılmamıştır.
- Yöntem, araştırma sorusuna göre değil kişisel rahatlığa göre seçilmeye çalışılmaktadır.
- Nitel araştırmanın kolay olduğu yanılgısı vardır.
- Desenler (tarama, deneysel, durum çalışması, olgubilim vb.) birbirine karıştırılmaktadır.
Adım adım çözüm
- 1
Araştırma sorusundan başla
“Ne kadar, ne sıklıkta, hangi düzeyde, fark var mı, ilişki var mı?” soruları nicel yönteme; “Nasıl deneyimliyorlar, neden böyle düşünüyorlar, süreç nasıl işliyor?” soruları nitel yönteme işaret eder. Önce soruyu bir cümleyle yaz.
- 2
Amacını belirle: genelleme mi, derinlik mi?
Bulguları geniş bir evrene genellemek istiyorsan nicel desen ve olasılığa dayalı örnekleme gerekir. Az sayıda kişinin deneyimini derinlemesine anlamak istiyorsan nitel desen uygundur.
- 3
Nitel araştırmanın kolay olmadığını bil
Nitel araştırma istatistik gerektirmez ama görüşme yapma, ses kaydı deşifre etme (1 saatlik görüşme çok sayıda sayfa tutabilir), kodlama, tema oluşturma ve inandırıcılık stratejilerini uygulama gibi yoğun emek ister. “İstatistikten kaçmak” iyi bir seçim gerekçesi değildir.
- 4
Deseni seç
Nicel: tarama (betimsel, ilişkisel), nedensel karşılaştırma, deneysel/yarı deneysel. Nitel: durum çalışması, olgubilim (fenomenoloji), temellendirilmiş kuram, etnografi, anlatı araştırması. Karma: açıklayıcı sıralı (önce nicel, sonra nitel), keşfedici sıralı (önce nitel, sonra nicel), yakınsayan paralel.
- 5
Kaynaklarını gerçekçi değerlendir
Sürene, katılımcılara erişimine, yazılım ve beceri durumuna bak. Karma yöntem, iki ayrı araştırmanın iş yükünü ve iki veri türünün bütünleştirilmesini gerektirir; lisans ve yüksek lisans tezlerinde dikkatle planlanmalıdır.
- 6
Danışmanınla ve literatürle doğrula
Alanındaki benzer tezlerin (YÖK Ulusal Tez Merkezi) hangi yöntemleri kullandığına bak. Karar verdiğin yöntemi araştırma sorusuyla birlikte danışmanına sun.
| Araştırma sorusu | Uygun yaklaşım | Olası desen |
|---|---|---|
| Hemşirelerin iş doyumu düzeyi nedir ve çalışılan birime göre farklılaşıyor mu? | Nicel | Betimsel / ilişkisel tarama |
| Yeni mezun hemşireler ilk yıllarında yoğun bakım ortamını nasıl deneyimliyor? | Nitel | Olgubilim |
| Ters yüz sınıf uygulaması 7. sınıf öğrencilerinin matematik başarısını artırıyor mu? | Nicel | Ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel |
| Bir belediyede katılımcı bütçe süreci nasıl işledi? | Nitel | Durum çalışması |
| Öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeyi nedir ve düşük puan alanlar bunun nedenlerini nasıl açıklıyor? | Karma | Açıklayıcı sıralı desen |
İstatistik bilgim yeterli olmadığı için araştırmada nitel yöntem tercih edilmiştir.
Konuyu derinlemesine öğrenin