Ünite 3 · Temel düzey
İntihal türleri, doğru alıntı ve parafraz, veri ve yazarlık etiği, etik kurul ve KVKK
Akademik dürüstlüğün temel ilkelerini, neden önemli olduğunu ve tez yazarken her gün karşına çıkacak etik kararları öğrenirsin.
13 dk
YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde sayılan intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım, dilimleme, haksız yazarlık ve diğer ihlalleri örneklerle tanırsın.
16 dk
Kelimesi kelimesine kopya, tırnaksız alıntı, yamalı (mozaik) intihal, eş anlamlı kelime değiştirme ve fikir intihalini orijinal metin, intihalli metin ve doğru kullanım üzerinden tanırsın.
22 dk
Çeviri intihali, kendi kendine intihal, ikincil kaynak intihali ile yapı, görsel, tablo ve veri intihalini; orijinal, intihalli ve doğru kullanım örnekleriyle öğrenirsin.
Yapay zekâ çıktısını beyansız sunmanın, satın alınmış ya da ısmarlama tezin ve ortak çalışmayı tek başına sunmanın neden etik ihlal olduğunu, sınırların nerede çizildiğini öğrenirsin.
18 dk
Genel bilgi, kendi verin ve doğru alıntı gibi intihal sayılmayan durumları, gri alanları ve benzerlik oranının anlamını öğrenir; on iki vaka üzerinde “Bu intihal mi?” sorusunu yanıtlarsın.
20 dk
Oku-kapat-yaz-karşılaştır yöntemiyle adım adım parafraz yapmayı, zayıf ve güçlü parafrazı ayırt etmeyi ve özetleme ile sentez yazmayı öğrenirsin.
17 dk
Kısa ve uzun (blok) alıntının nasıl yapılacağını, alıntıda kısaltma ve ekleme kurallarını, ne zaman alıntı yapılması gerektiğini ve aşırı alıntının neden sorun olduğunu öğrenirsin.
15 dk
Veri uydurma ve çarpıtmanın somut biçimlerini, sorgulanabilir analiz uygulamalarını, görsel manipülasyonunun sınırlarını ve verini nasıl şeffaf ve güvenilir yöneteceğini öğrenirsin.
Kimin yazar olabileceğini, ICMJE ölçütlerini, CRediT katkı rollerini, yazar sıralamasını, tezden makale üretirken danışman-öğrenci yazarlığını ve çıkar çatışması beyanını öğrenirsin.
Hangi araştırmaların etik kurul onayı gerektirdiğini, başvuru dosyasını, bilgilendirilmiş onam formunu, KVKK yükümlülüklerini ve kişisel verileri anonimleştirmeyi adım adım öğrenirsin.
24 dk
Etik ihlallerin nasıl incelendiğini, tez reddinden unvan iptaline uzanan olası yaptırımları ölçülü biçimde tanır; tezin her aşamasında kullanacağın intihalden korunma sistemini kurarsın.