Kaynak ve Literatür
Makalenin tam metnine erişemiyorum / ücretli çıkıyor
Kısa yanıt
En sık neden: Makale abonelik usulü bir dergide yayımlanmış ve şu anki bağlantın kurum aboneliği üzerinden tanınmıyor. Çözüm için (1) önce ücret ödeme, (2) google akademik’te “tüm x sürüm” bağlantısına bak, (3) unpaywall eklentisini kur, (4) açık erişim arama motorlarını dene. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Makalenin sayfasında yalnızca özet görünüyor, PDF yerine “Buy article”, “Purchase PDF” ya da “Rent” düğmesi var.
- Tek bir makale için 30–50 dolar civarında ücret isteniyor.
- Google Akademik’te sağ tarafta [PDF] bağlantısı çıkmıyor.
- Okulun veri tabanından girdiğin hâlde “You do not have access” uyarısı alıyorsun.
Olası nedenler
- Makale abonelik usulü bir dergide yayımlanmış ve şu anki bağlantın kurum aboneliği üzerinden tanınmıyor.
- Üniversitenin o dergiye ya da o yıllara aboneliği yok.
- Kampüs dışındasın ve uzaktan erişim (proxy/VPN) kurulu değil.
- Makalenin açık erişimli bir kopyası (ön baskı, kurum arşivi) var ama sen yalnızca yayıncı sayfasına bakıyorsun.
Adım adım çözüm
- 1
Önce ücret ödeme
Öğrenci olarak makaleye tek tek para ödemen neredeyse hiç gerekmez. Aşağıdaki yolların çoğu ücretsiz ve yasaldır. Ödeme düğmesine basmadan önce tüm adımları dene.
- 2
Google Akademik’te “Tüm X sürüm” bağlantısına bak
Makaleyi Google Akademik’te bul, kaydın altındaki Tüm 7 sürüm (All 7 versions) bağlantısına tıkla. Sürümler arasında yazarın kurum arşivindeki, ResearchGate’teki ya da ön baskı sunucusundaki ücretsiz PDF çıkabilir. Sağ tarafta [PDF] veya [HTML] etiketi olanlar doğrudan açılır.
- 3
Unpaywall eklentisini kur
Chrome veya Firefox için ücretsiz Unpaywall eklentisini kur (unpaywall.org). Bir makale sayfasındayken ekranın sağında yeşil kilit simgesi belirirse yasal açık erişim kopyası bulunmuştur; tıklayınca açılır. Gri kilit, bilinen ücretsiz kopya olmadığı anlamına gelir.
- 4
Açık erişim arama motorlarını dene
CORE (core.ac.uk) ve BASE (base-search.net) dünya genelindeki kurumsal arşivleri tarar. Başlığı tırnak içinde ara. Tıp ve sağlıkta PubMed Central (PMC), fizik, matematik ve bilgisayarda arXiv, sosyal bilimlerde SSRN, eğitimde ERIC’in “Full text available on ERIC” filtresi işe yarar.
- 5
Kurum erişimiyle giriş yap
Yayıncı sayfasında “Access through your institution”, “Institutional login”, “Sign in via Shibboleth/OpenAthens” gibi bir bağlantı ara; listeden üniversiteni seçip okul e-posta/öğrenci bilgilerinle giriş yap. Alternatif olarak makaleye kütüphanenin web sitesindeki veri tabanları listesinden girersen erişim tanınır. Kampüs dışındaysan “Kampüs dışından veri tabanına giremiyorum” kartına bak.
- 6
Yazara doğrudan yaz
Yazarlar makalelerinin kopyasını kişisel bilimsel kullanım için paylaşmaktan genellikle memnuniyet duyar. Sorumlu yazarın (corresponding author) e-postası makalenin ilk sayfasında veya yayıncı sayfasında yazar adının yanında bulunur. Aşağıdaki şablonu kullan. ResearchGate üyeysen “Request full-text” düğmesi de aynı işi görür.
- 7
Kütüphaneler arası ödünç iste
Üniversite kütüphanene makalenin künyesini göndererek kütüphaneler arası ödünç/belge sağlama talebinde bulun. Türkiye’de birçok üniversite kütüphanesi ANKOS’un KİTS (Kütüphanelerarası İşbirliği Takip Sistemi) ya da TÜBİTAK ULAKBİM’in yürüttüğü TÜBESS (ulusal belge sağlama sistemi) üzerinden başka kütüphanelerden makale kopyası getirtir. Süre ve olası ücret kütüphaneye göre değişir; kendi kütüphanene sor.
- 8
Lisans dışı sitelerden uzak dur
Telif hakkını ihlal ederek makale dağıtan sitelerden indirme yapmak hukuki risk taşır ve bazı kurumlar bunu etik dışı kabul eder. Ayrıca bu sitelerden indirilen dosyalar zararlı yazılım içerebilir. Yukarıdaki yasal yollar çoğu durumda yeterlidir.
- 9
Hiçbiri olmazsa alternatif kaynak düşün
Makaleye gerçekten ulaşamıyorsan yalnızca özetini okuyup ayrıntılı bilgi varmış gibi atıf yapma. Aynı bulguyu raporlayan başka bir açık erişimli çalışma ara ya da danışmanına makalenin vazgeçilmez olup olmadığını sor.
Subject: Request for a copy of your article “”
Dear Dr. ,
I am a master’s student in at , Türkiye, currently writing my thesis on . I came across your article “” published in (), which is highly relevant to my study. Unfortunately, my university does not have access to this journal.
I would be very grateful if you could send me a copy of the article for my personal research use.
Thank you very much for your time and consideration.
Kind regards,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Konu: “” başlıklı makalenizin tam metni hakkında
Sayın ,
bünyesinde yüksek lisans öğrencisiyim ve “” üzerine tez çalışması yürütüyorum. dergisinde yılında yayımlanan “” başlıklı makalenizin çalışmamla doğrudan ilgili olduğunu düşünüyorum; ancak kurumumun bu dergiye erişimi bulunmuyor.
Uygun görürseniz makalenizin bir kopyasını yalnızca kişisel akademik çalışmamda kullanmak üzere paylaşmanızı rica ederim.
İlginiz için teşekkür ederim.
Saygılarımla,
Mavi alanları sayfanın üzerinde doldurun; metni kopyalayın ya da Word olarak indirin. Yazdıklarınız yalnızca tarayıcınızda kalır.
Konuyu derinlemesine öğrenin