Teze Nereden Başlanır? · Ders 5/13
Araştırma Problemi Nasıl Yazılır?
Konu ile problem arasındaki farkı, iyi bir problem durumunun dört unsurunu ve genelden özele ilerleyen problem paragrafını örneklerle yazmayı öğrenirsin.
Konu, neyle ilgilendiğini söyler; problem ise neden araştırma yapman gerektiğini. “Hemşirelerde tükenmişlik” bir konudur. “Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişlik yaygın olmasına rağmen, tükenmişliği artıran ahlaki sıkıntının rolü Türkiye’de yeterince incelenmemiştir; bu durum etkili müdahale programlarının geliştirilmesini zorlaştırmaktadır” ise bir problemdir.
Araştırma problemi, tezin omurgasıdır. Amaç, sorular, yöntem, bulgular ve tartışma hep bu probleme bağlanır. Jüri üyeleri savunmada çoğu zaman ilk olarak “Bu çalışmanın problemi nedir?” diye sorar. Problemi net olmayan bir tez, ne kadar emek verilmiş olursa olsun dağınık görünür.
Temel kavramlar
- Araştırma problemi
- Alanda var olan, bilimsel yollarla incelenmeye değer, henüz yeterince çözülmemiş ya da anlaşılmamış bir durum, eksiklik veya çelişki.
- Problem durumu
- Tezin giriş bölümünde problemi bağlamıyla birlikte açıklayan, genelden özele ilerleyen metin bölümü. Bazı kılavuzlarda “Problem Durumu”, bazılarında “Araştırmanın Problemi” ya da “Problem Tanımı” başlığıyla geçer.
- Problem cümlesi
- Problemin özünü tek bir cümlede ya da soru biçiminde ifade eden cümle. Eğitim bilimlerinde sıkça “… nedir?” veya “… arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?” biçiminde soru olarak yazılır.
İyi bir problemin dört unsuru
- Bağlam: Konu neden önemli? Hangi alanda, hangi toplumsal ya da bilimsel durumda ortaya çıkıyor? (Veri, istatistik ve kaynaklarla desteklenir.)
- Bilinenler: Literatür bu konuda neler ortaya koymuş? (Kısa ve öz; ayrıntılar literatür bölümünde.)
- Bilinmeyenler (boşluk): Neyin eksik, çelişkili ya da güncellenmesi gereken olduğu.
- Sonuç / gereklilik: Bu boşluk doldurulmazsa ne olur? Çalışma neden gerekli? Kime yarar sağlar?
1.1. Problem Durumu
Üniversite öğrencilerinin akıllı telefonla geçirdikleri süre son on yılda belirgin biçimde artmıştır (Kaya, 2021).1 Alanyazındaki çalışmalar, problemli akıllı telefon kullanımının akademik ertelemeyle pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir (Demir ve Aslan, 2020; Yıldız, 2022).2 Ancak bu ilişkinin hangi mekanizma üzerinden ortaya çıktığı, özellikle öz düzenleme becerilerinin aracı rolü, Türkiye örnekleminde incelenmemiştir.3 Bu eksiklik, üniversitelerin rehberlik birimlerinin hangi beceriyi hedefleyen müdahaleler geliştirmesi gerektiğini belirsiz bırakmaktadır.4
Dolayısıyla bu çalışmanın problemi, üniversite öğrencilerinde problemli akıllı telefon kullanımı ile akademik erteleme arasındaki ilişkide öz düzenlemenin aracı rolünün olup olmadığıdır.5
- 11 · BağlamBağlam: Konunun neden önemli olduğunu genel ama kaynaklı bir tespitle açar. Tek cümle yeterli; tarih dersine dönüşmemeli.
- 22 · BilinenlerBilinenler: Daha önce ne bulunduğunu birden fazla kaynakla özetler. “Göstermektedir” temkinli fiildir; “kanıtlamıştır” yazılmaz.
- 33 · BoşlukBoşluk: “Ancak” ile bilinmeyeni açıkça söyler. Boşluk somuttur (aracı değişken + Türkiye örneklemi); “az çalışılmıştır” gibi muğlak değildir.
- 44 · SonuçSonuç/gereklilik: Boşluk doldurulmazsa kimin, nasıl etkileneceğini söyler. Jürinin “Peki ne olmuş?” sorusunun cevabıdır.
- 5Problem cümlesiProblem cümlesi paragrafı kapatır: değişkenler (kullanım, erteleme, öz düzenleme), örneklem (üniversite öğrencileri) ve ilişkinin türü (aracılık) tek cümlede.
Her işaretli ifadeye tıklayarak hangi unsuru karşıladığını görün. Örnek metin kurgusaldır; atıflar yalnızca biçimi göstermek içindir.
Bu dört unsur, problem durumu yazarken izleyeceğin “ters üçgen” yapısını oluşturur: geniş bağlamdan başlarsın, bilinenleri özetlersin, boşluğa daralırsın ve çalışmanın gerekliliğiyle bitirirsin.
Problem durumunu yazma adımları
- 1
Genel bağlamla aç
1–2 cümleyle konunun önemini somut bir veri veya olguyla göster. “Günümüzde teknoloji çok önemlidir” gibi her yere uyan cümlelerden kaçın.
- 2
Bilinenleri özetle
2–4 cümlede alandaki temel bulguları atıflarla ver. Burada amaç literatürü anlatmak değil, boşluğa zemin hazırlamaktır.
- 3
Boşluğu belirt
“Ancak”, “buna karşın”, “bununla birlikte” gibi geçiş ifadeleriyle neyin bilinmediğini açıkça yaz.
- 4
Sonuçları göster
Bu boşluğun uygulamada ya da kuramda ne gibi sorunlara yol açtığını belirt.
- 5
Problem cümlesiyle bitir
Paragrafı çalışmanın problemini özetleyen bir cümle ya da soru ile kapat.
Zayıf ve güçlü problem ifadeleri
Matematik öğrenciler için çok önemlidir ve birçok öğrenci matematikten korkmaktadır. Bu nedenle bu konuyu araştırmak istedim.
Diyabet dünyada yaygın bir hastalıktır. Hastalar ilaçlarını düzenli kullanmamaktadır. Bu çalışmada bu durum incelenecektir.
Güneş enerjisi geleceğin enerjisidir. Paneller tozlanınca verim düşer. Bu tezde tozlanma araştırılacaktır.
Arabuluculuk çok önemli bir kurumdur ve son yıllarda gündemdedir.
Problem cümlesi kalıpları
, açısından önemli bir konudur; bu durumu açıkça göstermektedir ().
Alanyazında ile ilgili çalışmalar, ve olduğunu ortaya koymaktadır (; ).
Ancak , özellikle açısından yeterince incelenmemiştir.
Bu eksiklik, durumuna yol açmaktadır.
Bu doğrultuda araştırmanın problemi “?” olarak belirlenmiştir.
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Betimsel: “in düzeyi nedir?”
İlişkisel: “de ile arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?”
Karşılaştırmalı: “in düzeyi ne göre farklılaşmakta mıdır?”
Neden-sonuç (deneysel): “, in düzeyine etkili midir?”
Nitel: “, yu nasıl deneyimlemektedir / anlamlandırmaktadır?”
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Tam örnek: Problem durumu
Akıllı telefonlar, üniversite öğrencilerinin günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması sonuçları, genç yetişkinlerde internet ve mobil cihaz kullanımının çok yaygın olduğunu göstermektedir. Alanyazında aşırı akıllı telefon kullanımının uyku süresini kısalttığı ve uyku kalitesini düşürdüğü çeşitli çalışmalarda raporlanmıştır (Demir, 2019; Çelik ve Toprak, 2021, örnek amaçlı kurgusal kaynaklar). Bununla birlikte, bu ilişkinin hangi psikolojik mekanizmalar aracılığıyla ortaya çıktığı yeterince açık değildir. Özellikle kaygının, akıllı telefon bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkide aracı bir rol oynayıp oynamadığı Türkiye’deki üniversite öğrencileri örnekleminde sınırlı sayıda çalışmada ele alınmıştır. Bu mekanizmanın bilinmemesi, üniversitelerin psikolojik danışmanlık birimlerinde uyku sorunlarına yönelik geliştirilecek önleyici programların hedeflenmesini güçleştirmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın problemi, “Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkide kaygının aracı rolü var mıdır?” olarak belirlenmiştir.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
“Günümüzde çalışanlar çok stresli. Bu yüzden iş stresi önemli bir konudur. Bu tezde iş stresi araştırılacaktır.”
Araştırma problemi kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar