Benzerlik ve Yapay Zekâ Tespit Raporları · Ders 4/11
Filtreler: Kaynakça, Alıntı ve Küçük Eşleşmeler
Benzerlik raporundaki filtrelerin ne işe yaradığını, hangilerinin meşru olduğunu ve enstitülerin bunları nasıl uyguladığını öğrenirsin.
Aynı tez, filtreler değiştiğinde %35’ten %14’e inebilir. Bu bir hile değildir; çünkü bazı eşleşmeler (kaynakça gibi) zaten intihal değerlendirmesinin dışında tutulması gereken metinlerdir. Ama filtreler kötüye de kullanılabilir. Bu derste her filtrenin ne yaptığını, ne zaman meşru olduğunu ve kararı kimin verdiğini öğreneceksin.
Başlıca filtreler
- Kaynakçayı hariç tut (Exclude Bibliography)
- Program kaynakça bölümünü tanıyıp oran hesabından çıkarır. Turnitin, İngilizce metinlerde bu bölümü makine öğrenmesiyle bulur; diğer dillerde ise çoğunlukla “References”, “Bibliography” gibi başlık ifadelerine dayanır. Bu yüzden “Kaynakça”, “Kaynaklar” gibi Türkçe başlıkların her sistemde ve her sürümde tanınacağının garantisi yoktur: Filtreyi uyguladıktan sonra raporda kaynakçanın gerçekten renksiz kaldığını kontrol et. Türk enstitülerinde en yaygın kabul gören filtrelerdendir.
- Alıntıları hariç tut (Exclude Quotes)
- Tırnak işaretleri içindeki metni oran hesabından çıkarır (Turnitin, dosya .doc/.docx biçimindeyse girintili blok alıntıları da hariç tutabilir). Program yalnızca biçime bakar; atfın varlığını ya da doğruluğunu kontrol etmez. Bu yüzden atıfsız ama tırnaklı bir metin de hariç tutulabilir.
- Küçük eşleşmeleri hariç tut (Exclude small matches)
- Belirli bir kelime sayısının (ör. 5, 7, 8 ya da 10 kelime) veya belirli bir yüzdenin (ör. %1) altındaki eşleşmeleri gizler. Kalıp ifadeler ve terimlerden kaynaklanan “gürültüyü” azaltır.
- Kaynak hariç tutma (Exclude sources)
- Belirli bir kaynağı rapordan elle çıkarmak. Örneğin öğrencinin kendi önceki taslağı depoda kayıtlıysa danışman bu kaynağı hariç tutabilir. En dikkatli kullanılması gereken araçtır.
| Filtre | Genel kabul | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kaynakçayı hariç tut | Çok yaygın ve genellikle meşru | Kaynakça başlığı farklı yazılmışsa (ör. “Yararlanılan Eserler”) program tanımayabilir; ekler yanlışlıkla hariç kalabilir ya da kalmayabilir. |
| Alıntıları hariç tut | Birçok enstitüde kabul edilir, bazıları kabul etmez | Aşırı alıntı sorununu gizleyebilir. Atıfsız tırnaklı metni de çıkarır. |
| Küçük eşleşmeleri hariç tut | Yaygın; eşik kurumdan kuruma değişir | Eşik çok yüksek tutulursa (ör. 30–40 kelime) gerçek kopyalamalar gizlenir. Bu, kötüye kullanımdır. |
| Kaynak hariç tutma | Sadece gerekçeli durumlarda | Öğrencinin kendisi değil, danışman veya enstitü gerekçe yazarak yapmalıdır. Başka bir öğrencinin tezini hariç tutmak kabul edilemez. |
Turnitin’de filtreler nerede?
Feedback Studio’da filtre ayarı (sürüme göre küçük farklar olabilir)
- 1
Raporu aç
Ödevin yanındaki benzerlik yüzdesine tıklayarak Feedback Studio’yu aç.
- 2
Filtre panelini bul
Sağdaki benzerlik panelinde huni simgesine benzeyen Filters and Settings (Filtreler ve Ayarlar) düğmesine tıkla.
- 3
Seçenekleri işaretle
Exclude Bibliography (Kaynakçayı hariç tut), Exclude Quotes (Alıntıları hariç tut) ve Exclude sources that are less than: __ words / __ % (şu değerin altındaki kaynakları hariç tut) seçeneklerini yönergene göre ayarla.
- 4
Uygula
Apply Changes (Değişiklikleri uygula) ile kaydet; oran yeniden hesaplanır.
- 5
Kaynak hariç tutma (yetki gerekirse)
All Sources / Match Overview listesinden kaynak seçilip Exclude Sources ile çıkarılabilir. Öğrenci hesabında bu seçenekler kapalı olabilir; çoğu zaman danışman ya da enstitü yetkilisi yapar.
Meşru ve meşru olmayan kullanım
Öğrenci, enstitü 7 kelimelik eşik öngördüğü hâlde raporu “40 kelimenin altındaki eşleşmeleri hariç tut” ayarıyla alıyor ve oranı %31’den %9’a indiriyor.
Danışman, öğrencinin %8 örtüştüğü başka bir öğrencinin tezini “zaten aynı konu” diyerek rapordan çıkarıyor.
Uygulanan filtreler:
☒ Kaynakça hariç
☒ Alıntılar hariç
☐ Alıntılar dâhil
☒ 5 kelimeden küçük eşleşmeler hariç
☐ Kaynak hariç tutma uygulandı (uygulandıysa gerekçe: ............)
Toplam benzerlik oranı: %16
En yüksek tek kaynak oranı: %2
Kendini dene
Kendini dene
Filtre kontrol listesi
0/6Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar