Akademik Dil: Cümle ve Paragraf · Ders 6/13
Uzun ve Karmaşık Cümleleri Sadeleştirme
Bir cümleye bir ana fikir ilkesiyle uzun cümleleri bölmeyi, ad tamlaması zincirlerini ve dolgu sözcükleri ayıklamayı adım adım öğrenirsin.
Türkçede yüklem sondadır. Bu yüzden uzun bir cümlede okur, cümlenin ne söylediğini ancak son sözcükte öğrenir; arada geçen yan cümleleri, sıfat-fiilleri ve tamlamaları aklında tutmak zorundadır. Üç satırı aşan bir cümle, jüri üyesini bile cümlenin başına geri döndürür. Bu derste uzun cümleleri sadeleştirmenin somut tekniklerini öğreneceksin.
Sadeleştirmenin beş tekniği
Uzun bir cümleyle karşılaştığında
- 1
Ana fikri bul
Cümlenin asıl söylediği şey nedir? Özneyi ve yüklemi işaretle. Geri kalan her şey ana fikre hizmet ediyor mu?
- 2
Böl
Cümle birden çok fikir taşıyorsa her fikri ayrı cümleye ayır. Bağlantıyı “Bu nedenle”, “Ancak”, “Ayrıca” gibi geçiş ifadeleriyle kur.
- 3
Ad zincirini fiile çevir
“… yapılmasının sağlanması”, “… değerlendirilmesi sonucunda” gibi ad hâline getirilmiş eylemleri doğrudan fiile dönüştür.
- 4
Dolgu sözcükleri ayıkla
“Söz konusu”, “olarak”, “bir”, “yapılmış olan”, “ile ilgili olarak”, “konusunda” gibi anlam katmayan sözcükleri sil.
- 5
Sesli oku
Cümleyi tek nefeste ve tek okumada anlayabiliyor musun? Hâlâ duraksıyorsan bir tur daha uygula.
Bölme
Bu araştırmada, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde bulunan ve dezavantajlı bölgelerde yer alan ortaokullarda öğrenim gören yedinci sınıf öğrencilerinin, okuduğunu anlama becerilerinin, ailelerinin sosyoekonomik düzeyi ve evdeki kitap sayısı gibi değişkenlerle ilişkisinin, öğretmenlerin de görüşlerine başvurularak incelenmesi amaçlanmıştır.
Yoğun bakımda yatan ve mekanik ventilatöre bağlı olan hastalarda görülen ve uzun yatış süresine yol açan ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesinde hemşirelerin bilgi düzeylerinin belirlenmesi önemlidir.
Pandemi sürecinde uzaktan çalışma modeline geçen ve bu süreçte çalışanlarının iş-yaşam dengesine ilişkin sorunlarla karşılaşan bilişim sektöründeki işletmelerin insan kaynakları uygulamalarında yaptıkları değişikliklerin çalışan bağlılığına etkisi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.
Ad zincirlerini fiile çevirme
Verilerin toplanmasının tamamlanmasının ardından analiz işlemlerinin gerçekleştirilmesine geçilmiştir.
Öğrencilerin derse katılımlarının artırılmasının sağlanması amacıyla etkinliklerin uygulanması gerçekleştirilmiştir.
Yapılan analizlerin değerlendirilmesi sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda gruplar arasında farkın olduğu sonucuna varılmıştır.
Dolgu sözcükleri ayıklama
| Dolgulu | Sade |
|---|---|
| yapılmış olan çalışmalar | yapılan çalışmalar |
| … ile ilgili olarak | … ile ilgili / … konusunda |
| önemli bir rol oynamakta olduğu | önemli bir rol oynadığı |
| söz konusu olan durum | bu durum |
| … olarak görülmektedir | …-dır (ya da “… olarak kabul edilmektedir” + atıf) |
| bir değerlendirme yapılmıştır | değerlendirilmiştir |
| araştırma kapsamında yapılan araştırmada | bu araştırmada |
| herhangi bir şekilde | (çoğunlukla silinir) |
| aşağı yukarı yaklaşık | yaklaşık |
| tarafından gerçekleştirilen | yürüttüğü / yaptığı |
| göz önünde bulundurulduğunda | dikkate alındığında |
Sosyal destek, stresle başa çıkmada önemli bir etken olarak kabul edilmekte ve koruyucu bir faktör olarak değerlendirilmekte olup araştırmalarda bağımsız değişken olarak kullanılmaktadır.
Örneklem 240 öğrenciden oluşmakta olup bunların 130’u kız olup 110’u erkektir ve yaş ortalaması 15,2 olup standart sapması 0,8’dir.
Bu çalışma, bir alan araştırması olarak bir ilde bir grup öğretmenle yürütülmüş bir nitel araştırmadır.
Söz konusu sistemin performansının artırılmasına yönelik olarak yapılmış olan çalışmalar kapsamında önerilen yöntemin uygulanması ile birlikte enerji tüketiminde bir azalma meydana gelmiştir.
Kısa cümleler de yanlış kullanılabilir
Örneklem 200 kişidir. Katılımcılar öğretmendir. Öğretmenler İstanbul’dadır. Veriler 2024’te toplandı. Anket kullanıldı.
Orijinal (49 sözcük):
“Bu çalışmada, büyükşehirlerde yaşayan ve sosyal yardım almakta olan yaşlı bireylerin, yalnızlık düzeylerinin, sosyal destek algılarının ve yaşam doyumlarının birbirleriyle olan ilişkilerinin incelenmesi ve bu ilişkilerin cinsiyet, medeni durum ve gelir düzeyi gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak bir araştırma yapılmıştır.”
Adım 1 – Ana fikir: Bu çalışmada yalnızlık, sosyal destek ve yaşam doyumu arasındaki ilişki incelenmiştir.
Adım 2 – Böl: amaç / alt amaç / desen.
Adım 3 – Ad zincirini çöz: “ilişkilerinin incelenmesi” → “ilişkiyi incelemek”.
Adım 4 – Dolguyu ayıkla: “birbirleriyle olan”, “bir araştırma yapılmıştır”.
Sonuç (39 sözcük, üç cümle):
“Bu çalışmanın amacı, büyükşehirlerde yaşayan ve sosyal yardım alan yaşlı bireylerde yalnızlık, sosyal destek algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu değişkenlerin cinsiyet, medeni durum ve gelir düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.”
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
“Hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalarda yaşadıkları kaygının, klinik ortamın yabancılığı, hasta ile iletişim kurmada yaşanan güçlükler ve klinik eğitimcilerin tutumları gibi etmenlerden kaynaklandığı ve bu kaygının öğrencilerin öğrenme süreçlerini olumsuz etkilediği bildirilmekte olup bu konuda Türkiye’de yapılmış olan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir.”
Sadeleştirme kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar