Academy GenZ

İntihal ve Benzerlik

Parafraz yapamıyorum, yazdığım hep kaynağa benziyor

Kısa yanıt

En sık neden: Kaynak açıkken ve cümle cümle bakarak yazmak. Çözüm için (1) oku, anla, kapat, (2) önce bir arkadaşa anlatır gibi not al, (3) notu akademik dile dönüştür, (4) kaynakla karşılaştır. Ayrıntılı adımlar aşağıda.

Bu durum size tanıdık mı?

  • Kaynağı okuyup yazdığında cümle yapın kaynakla neredeyse aynı kalıyor.
  • Birkaç kelimeyi eş anlamlısıyla değiştiriyorsun ama rapor yine eşleşme gösteriyor.
  • Konuyu kendi cümlelerinle anlatmaya çalışınca “daha iyi nasıl söylenir ki?” diye takılıyorsun.
  • Yazdığın paragraflar bir kaynaktan ötekine geçen alıntı zincirine benziyor.

Olası nedenler

  • Kaynak açıkken ve cümle cümle bakarak yazmak.
  • Fikri tam anlamadan yazmaya başlamak.
  • Parafrazı “kelime değiştirmek” sanmak (yamalı yazım / patchwriting).
  • Tek tek kaynakları özetlemek yerine onları karşılaştıran bir sentez yapmamak.
  • Kendi akademik sesine güvenmemek.

Adım adım çözüm

  1. 1

    Oku, anla, kapat

    Kaynağın ilgili bölümünü iki kez oku. Ana fikri, gerekçesini ve bulgusunu anladığından emin ol. Sonra kaynağı kapat ya da başka sekmeye geç.

  2. 2

    Önce bir arkadaşa anlatır gibi not al

    Kaynağa bakmadan, 1–2 cümleyle, sade bir dille “bu çalışma ne diyor?” sorusunu yanıtla. Bu ham not senin cümle yapınla doğar.

  3. 3

    Notu akademik dile dönüştür

    Ham notu terim, öznellikten arınma ve doğru zaman kipiyle düzenle. Cümle yapısını, sözcük sırasını ve vurguyu kaynaktan farklı tut; teknik terimleri değiştirme (terimler eşleşebilir, bu sorun değildir).

  4. 4

    Kaynakla karşılaştır

    Şimdi kaynağı aç ve yazdığını karşılaştır. Anlam doğru mu? 5–6 kelimeden uzun aynı dizi var mı? Varsa o kısmı ya tırnak içine al ya da tekrar yaz.

  5. 5

    Atfı ekle

    Parafraz da başkasının fikridir; atıf zorunludur. APA’da sayfa numarası parafrazda zorunlu değildir; ama özellikle uzun bir eserde okuyucunun ilgili yeri bulmasını kolaylaştıracaksa vermen önerilir (Demir, 2020, s. 33).

  6. 6

    Tek kaynak yerine sentez yaz

    En güçlü parafraz, birden çok kaynağı birlikte ele alan sentezdir: “Yılmaz (2019) ve Kaya (2021) X’i vurgularken, Demir (2022) Y bulgusuna ulaşmıştır.” Bu biçim hem eşleşmeyi azaltır hem de literatürün gerçekten okunduğunu gösterir.

  7. 7

    Kendi yorumunu ekle

    Paragraf sonunda kaynakların senin araştırman için ne anlama geldiğini yaz: “Bu bulgular, … açısından … boşluğa işaret etmektedir.” Bu cümleler tamamen sana aittir.

Word örneğiZayıf parafraz → güçlü parafraz
taslak_zayif-parafraz-guclu-parafraz.docx

Kaynak: “Öğretmenlerin teknoloji kullanımına yönelik tutumları, sınıf içi uygulamalarını doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biridir.” (Aydın, 2020, s. 14)

Zayıf: Öğretmenlerin teknoloji kullanımına ilişkin tutumları, sınıftaki uygulamalarını doğrudan etkileyen en önemli etkenlerden biridir (Aydın, 2020).

Konuyu derinlemesine öğrenin