Kaynak ve Literatür
YÖK Tez Merkezi’nde tez PDF’i açılmıyor / izinli değil
Kısa yanıt
En sık neden: Tarayıcının açılır pencere (pop-up) engelleyicisi PDF penceresini engelliyor. Çözüm için (1) teknik sorunları ele, (2) tez detayındaki izin durumunu oku, (3) tezin üniversite açık arşivine bak, (4) tezden üretilen makaleyi ara. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Tez kaydı listede çıkıyor ama PDF simgesine tıklayınca hiçbir şey olmuyor ya da boş sayfa açılıyor.
- Tez detayında “İzinli değil”, “Bu tezin, veri tabanı üzerinden yayınlanma izni bulunmamaktadır” gibi erişim kısıtlaması bildiren bir ifade görüyorsun.
- Yalnızca tez özeti görüntülenebiliyor, tam metin bağlantısı yok.
- Eski bir tezde hiç PDF bulunmuyor.
Olası nedenler
- Tarayıcının açılır pencere (pop-up) engelleyicisi PDF penceresini engelliyor.
- Tez yazarı veya kurum, tezin tam metninin belirli bir süre erişime açılmamasını talep etmiş (ör. patent başvurusu, yayın süreci gibi gerekçelerle).
- Eski tarihli tezler sisteme dijital olarak yüklenmemiş, yalnızca künye bilgisi girilmiş olabilir.
- Site yoğunluk nedeniyle geçici olarak yanıt vermiyor ya da tarayıcı önbelleği sorun çıkarıyor.
Adım adım çözüm
- 1
Teknik sorunları ele
Tarayıcının adres çubuğunda engellenen pencere simgesi varsa tez.yok.gov.tr için açılır pencerelere izin ver (Chrome: Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik > Site ayarları > Pop-up’lar ve yönlendirmeler / Settings > Privacy and security > Site settings > Pop-ups and redirects; menü adları tarayıcı sürümüne göre küçük farklılık gösterebilir). Farklı bir tarayıcı veya gizli pencere dene, sayfayı yenile. Sorun sürüyorsa birkaç saat sonra tekrar dene; özellikle dönem sonlarında site yavaşlayabilir.
- 2
Tez detayındaki izin durumunu oku
Tez numarasına ya da “Detay” simgesine tıklayarak tezin künyesini aç. Burada tezin izin durumu ve varsa erişim kısıtlaması bilgisi görünür. Kısıtlama geçici ise, sürenin bitimini bekleyip tekrar kontrol edebilirsin.
- 3
Tezin üniversite açık arşivine bak
Birçok üniversitenin kendi açık erişim arşivi (genellikle “acikerisim.[universite].edu.tr” biçiminde, DSpace tabanlı) vardır. Tez burada da yayımlanmış olabilir. Google Akademik’te tez başlığını tırnak içinde aramak da bu arşivleri bulur.
- 4
Tezden üretilen makaleyi ara
Tezler sık sık makaleye dönüştürülür. Yazarın adını ve tez başlığındaki anahtar kavramları DergiPark ve Google Akademik’te ara. Makalelerin dipnotunda genellikle “Bu çalışma … tezinden üretilmiştir” ifadesi bulunur. Bulguları makaleden okuyup makaleye atıf yapabilirsin.
- 5
Yazarla iletişime geç
Yazarın güncel e-postasını YÖK Akademik (akademik.yok.gov.tr), ORCID veya kurum sayfasından bul ve kibarca tezin bir kopyasını ya da ilgili bölümünü iste. Kısıtlamanın gerekçesi yayın süreciyse yazar sana tez yerine yayımlanmış makaleyi önerebilir; buna saygı göster.
- 6
Basılı kopyaya kütüphaneden ulaş
YÖK Tez Merkezi’nde yayınlanma izni olmayan tezlerin basılı kopyalarına genellikle kendi üniversite kütüphanen aracılığıyla, TÜBİTAK ULAKBİM’in yürüttüğü ulusal belge sağlama sistemi TÜBESS üzerinden (ya da doğrudan ULAKBİM aracılığıyla) ulaşılabilir; özellikle sisteme hiç yüklenmemiş eski tezler bu yolla istenir. Tezin savunulduğu üniversitenin kütüphanesinde de genellikle basılı ya da dijital bir kopya bulunur; kataloğunda ara ve yerinde okuma imkânını sor. Yazarın ya da enstitünün belirli bir tarihe kadar erişimi kısıtladığı tezler genellikle bu süre dolmadan talep edilemez. Hizmetten kimlerin yararlanabileceği ve olası ücret kütüphaneye göre değişir; kendi kütüphanene sor.
- 7
Erişemediğin tezi okumuş gibi kullanma
Yalnızca özetini okuyabildiğin tezden ayrıntılı bulgu aktarma. Özetteki bilgiyi kullanacaksan bunu sınırlı tut ve yalnızca özette açıkça yazanı aktar.
İşletme yüksek lisans öğrencisi Burak, 2022 tarihli bir doktora tezinin “izinli değil” olduğunu gördü. Yazarın adını DergiPark’ta aradığında, tezin iki bölümünün 2023’te iki ayrı makale olarak yayımlandığını ve dipnotta tezden üretildiğinin belirtildiğini buldu. Bulguları makalelerden okuyup makalelere atıf yaptı.
Konuyu derinlemesine öğrenin
Kaynak Bulma ve Literatür Taraması
Doğru anahtar kelimeyle arama yap, Türkiye ve dünya veri tabanlarında kaynak bul, okuduklarını sentezle
14 ders~4 saatTemel
Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Süreçleri
Bitirme tezinden doktora savunmasına resmî adımlar, süreler, formlar ve yol haritaları
13 ders~4 saatOrta