Benzerlik ve Yapay Zekâ Tespit Raporları · Ders 6/11
Kendi Metnin Oranı Şişirince: Depo Sorunu ve Kendi Çalışmaların
Daha önce yüklenen taslakların, ödevlerin ve kendi yayınlarının raporu nasıl şişirdiğini, bunu nasıl önleyip belgeleyeceğini öğrenirsin.
Tez sürecinde en moral bozucu anlardan biri şudur: Raporu açarsın ve 1 numaralı kaynak %40 ile “Submitted to (senin üniversiten)” olarak görünür. Panik yapma; büyük olasılıkla bu metin senin kendi taslağındır. Bu derste bu sorunun nedenini, nasıl önleneceğini ve olduğunda ne yapılacağını öğreneceksin.
- Öğrenci ödev deposu (standard paper repository)
- Turnitin’e yüklenen belgelerin, ayarlara bağlı olarak saklandığı ve sonraki yüklemelerle karşılaştırıldığı arşiv. Bir ödevi bir kez depoya kaydedersen, aynı metni sonradan yüklediğinde sistem onu “başka bir belge” gibi eşleştirir.
- Depo ayarı (“Submit papers to”)
- Turnitin’de ödev oluşturulurken seçilen, yüklenen belgelerin depoya kaydedilip kaydedilmeyeceğini belirleyen ayar (ör. standard paper repository / institution paper repository / no repository; adlar sürüme göre değişebilir). Ayar öğretim elemanı ya da kurum yöneticisi tarafından belirlenir.
Oran neden şişer?
- Danışmanın ara kontrol için tezini depoya kayıtlı bir ödev bağlantısıyla taradı; son sürüm bu kayıtla eşleşiyor.
- Tezinin bir bölümünü daha önce bir derste ödev olarak teslim ettin ve Turnitin’e yüklendi.
- Arkadaşının ya da tanıdığın birinin hesabından “bir bak” diye yüklendi ve depoya kaydedildi.
- Tezinden üretilmiş bir bildiri ya da makale yayımlandı; artık internette veya yayın arşivlerinde bulunuyor.
- Bitirme projen ya da yüksek lisans tezin, yeni çalışmanın temelini oluşturuyor ve o metin de veri tabanında.
| Eşleşen kaynak | Ne yapmalı? |
|---|---|
| Aynı tezin daha önce yüklenmiş taslağı | Danışmana bildir; kaynak doğrulanınca gerekçeli olarak hariç tutulabilir veya depodan silinmesi talep edilebilir. Kurum kuralına uy. |
| Aynı tez için verilmiş bir ders ödevi | Danışmana ve gerekirse ders hocasına bildir; çoğu kurumda gerekçeyle açıklanabilir. Kurum uygulamasını sor. |
| Tezden üretilmiş yayımlanmış makale/bildiri | Tezde bu yayını kaynak göster ve genellikle ön sayfalarda ya da girişte “Bu tezin bir bölümü ... adıyla yayımlanmıştır” gibi bir not düş. Enstitünün bu konudaki kuralını kontrol et. |
| Önceki tezin (ör. yüksek lisans tezin, şimdi doktora) | Kullandığın kısımları kaynak göstererek aktar; aynı metni büyük ölçüde tekrar kullanma. Yeni tezin özgün katkı içermeli. |
Önleme: Sorun çıkmadan ne yapabilirsin?
- 1
Ara kontrolleri depoya kaydetmeyen bir yöntemle yaptır
Danışmanından ara kontrolleri “no repository” ayarlı bir ödev bağlantısıyla ya da kurumun önerdiği taslak kontrol yöntemiyle yapmasını rica edebilirsin. Bu ayara sen değil danışman/kurum karar verir.
- 2
Kimseye “bir de sen tara” deme
Başka hesaplardan, başka kurumlardan yapılan taramalar tezini başka depolara kaydedebilir. Kontrolü yalnızca resmî kanaldan yaptır.
- 3
Ders ödevlerini not et
Tezinle örtüşen bir ödevi Turnitin’e yüklediysen hangi derste, hangi tarihte yüklediğini kaydet. İleride açıklama yapman gerekirse işine yarar.
- 4
Yayınlarını takip et
Tezden üretilen her bildiri ve makaleyi listele; tezde kaynak göster ve kurumun istediği beyanı ekle.
Örnekler
“Hocam, rapor bozuk galiba, %47 çıktı. Bir de siz tarar mısınız başka yerden?”
Bu tezin “Bulgular” bölümünün bir kısmı, Demir, S. ve Yıldız, K. (2025). Lise öğrencilerinde sınav kaygısı ve uyku kalitesi. Örnek Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3), 45–60. https://doi.org/10.xxxx/ornek künyesiyle yayımlanmıştır.
Raporda 1 numaralı kaynak olarak görünen “Submitted to (Üniversite) – 12.03.2026” kaydı, öğrencinin aynı teze ait, ara kontrol amacıyla tarafımca yüklenmiş taslağıdır. İçerik karşılaştırılmış ve aynı olduğu doğrulanmıştır. Enstitü uygulama esaslarına uygun olarak bu kaynak rapordan hariç tutulmuştur. Hariç tutma öncesi oran: %41; sonrası: %13.
Kendini dene
Kendini dene
Depo sorunu önleme listesi
0/5Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar