Kaynak ve Literatür
Konumla ilgili hiç kaynak yok
Kısa yanıt
En sık neden: Konuyu çok dar tanımlıyorsun (ör. belirli bir il, belirli bir okul türü ve belirli bir yöntem bir arada). Çözüm için (1) konuyu bileşenlerine ayır, (2) eş anlamlı ve ingilizce terim listesi çıkar, (3) atıf zinciri yöntemini kullan, (4) kapsamı bir basamak genişlet. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Konunu tam adıyla aradığında hiçbir veri tabanında doğrudan çalışma çıkmıyor.
- Danışmanına “Bu konuda hiç çalışma yok” dediğinde ikna olmuyor.
- Kuramsal çerçeve ya da literatür bölümünü nasıl dolduracağını bilmiyorsun.
Olası nedenler
- Konuyu çok dar tanımlıyorsun (ör. belirli bir il, belirli bir okul türü ve belirli bir yöntem bir arada).
- Yalnızca Türkçe terimlerle arıyorsun; kavramın İngilizce karşılığıyla geniş bir literatür olabilir.
- Kavramın farklı disiplinlerde farklı adlarla anıldığını bilmiyorsun (ör. “tükenmişlik” – “burnout” – “mesleki bıkkınlık”).
- Gerçekten yeni ya da az çalışılmış bir alandasın; bu bir sorun değil, iyi gerekçelendirilirse avantajdır.
Adım adım çözüm
- 1
Konuyu bileşenlerine ayır
Konu başlığını kavram bloklarına böl: ana değişken/olgu, örneklem/bağlam, ilişki/yöntem. Örneğin “Van’daki köy okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlığı” → dijital okuryazarlık + sınıf öğretmeni + kırsal okul. Her bloğu ayrı ayrı ara. Üçünü birden içeren çalışma olmasa da her blokta literatür vardır.
- 2
Eş anlamlı ve İngilizce terim listesi çıkar
Her kavram için Türkçe eş anlamlıları ve İngilizce karşılıklarını yaz. ERIC’in Thesaurus’u, PubMed’in MeSH terimleri ve ilgili makalelerin anahtar kelimeleri bu listeyi zenginleştirir. Sonra bunları OR ile bağla: (“digital literacy” OR “digital competence”) AND (“primary teacher*” OR “elementary teacher*”).
- 3
Atıf zinciri yöntemini kullan
Konuna en yakın bulduğun 2–3 çalışmayı seç. Geriye doğru: bu çalışmaların kaynakçasını tara. İleriye doğru: Google Akademik’te kaydın altındaki atıf sayısını gösteren bağlantıya (İngilizce arayüzde Cited by …) tıklayarak onlara atıf yapan yeni çalışmaları bul. Bu yöntem anahtar kelime aramasının kaçırdığı kaynakları yakalar.
- 4
Kapsamı bir basamak genişlet
Bağlam düzeyinde genişlet: “Van’daki köy okulları” yerine “kırsal okullar”, “Türkiye’deki sınıf öğretmenleri” ya da “dezavantajlı bölgeler”. Literatür bölümünü genelden özele doğru kurarsın; doğrudan çalışma yoksa en yakın düzeydeki çalışmaları özetlersin.
- 5
Kuramsal temeli ayrı ara
Konun hangi kurama ya da modele dayanıyor? (ör. Teknoloji Kabul Modeli, öz yeterlik kuramı). Kuramın özgün kaynaklarını ve onu farklı bağlamlarda sınayan çalışmaları ara. Kuramsal çerçeve, konuya özgü çalışma olmasa da kurulabilir.
- 6
Boşluğu belgele ve gerekçe yap
Hangi veri tabanlarında, hangi terimlerle, hangi tarihte aradığını not et. Bu kayıt, “alanyazında doğrudan bu konuyu ele alan çalışmaya rastlanmamıştır” cümlesini kanıtlanabilir kılar ve araştırmanın özgünlüğünü/önemini gerekçelendirir.
- 7
Danışmanınla birlikte değerlendir
Arama kaydını danışmanına göster. Bazen konu gerçekten çok dar ya da veri toplanması güç olabilir; danışmanın konuyu yeniden çerçevelemeni önerebilir. Bu bir başarısızlık değil, araştırma tasarımının normal parçasıdır.
Bu konuda hiç çalışma yapılmamıştır.
| Blok | Türkçe terimler | İngilizce terimler |
|---|---|---|
| Olgu | dijital okuryazarlık, dijital yeterlik | “digital literacy”, “digital competence” |
| Örneklem | sınıf öğretmeni, ilkokul öğretmeni | “primary teacher*”, “elementary teacher*” |
| Bağlam | kırsal okul, köy okulu, birleştirilmiş sınıf | “rural school*”, “multigrade” |
Konuyu derinlemesine öğrenin