Teze Nereden Başlanır? · Ders 9/13
Önem, Varsayımlar, Sınırlılıklar ve Tanımlar
Giriş bölümünün “araştırmanın önemi”, “varsayımlar”, “sınırlılıklar” ve “tanımlar” kısımlarını içi boş kalıplardan kaçınarak, çalışmana özgü biçimde yazmayı öğrenirsin.
Pek çok tezin giriş bölümünde “Araştırmanın Önemi”, “Varsayımlar”, “Sınırlılıklar” ve “Tanımlar” başlıkları yer alır. Bu başlıklar özellikle eğitim ve sosyal bilimler tezlerinde yaygındır; bazı enstitüler ve disiplinler farklı başlıklar kullanır ya da bunları yöntem veya tartışma bölümüne yerleştirir. Hangi başlıkların zorunlu olduğunu kendi enstitünün tez yazım kılavuzundan ve danışmanından öğren.
Bu kısımlar kısa oldukları için genellikle hafife alınır ve başka tezlerden kalıp cümlelerle doldurulur. Oysa jüriler bu bölümleri, öğrencinin kendi çalışmasını ne kadar iyi tanıdığını görmek için dikkatle okur.
Araştırmanın önemi
Önem kısmı “Bu çalışmanın sonuçları kime, nasıl yarayacak?” sorusunu yanıtlar. Problem durumunda boşluğu göstermiştin; burada bu boşluk doldurulduğunda ortaya çıkacak kuramsal ve uygulamaya yönelik katkıları somutlaştırırsın.
- Kuramsal katkı: Bir kuramın yeni bir bağlamda test edilmesi, bir ilişkinin mekanizmasının açıklanması, çelişkili bulguların netleşmesi.
- Yöntemsel katkı: Yeni bir ölçme aracı, yeni bir analiz yaklaşımı, alanda az kullanılan bir desen.
- Uygulamaya yönelik katkı: Öğretmenler, hemşireler, yöneticiler, mühendisler, politika yapıcılar için somut öneriler.
- Gelecek araştırmalara katkı: Yeni araştırmalar için temel veri, karşılaştırma imkânı.
Bu çalışmanın alana önemli katkılar sağlayacağı ve literatürdeki boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.
Bu araştırmanın bulgularının düzeyde katkı sağlaması beklenmektedir.
Kuramsal katkı: in da test edilmesiyle .
Yöntemsel katkı (varsa): ile .
Uygulamaya yönelik katkı: (ör. program tasarımı, politika, klinik uygulama).
Gelecek araştırmalar: .
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Varsayımlar
Varsayımlar, araştırmanın dayandığı ancak doğrudan test edilmeyen, doğru olduğu kabul edilen önermelerdir. İyi bir varsayım çalışmana özgüdür ve neden makul olduğu açıklanabilir. Varsayımlar abartıldığında ya da çalışmayla ilgisiz olduğunda değersizleşir.
Katılımcıların ankete samimi yanıt verdikleri varsayılmıştır.
Eğitim: “Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin uygulama süresince matematik dersi dışında konuyla ilgili ek bir öğretimden (ör. özel ders, kurs, etüt) benzer düzeyde yararlandığı varsayılmıştır.”
Sağlık: “Hastaların ilaç kullanımına ilişkin öz bildirimlerinin, hastane kayıtlarıyla tutarlı olduğu varsayılmıştır.”
Mühendislik: “Laboratuvar ortamında sağlanan kür koşullarının (sıcaklık ve nem) tüm numuneler için eşdeğer olduğu varsayılmıştır.”
İşletme: “Kullanılan şirket finansal tablolarının bağımsız denetimden geçtiği ve gerçeği yansıttığı varsayılmıştır.”
Tarih/ilahiyat: “Kullanılan yazma nüshanın, eserin müellif nüshasına en yakın nüsha olduğu kabul edilmiştir (nüsha karşılaştırması bölüm 2’de açıklanmıştır).”
Sınırlılıklar
Sınırlılıklar, çalışmanın kapsamını ve sonuçların genellenebilirliğini sınırlayan koşullardır. İki tür sınırlılık birbirine sıkça karıştırılır:
| Tür | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Kapsam sınırlılığı (sınırlandırma, delimitation) | Araştırmacının bilinçli olarak koyduğu sınırlar: örneklem, yer, zaman, değişkenler. | Araştırma, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında bir ilçedeki resmî ortaokullarda öğrenim gören 7. sınıf öğrencileriyle sınırlıdır. |
| Yöntemsel sınırlılık (limitation) | Araştırmacının kontrolü dışında kalan ya da tasarımdan kaynaklanan zayıflıklar. | Kesitsel desen nedeniyle değişkenler arasında neden-sonuç ilişkisi kurulamaz; veriler öz bildirime dayalıdır. |
Bazı kılavuzlar yalnızca “Sınırlılıklar” başlığını kullanır ve iki türü birlikte yazdırır; bazıları ise yöntemsel sınırlılıkları tartışma bölümünde ister. Hangi yaklaşım tercih edilirse edilsin, sınırlılıklarını dürüstçe ve neden önemli olduklarını açıklayarak yazmalısın.
Bu çalışma zaman ve imkân yetersizliği nedeniyle sınırlıdır.
Çalışmamızda birçok eksik olduğunu kabul ediyoruz; örneklem küçük, ölçekler yetersiz, süre azdır.
Kapsam: Bu araştırma, tarihleri arasında deki ile sınırlıdır.
Değişkenler: Araştırma, ile ölçülen ile sınırlıdır.
Desen: nedeniyle yapılamamaktadır.
Veri: Veriler yoluyla toplandığından söz konusu olabilir; bunu azaltmak için alınmıştır.
Genellenebilirlik: Bulguların genellenmesinde dikkatli olunmalıdır.
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Tanımlar
Tanımlar kısmı, tezde özel bir anlamda kullanılan ya da okuyucunun farklı anlayabileceği kavramları netleştirir. Sözlükteki her kelimeyi değil, çalışman için kritik olan ve işlevsel olarak tanımlanması gereken kavramları yazarsın.
Öğrenci: Okulda okuyan kişi.
Öğretmen: Ders veren kişi.
Teknoloji: Bilimin uygulanması.
- Tanımı gereken kavramlar: temel değişkenler, çalışmada özel anlamda kullanılan terimler, kısaltmalar (kısaltmalar listesi ayrıca istenebilir).
- Kavramsal tanımlar için kaynak göster; işlevsel tanımları kendi çalışmana göre yaz.
- Tanımları alfabetik ya da tezdeki geçiş sırasına göre düzenle (kılavuza bak).
- Tanımladığın terimi tez boyunca aynı anlamda kullan.
Tam örnek
1.3. Araştırmanın Önemi
Bu araştırma, Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkiyi birinci basamak sağlık hizmeti alan bireylerde inceleyerek, aile sağlığı merkezlerinde yürütülen diyabet eğitimlerinin sağlık okuryazarlığı düzeyine göre uyarlanması gerekip gerekmediğine dair veri sunacaktır. Bulguların, hemşirelerin hasta eğitim materyallerini sadeleştirme ve geri öğretme (teach-back) gibi tekniklere yer verme kararlarına katkı sağlaması beklenmektedir.
1.4. Varsayımlar
Katılımcıların ilaç kullanımına ilişkin öz bildirimlerinin, görüşmenin hemşire tarafından gizlilik güvencesi verilerek yapılması nedeniyle gerçeği yansıttığı varsayılmıştır.
1.5. Sınırlılıklar
Araştırma, [il adı]ndaki dört aile sağlığı merkezine Ocak–Mart 2026 tarihleri arasında başvuran Tip 2 diyabetli bireylerle sınırlıdır. Kesitsel desen nedeniyle nedensel çıkarım yapılamamaktadır. İlaç uyumu öz bildirime dayalı olarak ölçülmüştür.
1.6. Tanımlar
Sağlık okuryazarlığı: Bireyin sağlıkla ilgili bilgiye erişme, anlama, değerlendirme ve kullanma kapasitesidir (kaynak). Bu araştırmada [ölçek adı] toplam puanı ile ölçülmüştür.
İlaç uyumu: Bireyin ilaçlarını sağlık profesyonelinin önerisine uygun doz, zaman ve sürede kullanma derecesidir (kaynak). Bu araştırmada [ölçek adı] toplam puanı ile ölçülmüştür.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Önem, varsayım, sınırlılık ve tanımlar kontrol listesi
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar