İstatistik ve SPSS
SPSS çıktısını yorumlayamıyorum, hangi sayıya bakacağım?
Kısa yanıt
En sık neden: SPSS, istediğin ve istemediğin pek çok ara tabloyu birlikte üretir. Çözüm için (1) önce analizin sorusunu hatırla, (2) betimsel tabloyu oku, (3) varsayım satırını kontrol et, (4) test istatistiğini ve p değerini al. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Analizden sonra çok sayıda tablo çıkıyor ve hangisinin önemli olduğunu bilmiyorsun.
- “Sig.”, “df”, “Mean Difference” gibi terimler sana bir şey ifade etmiyor.
- Tabloyu olduğu gibi teze yapıştırmayı düşünüyorsun.
- Bulguyu cümleye dökemiyorsun.
Olası nedenler
- SPSS, istediğin ve istemediğin pek çok ara tabloyu birlikte üretir.
- Temel istatistik kavramları (hipotez testi, serbestlik derecesi, etki büyüklüğü) oturmamıştır.
- APA raporlama biçimi bilinmemektedir.
Adım adım çözüm
- 1
Önce analizin sorusunu hatırla
Bir çıktıyı okumadan önce kendine “Bu analizle neyi test ediyordum?” diye sor. Örnek: “Kız ve erkek öğrencilerin kaygı puanları farklı mı?” Bu cevap hangi tabloya bakacağını belirler.
- 2
Betimsel tabloyu oku
Group Statistics / Descriptives tablosunda her grubun N (kişi sayısı), Mean (ortalama) ve Std. Deviation (standart sapma) değerlerini al. Bulgu cümlesinde bu değerler mutlaka yer alır.
- 3
Varsayım satırını kontrol et
Bağımsız örneklemler t testinde Levene’s Test for Equality of Variances sütununa bak. Sig. > ,05 ise “Equal variances assumed” (ilk satır), Sig. ≤ ,05 ise “Equal variances not assumed” (ikinci satır) okunur.
- 4
Test istatistiğini ve p değerini al
Doğru satırdan t, df ve Sig. (2-tailed) değerlerini al. SPSS’teki “Sig.” p değeridir. ,000 görünüyorsa “p = ,000” yazma; APA’ya göre “p < ,001” yaz. p ≤ ,05 ise fark istatistiksel olarak anlamlıdır (önceden belirlediğin anlamlılık düzeyi ,05 ise).
- 5
Etki büyüklüğünü ekle
SPSS 27 ve sonraki sürümlerde t testi penceresinde Estimate effect sizes kutusunu işaretlersen Independent Samples Effect Sizes tablosu (Cohen’s d) gelir; aynı sürümlerden itibaren One-Way ANOVA penceresinde de etki büyüklüğü seçeneği bulunur. Faktöriyel ANOVA’da Analyze > General Linear Model > Univariate > Options > Estimates of effect size ile kısmi eta kare elde edilir. Cohen’in kaba ölçütleri: d için 0,2 küçük, 0,5 orta, 0,8 büyük.
- 6
Cümleyi APA biçiminde kur
Sıra: grupların ortalama ve standart sapmaları → test adı → istatistik (df) = değer → p → etki büyüklüğü → farkın yönü. İstatistik simgeleri (t, F, p, d, r) italik yazılır; 1’den büyük olamayan değerlerde (p, r) baştaki sıfır yazılmaz. Türkçe tezlerde ondalık ayırıcı olarak çoğunlukla virgül kullanılır (p = ,003; d = 0,42); enstitün farklı bir biçim istiyorsa ona uy ve tez boyunca tutarlı ol.
- 7
Tabloyu teze yeniden düzenle
SPSS çıktısını ekran görüntüsü olarak yapıştırma. Gerekli değerleri Word’de APA biçiminde yeni bir tabloya taşı: tablo numarası (kalın), tablo başlığı (italik), yatay çizgiler. Enstitünün tez yazım kılavuzunda tablo biçimi farklı tanımlanmış olabilir; onu esas al.
- 8
Jamovi kullanıyorsan
Jamovi çıktıları zaten sade ve APA’ya yakın tablolardır. Tabloya sağ tıklayıp kopyalayıp Word’e yapıştırabilir, sonra biçimi düzenleyebilirsin.
Group Statistics
Cinsiyet N Mean Std. Deviation
Kadın 118 3,42 0,71
Erkek 96 3,11 0,78
Independent Samples Test
Levene F Sig. t df Sig.(2-tailed) Mean Diff.
Equal variances assumed 1,84 ,176 3,05 212 ,003 0,31
Equal variances not assumed 3,02 194,6 ,003 0,31
Independent Samples Effect Sizes
Cohen’s d = 0,42
Sig. değeri 0,003 çıkmıştır. Tablo 5’te görüldüğü gibi anlamlıdır.
’in puanları (Ort. = , SS = ) ile ’nin puanları (Ort. = , SS = ) arasında , t() = , p = , d = . lehinedir ve etki büyüklüğü düzeydedir.]
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Konuyu derinlemesine öğrenin