Academy GenZ

Akademik Dil: Cümle ve Paragraf · Ders 9/13

Bağlaçlar ve Geçiş İfadeleri

Ekleme, zıtlık, sonuç, örnekleme ve sıralama ilişkisi kuran geçiş ifadelerini doğru işlevleriyle kullanmayı, yanlış ve aşırı kullanımı fark etmeyi öğrenirsin.

18 dk 3 soru 3 uygulamaTemel düzey

Geçiş ifadeleri, cümleler ve paragraflar arasındaki mantıksal ilişkinin trafik işaretleridir. “Ancak” gördüğünde okur bir zıtlık bekler; “dolayısıyla” gördüğünde bir sonuç. İşaret yanlışsa okur yanlış yöne gider. Tezlerde iki sorun sık görülür: geçiş ifadesinin hiç kullanılmaması (birbirinden kopuk cümleler) ve yanlış işlevle kullanılması (zıtlık yokken “ancak”, neden yokken “dolayısıyla”).

İşlevlerine göre geçiş ifadeleri

Geçiş ifadeleri ve işlevleri
İşlevİfadeler
Eklemeve, ayrıca, bunun yanı sıra, buna ek olarak, bunun yanında, -de/-da, hem … hem (de), üstelik
Zıtlıkancak, fakat, ama, bununla birlikte, buna karşın, buna karşılık, öte yandan, oysa, hâlbuki, ne var ki, yine de
Sonuçdolayısıyla, bu nedenle, bu yüzden, böylece, sonuç olarak, bu doğrultuda
Nedençünkü, zira, … nedeniyle, … -dığı için, … -den dolayı
Örneklemeörneğin, sözgelimi, … gibi, nitekim
Açıklama / yeniden ifadebaşka bir deyişle, diğer bir ifadeyle, bir başka deyişle, kısacası
Vurguözellikle, bilhassa, hatta, dahası
Benzerlikbenzer biçimde, aynı şekilde, … gibi
Sıralamailk olarak, ikinci olarak, ardından, son olarak, öncelikle
Özetlemeözetle, genel olarak, sonuç olarak, kısaca
Koşul / kısıtlama… koşuluyla, … durumunda, ancak … -dığında

Doğru ve yanlış kullanım

Word örneğiZıtlık yokken “ancak”
taslak_zitlik-yokken-ancak.docx

Katılımcıların çoğu kadındır. Ancak yaş ortalaması 34’tür.

Word örneğiNeden-sonuç yokken “dolayısıyla”
taslak_neden-sonuc-yokken-dolayisiyla.docx

Araştırma İstanbul’da yapılmıştır. Dolayısıyla katılımcılar öğretmenlerdir.

Word örneği“Dolayısıyla” doğru kullanım
taslak_dolayisiyla-dogru-kullanim.docx

Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı ,62’dir. Ayrıca ölçek puanlarıyla ilgili yorumlar dikkatle yapılmalıdır.

Word örneği“Nitekim” yanlış kullanımı
taslak_nitekim-yanlis-kullanimi.docx

Önceki çalışmalar fark bulmuştur. Nitekim bu çalışmada fark bulunmamıştır.

Word örneği“Nitekim” doğru kullanımı
taslak_nitekim-dogru-kullanimi.docx

Öğretmen desteği öğrenci bağlılığı açısından önemlidir. Ayrıca Kaya (2019) bu ilişkiyi bulmuştur.

Word örneği“Aksine” yanlış kullanımı
taslak_aksine-yanlis-kullanimi.docx

Kız öğrencilerin başarısı yüksektir. Aksine erkeklerin başarısı da yüksektir.

Word örneği“Çünkü … için” anlam tekrarı
taslak_cunku-icin-anlam-tekrari.docx

Bu ölçek tercih edilmiştir, çünkü Türkçe uyarlaması yapıldığı için.

Word örneği“Ve” ile cümle başlatma
taslak_ve-ile-cumle-baslatma.docx

Veriler toplanmıştır. Ve analiz edilmiştir.

Word örneği“Ve”den önce virgül
taslak_ve-den-once-virgul.docx

Veriler toplanmış, düzenlenmiş, ve analiz edilmiştir.

Word örneği“Bununla birlikte” belirsizliği
taslak_bununla-birlikte-belirsizligi.docx

Ölçek geçerlidir. Bununla birlikte güvenilirdir.

Word örneği“Yani” yerine
taslak_yani-yerine.docx

Etki büyüklüğü küçüktür, yani fark pratikte çok önemli değildir.

