Academy GenZ

İntihal ve Benzerlik

İntihal (benzerlik) raporum yüksek çıktı

Kısa yanıt

En sık neden: Raporun filtresiz (kaynakça, alıntı ve küçük eşleşmeler dâhil) alınmış olması. Çözüm için (1) önce paniği bırak, yüzdeyi değil eşleşmeleri oku, (2) enstitünün kurallarını öğren, (3) izin verilen filtrelerle raporu yeniden al, (4) eşleşmeleri üç gruba ayır. Ayrıntılı adımlar aşağıda.

Bu durum size tanıdık mı?

  • Turnitin, iThenticate ya da intihal.net raporunda toplam benzerlik yüzdesi enstitünün beklediğinden yüksek görünüyor.
  • Rapor ekranında renkli eşleşmeler neredeyse her sayfaya yayılmış.
  • Danışmanın ya da enstitü “bu raporla teslim alamayız” diyor.
  • Hangi eşleşmenin sorun olduğunu, hangisinin zararsız olduğunu ayırt edemiyorsun.

Olası nedenler

  • Raporun filtresiz (kaynakça, alıntı ve küçük eşleşmeler dâhil) alınmış olması.
  • Kaynaklardan cümleleri yeterince dönüştürmeden, yalnızca birkaç kelime değiştirerek aktarmak (yamalı yazım).
  • Doğrudan alıntıların tırnak içine alınmaması ya da çok uzun ve sık alıntı yapılması.
  • Ölçek maddeleri, tanımlar, yasa metinleri gibi doğası gereği değişmeyen metinlerin eşleşmesi.
  • Kendi önceki çalışmalarından (ödev, bildiri, makale) metin kullanmak.
  • Taslağın daha önce aynı sisteme yüklenip depolanmış olması.

Adım adım çözüm

  1. 1

    Önce paniği bırak, yüzdeyi değil eşleşmeleri oku

    Toplam yüzde tek başına intihal kanıtı değildir; sadece metninin veri tabanındaki metinlerle örtüşme miktarını gösterir. Raporu kaynak bazlı görünümde (Turnitin Feedback Studio’da Match Overview / All Sources; arayüz sürümüne göre adlar farklı olabilir) aç ve her eşleşmenin ne olduğuna tek tek bak.

  2. 2

    Enstitünün kurallarını öğren

    Benzerlik eşiği ve hangi filtrelerin kullanılabileceği kurumdan kuruma değişir. Pek çok enstitüde toplamda %20–30, tek kaynakta %3–5 civarı sınırlar görülür, ama bu kesin bir ulusal kural değildir. Kendi enstitünün tez yazım kılavuzunu ve benzerlik raporu yönergesini kontrol et; hangi filtrelerin (kaynakça, alıntılar, küçük eşleşmeler) hariç tutulabildiğini yazılı olarak öğren.

  3. 3

    İzin verilen filtrelerle raporu yeniden al

    Yönerge izin veriyorsa Exclude bibliography (kaynakçayı hariç tut), Exclude quotes (alıntıları hariç tut) ve Exclude small matches (ör. 7–8 kelimeden kısa eşleşmeler) seçeneklerini uygula. Filtre ayarları genellikle raporu yükleyen kişi (danışman ya da enstitü) tarafından yapılır; yetkin yoksa danışmanından iste.

  4. 4

    Eşleşmeleri üç gruba ayır

    1) Zararsız: kurum adları, ölçek adları, yaygın teknik terimler, standart ifadeler. 2) Düzeltilmesi gereken: atıf verilmiş ama neredeyse aynen aktarılmış cümleler, tırnaksız alıntılar. 3) Ciddi: atıfsız kopyalanmış paragraflar. Önce 3. ve 2. gruba odaklan.

  5. 5

    Sorunlu cümleleri gerçek parafrazla yeniden yaz

    Kaynağı oku, kapat, fikri kendi cümlelerinle ve kendi akışınla yaz, sonra kaynakla karşılaştır. Kelime değiştirmek değil, fikri sentezlemek gerekir. Atfı mutlaka koru: parafraz da atıf ister.

  6. 6

    Doğrudan alıntıları düzenle

    Gerçekten aynen aktarman gereken ifadeleri tırnak içine al, sayfa numarasıyla atıf ver (APA: Yılmaz, 2021, s. 45). 40 kelime ve üzeri alıntıları APA’da blok alıntı olarak ver. Alıntı sayısını azalt; tezin büyük kısmı senin sentezin olmalı.

  7. 7

    Değişmeyen metinleri doğru sun

    Ölçek maddelerini çoğu zaman ek (Ekler) bölümüne koymak ve kaynağını göstermek yeterlidir; yasa maddelerini alıntı biçiminde ver. Bu eşleşmeleri danışmanına açıklayabilmen için not al.

  8. 8

    Yeniden rapor al ve kısa bir açıklama hazırla

    Düzeltmelerden sonra yeni rapor al. Kalan eşleşmelerin neden zararsız olduğunu açıklayan kısa bir not hazırla ve danışmanına raporla birlikte ilet.

Eşleşme türüne göre ne yapmalı?
Eşleşme türüÖrnekNe yapmalı?
Kaynakça girdisiKaynakça listesindeki makale künyesiİzin varsa kaynakça filtresiyle hariç tut
Tırnaklı doğrudan alıntı“Öğrenme, kalıcı davranış değişikliğidir” (Yılmaz, 2021, s. 12)İzin varsa alıntı filtresi; alıntı sayısını azalt
Standart ifade“Verilerin normal dağılıp dağılmadığı incelenmiştir”Genellikle zararsız; çok uzun bloksa kendi ifadenle yaz
Atıflı ama aynen aktarılmış cümleKaynakla neredeyse aynı paragraf + atıfGerçek parafrazla yeniden yaz
Atıfsız kopyaİnternet sayfasından alınmış paragrafSil ya da tamamen yeniden yaz ve atıf ver

Konuyu derinlemesine öğrenin