Makale ve Yayın
Tezden makale nasıl çıkarırım
Kısa yanıt
En sık neden: Tez ve makale farklı türlerdir: tez her şeyi kanıtlar ve kapsamlıdır, makale tek bir ana mesaja odaklanır. Çözüm için (1) tek bir ana mesaj seç, (2) danışmanınla yazarlık ve kuralları konuş, (3) hedef dergiyi seç ve yazım kurallarını uygula, (4) literatürü kısalt ve odakla. Ayrıntılı adımlar aşağıda.
Bu durum size tanıdık mı?
- Tezin 150 sayfa ama dergi en fazla 8.000 kelime istiyor.
- Tezin hangi kısmını makale yapacağını bilmiyorsun.
- Kendi tezinle benzerlik çıkacağından (kendi kendinden intihal) endişe ediyorsun.
- Danışmanının yazar olup olmayacağını ve yazar sırasını nasıl belirleyeceğini bilmiyorsun.
Olası nedenler
- Tez ve makale farklı türlerdir: tez her şeyi kanıtlar ve kapsamlıdır, makale tek bir ana mesaja odaklanır.
- Tezdeki literatür bölümünü olduğu gibi aktarmaya çalışıyorsun.
- Tezden makale üretmeye ilişkin etik ve kurumsal kuralları bilmiyorsun.
Adım adım çözüm
- 1
Tek bir ana mesaj seç
Tezinde birden çok araştırma sorusu varsa her biri ayrı bir makale olabilir; ancak aynı veriyi gereksiz yere küçük parçalara bölmek (“salam yayıncılığı”) etik açıdan sorunlu sayılır. Makalenin “okur bu makaleden tek bir şey hatırlasın, o da …” cümlesini yaz. Bu cümle seçeceğin bulguları ve literatürü belirler.
- 2
Danışmanınla yazarlık ve kuralları konuş
Yazarlık, katkıya göre belirlenir. Tezden üretilen makalelerde danışmanın da yazar olması yaygındır ancak bu katkıya ve kurum kurallarına bağlıdır. Yazar sırasını ve sorumlu yazarı yazmaya başlamadan konuşun. Ayrıca enstitünün tezden yayın üretmeye ilişkin kuralı olup olmadığını (ör. danışman onayı, tezden üretildiğine dair not) enstitünden kontrol et.
- 3
Hedef dergiyi seç ve yazım kurallarını uygula
Kelime sınırı, özet uzunluğu, bölüm başlıkları ve kaynak stili dergiden dergiye değişir. Dergiyi önce seç, makaleyi baştan onun kurallarına göre kur (bkz. “Dergi seçemiyorum” kartı).
- 4
Literatürü kısalt ve odakla
Tezdeki 30–40 sayfalık literatür, makalede genellikle girişin içinde 3–5 paragrafa iner. Yalnızca araştırma sorusunu doğrudan destekleyen çalışmaları al, boşluğu net göster ve amaçla bitir. Ayrı bir “kavramsal çerçeve” bölümü çoğu zaman gerekmez.
- 5
Yöntemi öz ama tekrarlanabilir yaz
Desen, örneklem, veri toplama aracı (geçerlik-güvenirlik özetiyle), işlem ve analiz bilgilerini kısa paragraflarla ver. Etik kurul onayının adını, tarihini ve sayısını ekle. Tezdeki uzun açıklamaları, ek tabloları ve ayrıntılı ölçek bilgilerini çıkar ya da ek dosyaya (supplementary) taşı.
- 6
Bulguları ana mesaja göre seç
Tezdeki tüm tabloları aktarma. Ana mesajı taşıyan 2–4 tablo/şekil seç, gerekirse birleştir. Ek analizleri ek dosyaya koy. Tartışmada her bulguyu literatürle karşılaştır ve sınırlılıkları dürüstçe yaz.
- 7
Metni yeniden yaz, kopyalama
Tez metnini kopyala-yapıştır yapmak yerine makaleyi baştan yaz; tez metnini yalnızca kaynak olarak kullan. Bu hem okurluğu artırır hem de benzerlik raporunda yüksek oranı azaltır. Tezin yayımlanmış olduğunu ve makalenin tezden üretildiğini ilk sayfada dipnotla ve kapak mektubunda açıkça belirt: editörler tezle örtüşmeyi genellikle sorun saymaz ama gizlenmesini sorun sayar.
- 8
Göndermeden önce benzerlik kontrolü yap
Kurumun sağladığı benzerlik aracıyla (ör. Turnitin, iThenticate, intihal.net) makaleyi kontrol et. Tezinle yüksek örtüşme çıkarsa bu, tezden üretildiği belirtildiği sürece çoğu dergide kabul edilebilir; ancak derginin politikasını kontrol et ve örtüşmeyi azaltmak için metni yeniden yaz.
| Bölüm | Tezde | Makalede |
|---|---|---|
| Giriş + literatür | 20–50 sayfa, ayrı bölümler | 3–6 paragraf, tek giriş bölümü |
| Yöntem | Ayrıntılı, her ölçek ayrı alt başlık | 1–2 sayfa, öz ama tekrarlanabilir |
| Bulgular | Tüm analizler, çok sayıda tablo | Ana mesajı taşıyan 2–4 tablo/şekil |
| Tartışma | Uzun, bulgu bulgu | Odaklı, ana bulgu üzerinde |
| Uzunluk | Genellikle 80–200+ sayfa | Dergi sınırı (çoğu zaman 5.000–10.000 kelime) |
Bu makale, birinci yazarın ikinci yazar danışmanlığında hazırladığı “Ortaokul Öğrencilerinde Matematik Kaygısı ve Öz Düzenleme” başlıklı yüksek lisans tezinden (Örnek Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2024) üretilmiştir.
Tezden makale kontrol listesi
0/8Konuyu derinlemesine öğrenin