Makale ücret (APC) istiyor

Olası nedenler

• Bazı açık erişimli dergiler masraflarını okurdan değil yazardan, makale işlem ücreti (APC) olarak alır.
• Abonelik dergileri genellikle yazardan ücret almaz ama makaleyi açık erişime açmak için isteğe bağlı ücret isteyebilir (hibrit model).
• Bazı dergiler masraflarını değerlendirme ya da yayın ücretiyle karşılar; yırtıcı dergiler de ücreti kâr amacıyla kullanır.

Adım adım çözüm

1. 1

   Ücretin türünü anla

   Zorunlu APC: Tam açık erişimli dergilerde kabulden sonra istenir. İsteğe bağlı açık erişim ücreti: Hibrit dergilerde ödemezsen makale abonelik modeliyle yayımlanır. Değerlendirme/gönderim ücreti: Kabulden bağımsız, gönderimde alınır. Derginin “Ücretler”, “Fees”, “Article Processing Charges” sayfasını oku; ücret gönderimden önce açıkça yazılmış olmalı.

2. 2

   Ücretsiz dergileri değerlendir

   Türkiye’deki DergiPark dergilerinin önemli bir kısmı yazardan ücret almaz ve makaleleri ücretsiz açık erişimde sunar (bu modele “elmas/platin açık erişim” denir). DOAJ’de (doaj.org) dergi araması yaparken sol paneldeki “Without fees” (ücret almayan) filtresiyle ücretsiz açık erişimli dergileri bulabilirsin; filtrenin adı arayüz sürümüne göre “Without article processing charges” gibi farklı görünebilir.

3. 3

   Hibrit dergide ödemeden yayımla

   Abonelik ya da hibrit bir dergideysen açık erişim seçeneğini işaretlemeden yayın yapabilirsin; ücret ödemezsin. Makalenin kabul edilmiş son taslağını (accepted manuscript) kurum arşivinde paylaşma hakkın olabilir; derginin politikasını yayıncı sayfasında kontrol et.

4. 4

   Kurumsal anlaşmaları sor

   Bazı yayıncılarla ulusal ya da kurumsal düzeyde yapılmış “oku ve yayımla” (read and publish) anlaşmaları kapsamında, anlaşmaya dahil kurumların yazarları APC ödemeden açık erişim yayın yapabilir. Bu anlaşmalar dönemsel olarak değişir; üniversite kütüphanene hangi yayıncılarla güncel anlaşma olduğunu ve sorumlu yazarın hangi kurumdan olması gerektiğini sor.

5. 5

   Muafiyet ya da indirim iste

   Birçok yayıncı belirli ülkelerden ya da maddi gücü olmayan yazarlardan ücret muafiyeti (waiver) ya da indirim talebini değerlendirir. Gönderimden önce derginin politikasını oku ve gerekirse editöre öğrenci olduğunu ve fonun bulunmadığını belirten kısa bir e-posta yaz.

6. 6

   Fon kaynaklarını araştır

   Çalışma bir proje kapsamındaysa (ör. TÜBİTAK, BAP – Bilimsel Araştırma Projeleri) proje bütçesinin yayın giderlerini kapsayıp kapsamadığını proje yürütücüsüne ve ilgili birime sor. Kurallar programdan programa ve üniversiteden üniversiteye değişir.

7. 7

   Ücretin değere değip değmediğini değerlendir

   Yüksek ücret kaliteyi garanti etmez; düşük ücret de yırtıcılık göstergesi değildir. Ücretin yanında derginin indeksini, hakem sürecini ve itibarını değerlendir. Kabulden sonra ilk kez ortaya çıkan ücret ise ciddi bir uyarı işaretidir.

Konuyu derinlemesine öğrenin