Çeviri yaptım, intihal sayılır mı?

Olası nedenler

• Çevirinin, başkasının fikir ve ifadesini başka bir dilde aktarmak olduğunun bilinmemesi.
• Benzerlik raporunda eşleşme çıkmamasını “sorun yok” sanmak.
• Makine çevirisiyle uzun bölümleri aktarmak.
• Atıf vermeden ya da atıf verip tırnaksız, satır satır çeviri yapmak.

Adım adım çözüm

1. 1

   Temel kuralı bil

   Başka bir dildeki metni atıfsız çevirip kendi metnin gibi sunmak intihaldir (çeviri intihali). Atıf versen bile cümle cümle çeviri, kaynağı aynen aktarmak demektir; ya doğrudan alıntı olarak ya da gerçek parafrazla sunulmalıdır.

2. 2

   Raporda çıkmaması güvence değildir

   Benzerlik yazılımları çoğunlukla aynı dildeki metinleri karşılaştırır; bazı sistemler diller arası eşleşme özellikleri sunsa da kapsamları sınırlıdır. Ama jüri üyeleri alanın temel İngilizce kaynaklarını tanır ve çeviri kokan dili fark eder. Asıl ölçüt rapor değil, etik kuraldır.

3. 3

   Parafraz olarak kullan

   Yabancı kaynağı oku, anla, kapat ve Türkçe olarak kendi cümlelerinle yaz; atıf ver. Bu, yabancı kaynak kullanmanın normal ve doğru yoludur.

4. 4

   Kendi çevirinle alıntı yapacaksan kuralı öğren

   APA 7’ye göre bir ifadeyi kendin çevirip aktardığında bu parafraz sayılır; tırnak işareti gerekmez, ama sayfa numarası vermen önerilir (ör. Smith, 2019, s. 8). Birçok Türk enstitüsü ise çeviri alıntıyı tırnak içinde verip “(Smith, 2019, s. 8, kendi çevirimiz)” gibi bir not düşmeyi ya da ilk kullanımda “Yabancı kaynaklardan yapılan çeviriler yazara aittir.” açıklamasını eklemeyi bekler; ISNAD gibi stillerin kuralları da farklıdır. Kendi enstitünün tez yazım kılavuzunu kontrol et, danışmanına sor ve tez boyunca tutarlı ol.

5. 5

   Makine çevirisini sadece anlamak için kullan

   DeepL ya da Google Translate ile bir paragrafı anlamaya çalışmak serbesttir; çeviri çıktısını tezine yapıştırmak değil. Makine çevirisi terimleri yanlış aktarabilir ve dil “çeviri Türkçesi” gibi durur.

6. 6

   Tezdeki şüpheli paragrafları yeniden yaz

   Daha önce satır satır çevirdiğin bölümler varsa tek tek bul, kaynağı yeniden oku ve sentez yaklaşımıyla baştan yaz.

Konuyu derinlemesine öğrenin