Teze Nereden Başlanır? · Ders 7/13
Amaç, Alt Amaçlar, Araştırma Soruları ve Hipotezler
Genel amacı, alt amaçları, araştırma sorularını ve H0/H1 hipotezlerini birbiriyle uyumlu, ölçülebilir ve test edilebilir biçimde yazmayı çok sayıda zayıf/güçlü örnekle öğrenirsin.
Problemi belirledikten sonra sıra, çalışmanın tam olarak neyi yapacağını söylemeye gelir. Amaç, alt amaçlar, araştırma soruları ve hipotezler tezin sözleşmesidir: okuyucuya “Bu tezde şunları yanıtlayacağım” diye söz verirsin. Bulgular bölümü bu sözlerin her birini tek tek karşılamak zorundadır.
Bu ifadeler iyi yazılmamışsa yöntem bölümünde hangi analizi yapacağını, bulgular bölümünde neyi raporlayacağını bilemezsin. Bu yüzden bu derse zaman ayır; burada yazdıklarını tez boyunca defalarca kullanacaksın.
Kavramlar ve aralarındaki ilişki
- Genel amaç
- Çalışmanın bütününde ulaşmak istediği temel hedefi tek cümlede ifade eder. Genellikle “Bu araştırmanın amacı, … incelemektir / belirlemektir / değerlendirmektir.” kalıbıyla yazılır.
- Alt amaçlar
- Genel amacı, ayrı ayrı incelenebilecek parçalara böler. Her alt amaç genellikle bir analize ve bulgular bölümündeki bir başlığa karşılık gelir.
- Araştırma sorusu
- Alt amaçların soru biçiminde ifadesidir. Eğitim bilimleri başta olmak üzere birçok alanda alt amaçlar doğrudan “alt problemler” ya da “araştırma soruları” olarak yazılır.
- Hipotez
- Değişkenler arasındaki ilişki ya da fark hakkında, literatüre dayanarak önceden yapılan ve istatistiksel olarak test edilebilen bir önermedir. Nicel, özellikle ilişkisel ve deneysel çalışmalarda kullanılır.
- Sıfır hipotezi (H0)
- Gruplar arasında fark ya da değişkenler arasında ilişki olmadığını öne süren hipotezdir. İstatistiksel test, H0’ı reddetmek için yeterli kanıt olup olmadığına bakar.
- Alternatif hipotez (H1)
- Gruplar arasında fark ya da değişkenler arasında ilişki olduğunu öne süren hipotezdir. Yönlü (ör. “daha yüksektir”) ya da yönsüz (ör. “farklılaşmaktadır”) yazılabilir.
| Düzey | Örnek (sağlık) |
|---|---|
| Problem | Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığının ilaç uyumundaki rolü yeterince bilinmiyor. |
| Genel amaç | Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkiyi incelemek. |
| Alt amaç | Sağlık okuryazarlığı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü belirlemek. |
| Araştırma sorusu | Sağlık okuryazarlığı ile ilaç uyumu arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? |
| Hipotez | H1: Sağlık okuryazarlığı puanı ile ilaç uyumu puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. |
Genel amaç yazmak
İyi bir amaç cümlesi; örneklemi, temel değişkenleri ya da olguyu ve ilişkinin türünü içerir. Ölçülebilir fiiller kullanır: incelemek, belirlemek, karşılaştırmak, ortaya koymak, test etmek, geliştirmek, değerlendirmek. “Anlamak”, “farkındalık yaratmak”, “katkı sunmak” gibi fiiller tek başına ölçülebilir değildir.
Betimsel: “Bu araştırmanın amacı, in düzeyini belirlemektir.”
İlişkisel: “Bu araştırmanın amacı, de ile arasındaki ilişkiyi incelemektir.”
Karşılaştırmalı: “Bu araştırmanın amacı, in düzeyinin ne göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir.”
Deneysel: “Bu araştırmanın amacı, ın in üzerindeki etkisini incelemektir.”
Nitel: “Bu araştırmanın amacı, ın ya ilişkin deneyimlerini/görüşlerini derinlemesine ortaya koymaktır.”
Geliştirme: “Bu araştırmanın amacı, de yı ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir.”
Aracılık: “Bu araştırmanın amacı, ile arasındaki ilişkide nin aracı rolünü incelemektir.”
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin matematik kaygısını anlamak ve bu konuda farkındalık yaratmaktır.
Bu tezde hemşireler ve stres konusu ele alınacaktır.
Amacımız betonun daha iyi olmasını sağlamaktır.
Bu çalışma, liderliğin şirketler için önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Bu çalışmada gençlerin dine bakışı araştırılacak ve gençlere din sevdirilecektir.
Alt amaçlar ve araştırma soruları
Alt amaçlar genel amacın eksiksiz ve örtüşmesiz parçalarıdır. Hepsi birlikte genel amacı karşılamalı, genel amaçta olmayan bir şey eklenmemelidir. Yüksek lisans tezlerinde genellikle 3–6 alt amaç yönetilebilir bir sayıdır; çok sayıda demografik karşılaştırma eklemek tezi şişirir ama katkıyı artırmaz.
Alt amaç yazma adımları
- 1
Önce betimle
Genellikle ilk alt amaç, temel değişkenlerin düzeyini betimler (“… düzeyi nedir?”).
- 2
Sonra ilişki veya farkı sor
Ana ilişki veya karşılaştırma sorularını ekle.
- 3
Gerekirse yordama ve aracılık
Bir değişkenin diğerini yordayıp yordamadığını ya da aracı/düzenleyici rolleri ekle.
- 4
Her soruyu bir analize eşle
Her alt amacın yanına hangi analizle yanıtlanacağını not et (betimsel istatistik, t testi, ANOVA, korelasyon, regresyon, tematik analiz vb.). Eşleyemiyorsan soru net değildir.
Genel amaç: Bu araştırmanın amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinde matematik kaygısı ile ev ödevi alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Alt problemler:
1. Öğrencilerin matematik kaygısı ve ev ödevi alışkanlıkları düzeyleri nedir? (Betimsel istatistik)
2. Öğrencilerin matematik kaygısı düzeyleri cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermekte midir? (Bağımsız örneklemler t testi ya da Mann-Whitney U)
3. Matematik kaygısı ile ev ödevi alışkanlıkları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? (Pearson ya da Spearman korelasyonu)
4. Ev ödevi alışkanlıkları matematik kaygısını anlamlı düzeyde yordamakta mıdır? (Basit doğrusal regresyon)
Genel amaç: Bu araştırmanın amacı, Suriyeli ortaokul öğrencilerinin okula uyum süreçlerini öğrenci, öğretmen ve veli bakış açılarından incelemektir.
Araştırma soruları:
1. Suriyeli ortaokul öğrencileri okula uyum sürecinde hangi güçlükleri yaşamaktadır?
2. Öğretmenler, bu öğrencilerin uyumunu desteklemek için hangi uygulamaları kullanmaktadır?
3. Veliler, çocuklarının okula uyum sürecini nasıl değerlendirmektedir?
4. Öğrenci, öğretmen ve veli görüşleri hangi noktalarda örtüşmekte ve ayrışmaktadır?
Öğretmenler tükenmiş midir?
Sosyal medya gençleri nasıl etkiliyor?
Uzaktan eğitim iyi mi kötü mü?
Atık cam tozu betonu güçlendirir mi?
Öğrencilerin akademik motivasyonu ve okul bağlılığı cinsiyete ve sınıf düzeyine göre farklılaşmakta ve başarıyı yordamakta mıdır?
Hipotez yazmak: H0 ve H1
Hipotez, “ne bulmayı umduğun” değil, literatüre dayanarak ne beklediğin ve bunun istatistiksel olarak test edilebilir ifadesidir. Her hipotez belirli bir analizle sınanabilmelidir. Nitel araştırmalarda genellikle hipotez kullanılmaz; betimsel çalışmalarda da çoğu zaman araştırma soruları yeterlidir.
| Tür | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| H0 (sıfır) | Fark ya da ilişki yoktur. | H0: Deney ve kontrol gruplarının son test başarı puanları arasında anlamlı bir fark yoktur. |
| H1 yönsüz | Fark/ilişki vardır, yön belirtilmez (çift kuyruklu test). | H1: Deney ve kontrol gruplarının son test başarı puanları arasında anlamlı bir fark vardır. |
| H1 yönlü | Farkın/ilişkinin yönü belirtilir (literatür yeterince güçlü olduğunda). | H1: Deney grubunun son test başarı puanları kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksektir. |
Tezlerde genellikle yalnızca H1 hipotezleri yazılır, H0 ise örtük kabul edilir; bazı bölümler ise her hipotezi H0 ve H1 çifti olarak yazmayı ister. Danışmanının ve enstitünün tercihine uy.
Öğrencilerin matematik başarısı artacaktır.
Sosyal medya bağımlılığı uyku kalitesini kesinlikle bozar.
Kadınlar ve erkekler arasında fark olabilir.
Liderlik bağlılığı psikolojik güçlendirme ile etkiler.
Cam tozu iyi sonuç verecektir.
Fark (iki grup): “H1: ile nin puanları arasında anlamlı bir fark vardır.”
Fark (yönlü): “H1: nın puanları den anlamlı düzeyde yüksektir.”
İlişki: “H1: ile arasında yönde anlamlı bir ilişki vardır.”
Yordama: “H1: , i anlamlı düzeyde yordar.”
Aracılık: “H1: ile arasındaki ilişkide nin anlamlı bir aracı rolü vardır.”
Düzenleyicilik: “H1: ile arasındaki ilişki düzeyine göre anlamlı biçimde değişmektedir.”
Sıfır hipotezi: Yukarıdaki her ifadenin “ yoktur / yordamamaktadır” biçimindeki karşılığı.
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Uyum kontrolü
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
“Bu araştırmanın amacı, bilişim sektöründe hibrit çalışan bireylerde algılanan örgütsel destek ile iş tatmini arasındaki ilişkiyi incelemektir.”
Amaç, soru ve hipotez kontrol listesi
0/9Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar