Kaynak ve Literatür
Aradığım yayını bulamıyorum
Kısa yanıt
En sık neden: Başlık kaynakçada yanlış ya da çeviri olarak yazılmış olabilir (Türkçe makalede İngilizce başlık, ya da tersi). Çözüm için (1) elindeki künyeyi parçalara ayır, (2) varsa önce doı ile ara, (3) google akademik’te tırnak ve yazar operatörü kullan, (4) türkçe kaynakları türkçe veri tabanlarında ara. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Bir makalenin kaynakçasında gördüğün yayını başlığıyla aradığında hiçbir sonuç çıkmıyor.
- Google’da arayınca alakasız sayfalar, Google Akademik’te ise yalnızca atıf kayıtları ([ALINTI] / [CITATION] etiketli, tam metni olmayan kayıtlar) görünüyor.
- Yazar adını yazdığında yüzlerce farklı kişi çıkıyor ve doğru yayını ayırt edemiyorsun.
- Danışmanının önerdiği “şu çalışmaya bak” dediği kaynağın tam künyesine ulaşamıyorsun.
Olası nedenler
- Başlık kaynakçada yanlış ya da çeviri olarak yazılmış olabilir (Türkçe makalede İngilizce başlık, ya da tersi).
- Yayın bir kitap bölümü, bildiri, rapor veya tez olabilir; yalnızca makale veri tabanlarında arıyorsun.
- Türkçe karakterler (ı, ş, ğ, ç, ö, ü) yüzünden arama motoru eşleştiremiyor olabilir.
- Yayın çok eski ve hiç dijitalleştirilmemiş olabilir.
- Arama terimlerini çok uzun ve kelimesi kelimesine yazıyorsun; tek bir harf farkı sonucu düşürüyor.
Adım adım çözüm
- 1
Elindeki künyeyi parçalara ayır
Kaynakça girdisinden yazar soyadı, yıl, başlıktaki 3–4 ayırt edici kelime, dergi/kitap adı ve varsa DOI’yi ayrı ayrı not et. Aramayı tam başlıkla değil, bu parçaların birleşimiyle yapacaksın.
- 2
Varsa önce DOI ile ara
Künyede DOI varsa tarayıcının adres çubuğuna https://doi.org/ yazıp DOI’yi ekle. DOI yayının kalıcı adresidir; doğruysa seni doğrudan yayıncı sayfasına götürür. DOI yoksa search.crossref.org adresinde başlık veya yazar adıyla arayarak DOI’nin var olup olmadığını kontrol et.
- 3
Google Akademik’te tırnak ve yazar operatörü kullan
scholar.google.com’da başlıktan ayırt edici bir ifadeyi tırnak içinde yaz ve yazar operatörünü ekle: "öğretmen öz yeterliği" author:yılmaz. Sol menüden yıl aralığı ver. Tam başlık sonuç vermezse başlığın yalnızca ilk yarısını tırnak içinde dene. Sol üstteki ☰ menüden Gelişmiş arama (Advanced search) ile “dergi adı” ve “yazar” alanlarını ayrı ayrı doldurabilirsin.
- 4
Türkçe kaynakları Türkçe veri tabanlarında ara
Türkçe makale için DergiPark (dergipark.org.tr) ve TR Dizin (trdizin.gov.tr), tez için YÖK Ulusal Tez Merkezi’ni (tez.yok.gov.tr) kullan. Aramayı hem Türkçe karakterli (“öğretmen”) hem karaktersiz (“ogretmen”) dene; bazı eski kayıtlar karaktersiz girilmiştir.
- 5
Yayın türünü değiştirerek ara
Makale çıkmıyorsa kitap ya da kitap bölümü olabilir: Google Kitaplar (books.google.com), WorldCat (worldcat.org) ve üniversite kütüphanenin kataloğunda ara. Bildiri ise kongre adını ve “bildiri kitabı” / “proceedings” kelimesini ekle. Rapor ise kurumun (TÜİK, MEB, OECD vb.) kendi sitesinde ara.
- 6
Seni o kaynağa yönlendiren yayını kullan
Kaynağı başka bir makalenin kaynakçasında gördüysen o makalenin yayıncı sayfasına git; birçok yayıncı kaynakçadaki girdileri bağlantılı verir (“Crossref”, “Google Scholar” veya “View article” bağlantıları). Bu bağlantılar çoğu zaman doğru künyeyi gösterir.
- 7
Yazarın profillerine bak
Yazarın Google Akademik profilinde, ORCID kaydında (orcid.org), üniversitesinin akademik CV sayfasında (Türkiye’de birçok üniversite AVESİS sistemini kullanır; adres genellikle avesis.[universite].edu.tr biçimindedir) ya da YÖK Akademik’te (akademik.yok.gov.tr) yayın listesini tara. Yanlış yazılmış başlığın doğrusunu genellikle burada bulursun.
- 8
Kütüphaneden yardım iste
Hâlâ bulamıyorsan üniversite kütüphanenin “danışma” ya da “bilgi hizmetleri” birimine elindeki künyeyi e-postayla gönder. Kütüphaneciler bu işin uzmanıdır; gerekirse kütüphaneler arası ödünç yoluyla (Türkiye’de birçok üniversite kütüphanesi ANKOS’un KİTS sistemini kullanır) basılı kopyayı ya da makale kopyasını getirtebilirler.
- 9
Bulamazsan atıf yapma
Görmediğin, doğrulayamadığın bir kaynağı kaynakçaya ekleme. Yanlış künye zincir hâlinde kopyalanmış olabilir. Gerekiyorsa ulaşabildiğin kaynak üzerinden “aktaran” biçiminde atıf yap (bkz. ilgili sorun kartı).
Türkiye’de ortaokul öğretmenlerinin öz yeterlik algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi üzerine bir araştırma
Hemşirelik öğrencisi Elif, Türkçe bir makalenin kaynakçasında “Kaya, M. (2018). Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişlik” girdisini gördü ama bulamadı. Yazarın üniversite CV sayfasına baktığında yayının aslında İngilizce yayımlandığını ve özgün başlığın “Burnout among intensive care nurses” olduğunu fark etti. Asıl başlıkla aradığında makale ilk sırada çıktı.
Konuyu derinlemesine öğrenin