Academy GenZ

Makale ve Yayın

Tezden makale nasıl çıkarırım

Kısa yanıt

En sık neden: Tez ve makale farklı türlerdir: tez her şeyi kanıtlar ve kapsamlıdır, makale tek bir ana mesaja odaklanır. Çözüm için (1) tek bir ana mesaj seç, (2) danışmanınla yazarlık ve kuralları konuş, (3) hedef dergiyi seç ve yazım kurallarını uygula, (4) literatürü kısalt ve odakla. Ayrıntılı adımlar aşağıda.

Bu durum size tanıdık mı?

  • Tezin 150 sayfa ama dergi en fazla 8.000 kelime istiyor.
  • Tezin hangi kısmını makale yapacağını bilmiyorsun.
  • Kendi tezinle benzerlik çıkacağından (kendi kendinden intihal) endişe ediyorsun.
  • Danışmanının yazar olup olmayacağını ve yazar sırasını nasıl belirleyeceğini bilmiyorsun.

Olası nedenler

  • Tez ve makale farklı türlerdir: tez her şeyi kanıtlar ve kapsamlıdır, makale tek bir ana mesaja odaklanır.
  • Tezdeki literatür bölümünü olduğu gibi aktarmaya çalışıyorsun.
  • Tezden makale üretmeye ilişkin etik ve kurumsal kuralları bilmiyorsun.

Adım adım çözüm

  1. 1

    Tek bir ana mesaj seç

    Tezinde birden çok araştırma sorusu varsa her biri ayrı bir makale olabilir; ancak aynı veriyi gereksiz yere küçük parçalara bölmek (“salam yayıncılığı”) etik açıdan sorunlu sayılır. Makalenin “okur bu makaleden tek bir şey hatırlasın, o da …” cümlesini yaz. Bu cümle seçeceğin bulguları ve literatürü belirler.

  2. 2

    Danışmanınla yazarlık ve kuralları konuş

    Yazarlık, katkıya göre belirlenir. Tezden üretilen makalelerde danışmanın da yazar olması yaygındır ancak bu katkıya ve kurum kurallarına bağlıdır. Yazar sırasını ve sorumlu yazarı yazmaya başlamadan konuşun. Ayrıca enstitünün tezden yayın üretmeye ilişkin kuralı olup olmadığını (ör. danışman onayı, tezden üretildiğine dair not) enstitünden kontrol et.

  3. 3

    Hedef dergiyi seç ve yazım kurallarını uygula

    Kelime sınırı, özet uzunluğu, bölüm başlıkları ve kaynak stili dergiden dergiye değişir. Dergiyi önce seç, makaleyi baştan onun kurallarına göre kur (bkz. “Dergi seçemiyorum” kartı).

  4. 4

    Literatürü kısalt ve odakla

    Tezdeki 30–40 sayfalık literatür, makalede genellikle girişin içinde 3–5 paragrafa iner. Yalnızca araştırma sorusunu doğrudan destekleyen çalışmaları al, boşluğu net göster ve amaçla bitir. Ayrı bir “kavramsal çerçeve” bölümü çoğu zaman gerekmez.

  5. 5

    Yöntemi öz ama tekrarlanabilir yaz

    Desen, örneklem, veri toplama aracı (geçerlik-güvenirlik özetiyle), işlem ve analiz bilgilerini kısa paragraflarla ver. Etik kurul onayının adını, tarihini ve sayısını ekle. Tezdeki uzun açıklamaları, ek tabloları ve ayrıntılı ölçek bilgilerini çıkar ya da ek dosyaya (supplementary) taşı.

  6. 6

    Bulguları ana mesaja göre seç

    Tezdeki tüm tabloları aktarma. Ana mesajı taşıyan 2–4 tablo/şekil seç, gerekirse birleştir. Ek analizleri ek dosyaya koy. Tartışmada her bulguyu literatürle karşılaştır ve sınırlılıkları dürüstçe yaz.

  7. 7

    Metni yeniden yaz, kopyalama

    Tez metnini kopyala-yapıştır yapmak yerine makaleyi baştan yaz; tez metnini yalnızca kaynak olarak kullan. Bu hem okurluğu artırır hem de benzerlik raporunda yüksek oranı azaltır. Tezin yayımlanmış olduğunu ve makalenin tezden üretildiğini ilk sayfada dipnotla ve kapak mektubunda açıkça belirt: editörler tezle örtüşmeyi genellikle sorun saymaz ama gizlenmesini sorun sayar.

  8. 8

    Göndermeden önce benzerlik kontrolü yap

    Kurumun sağladığı benzerlik aracıyla (ör. Turnitin, iThenticate, intihal.net) makaleyi kontrol et. Tezinle yüksek örtüşme çıkarsa bu, tezden üretildiği belirtildiği sürece çoğu dergide kabul edilebilir; ancak derginin politikasını kontrol et ve örtüşmeyi azaltmak için metni yeniden yaz.

Tez ve makale yapısı
BölümTezdeMakalede
Giriş + literatür20–50 sayfa, ayrı bölümler3–6 paragraf, tek giriş bölümü
YöntemAyrıntılı, her ölçek ayrı alt başlık1–2 sayfa, öz ama tekrarlanabilir
BulgularTüm analizler, çok sayıda tabloAna mesajı taşıyan 2–4 tablo/şekil
TartışmaUzun, bulgu bulguOdaklı, ana bulgu üzerinde
UzunlukGenellikle 80–200+ sayfaDergi sınırı (çoğu zaman 5.000–10.000 kelime)
Gerçek örnekTezden üretildiğine dair dipnot
ornek_tezden-uretildigine-dair-dipnot.docx

Bu makale, birinci yazarın ikinci yazar danışmanlığında hazırladığı “Ortaokul Öğrencilerinde Matematik Kaygısı ve Öz Düzenleme” başlıklı yüksek lisans tezinden (Örnek Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2024) üretilmiştir.

Tezden makale kontrol listesi

0/8

Konuyu derinlemesine öğrenin