Word örneğiGeçişsiz kopuk cümleler
taslak_gecissiz-kopuk-cumleler.docx

Hemşirelerin iş yükü fazladır. Hasta güvenliği önemlidir. Tükenmişlik artmaktadır. Hata riski yükselmektedir.

Word örneğiAşırı geçiş ifadesi
taslak_asiri-gecis-ifadesi.docx

Ayrıca, öğretmenler ölçeği doldurmuştur. Bunun yanı sıra, öğrenciler de doldurmuştur. Buna ek olarak, veliler de doldurmuştur. Üstelik, yöneticiler de doldurmuştur.

Word örneği“De/da” ile ekleme
taslak_de-da-ile-ekleme.docx

Öğretmenler ölçeği doldurmuştur, ayrıca öğrenciler de ayrıca doldurmuştur.

Word örneği“Oysa” ve beklenti
taslak_oysa-ve-beklenti.docx

Katılımcılar ölçeği doldurmuştur. Oysa görüşmeler de yapılmıştır.

Paragraflar arası geçiş

Paragraflar arasında da bağ kurulmalıdır. Yeni paragrafın ilk cümlesi, bir önceki paragrafın fikrine kısaca gönderme yapıp yeni fikre geçebilir. Bu, okurun “neden şimdi bunu okuyorum?” sorusunu yanıtlar.

Doldurulabilir şablonParagraf başı geçiş cümleleri
sablon_paragraf-basi-gecis-cumleleri.docx

Yukarıda değinilen dışında, da önemli bir etken olarak öne çıkmaktadır.

konusundaki bu bulguların yanı sıra, çalışmalar üzerinde de durmaktadır.

Bu kuramsal çerçeve, konusunda yapılan görgül çalışmalara da yön vermiştir.

ile ilgili tartışmalar, sorusunu gündeme getirmektedir.

Benzer bir eğilim alanında da görülmektedir.

Öte yandan bazı çalışmalar, konusunda farklı sonuçlar bildirmektedir.

Bu sınırlılıkları gidermek amacıyla son yıllarda yaklaşımı geliştirilmiştir.

Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.

Word örneğiParagraf geçişi
taslak_paragraf-gecisi.docx

(Önceki paragraf iş yükü hakkında.)
Vardiyalı çalışma da bir etkendir. Gece vardiyası uyku düzenini bozar.

Gerçek örnekGeçiş ifadeleriyle örülü literatür paragrafı (sosyal bilimler)
ornek_gecis-ifadeleriyle-orulu-literatur.docx

Göç, bireylerin sosyal ağlarını yeniden kurmalarını gerektiren bir süreçtir. Bu süreçte dil yeterliği, sosyal uyumu kolaylaştıran temel etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir (Yıldız, 2020). Nitekim Öztürk (2021), Türkçe yeterliği yüksek olan Suriyeli gençlerin sosyal uyum puanlarının daha yüksek olduğunu bulmuştur. Bununla birlikte dil yeterliği tek başına uyumu açıklamaya yetmemektedir. Örneğin Çelik (2022), ayrımcılık algısının dil yeterliğinden bağımsız olarak uyumla olumsuz yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla sosyal uyumun, bireysel ve toplumsal etmenlerin birlikte ele alınmasıyla anlaşılabileceği söylenebilir.

Kendini dene

“Önceki çalışmalar fark bulmuştur. ___ bu çalışmada da anlamlı fark saptanmıştır.” Boşluğa hangisi gelmelidir?

Kendini dene

“Nitekim” bağlacının işlevi hangisidir?

Kendini dene

Hangi cümlede noktalama ya da bağlaç hatası vardır?
Uygulama
Aşağıdaki kopuk cümleleri uygun geçiş ifadeleriyle bir paragrafa dönüştür:
“Uzaktan eğitim yaygınlaştı. İnternet erişimi herkes için eşit değil. Kırsalda erişim düşük. Öğrenme kayıpları oluştu. Telafi programları gerekli.”
uygulama_cevabim.docx
Uygulama
Şu cümlelerdeki geçiş ifadesi hatalarını düzelt:
1. “Katılımcıların %60’ı lisans mezunudur. Dolayısıyla %40’ı lisansüstü mezunudur.”
2. “Bu yöntem pahalıdır. Nitekim daha ucuz yöntemler de vardır.”
3. “Ölçek tercih edilmiştir çünkü geçerli olduğu için.”
uygulama_cevabim.docx

Geçiş ifadeleri kontrol listesi

0/7

Takıldığın bir yer mi var?

Bu konuda sık sorulanlar