İntihal ve Akademik Etik · Ders 8/12
Doğrudan Alıntı Kuralları ve Aşırı Alıntı Sorunu
Kısa ve uzun (blok) alıntının nasıl yapılacağını, alıntıda kısaltma ve ekleme kurallarını, ne zaman alıntı yapılması gerektiğini ve aşırı alıntının neden sorun olduğunu öğrenirsin.
Doğrudan alıntı, bir kaynaktaki ifadeyi kelimesi kelimesine, tırnak içinde (ya da blok biçiminde) ve kaynak ile sayfa numarası vererek aktarmaktır. Doğru yapılmış alıntı intihal değildir. Ancak tezin her paragrafı alıntılarla doluysa, bu kez metin “senin” olmaktan çıkar. Bu derste alıntıyı hem doğru hem de yerinde kullanmayı öğreneceksin.
Ne zaman doğrudan alıntı yapmalısın?
- Yazarın ifadesi o kadar özgün ya da çarpıcıdır ki parafraz anlamı zayıflatır.
- Bir tanımı, yasa ya da yönetmelik maddesini aynen vermen gerekir.
- Bir yazarın görüşünü eleştireceksin ve tam olarak ne dediğini göstermen gerekir.
- Nitel araştırmada katılımcı görüşlerini aktarıyorsun (bunlar kendi verindir, ama aynen verilir).
- Tarihî bir belgeyi ya da edebî bir metni inceliyorsun.
Kısa alıntı
APA 7’ye göre 40 kelimeden kısa alıntılar paragrafın içinde, çift tırnak içinde verilir. Atıfta yazar, yıl ve sayfa numarası (Türkçe metinlerde “s.”, birden çok sayfa için “ss.” ya da “s. 12–13”; enstitüne göre değişebilir) yer alır.
Yazar cümlede: Tekin (2020), öğretmen adaylarının “kuramsal bilgiyi sınıf gerçekliğine aktarmakta zorlandığını” (s. 41) belirtmektedir.
Yazar parantezde: Öğretmen adaylarının “kuramsal bilgiyi sınıf gerçekliğine aktarmakta zorlandığı” görülmektedir (Tekin, 2020, s. 41).
Uzun (blok) alıntı
APA 7’de 40 kelime ve üzeri alıntılar ayrı bir paragraf olarak, soldan girintili ve tırnaksız verilir. Atıf, alıntının son noktalama işaretinden sonra gelir. Türk tez kılavuzlarında uzun alıntı sınırı bazen satır sayısıyla (ör. üç satır) tanımlanır ve blok alıntı için daha küçük punto ya da tek satır aralığı istenebilir.
Yerel yönetimlerde katılımın neden sınırlı kaldığını açıklarken Doğan (2019) şu tespiti yapmaktadır:
Belediyelerin katılım mekanizmaları kâğıt üzerinde güçlü görünse de kent konseyleri ve mahalle toplantıları çoğu zaman yalnızca tek yönlü bir bilgilendirme toplantısına dönüşmektedir. Vatandaş, dile getirdiği görüşün alınacak kararı değiştirmeyeceğini düşündüğünde toplantılara katılmaktan vazgeçmekte; bu da katılımın giderek daha dar bir grubun etkinliği hâline gelmesine yol açmaktadır. (s. 112)
Bu tespit, çalışmanın örneklemindeki mahalle muhtarlarının görüşleriyle de örtüşmektedir.
Belediyelerin katılım mekanizmaları kâğıt üzerinde güçlü görünse de kent konseyleri ve mahalle toplantıları çoğu zaman yalnızca tek yönlü bir bilgilendirme toplantısına dönüşmektedir. Vatandaş, dile getirdiği görüşün alınacak kararı değiştirmeyeceğini düşündüğünde toplantılara katılmaktan vazgeçmekte; bu da katılımın giderek daha dar bir grubun etkinliği hâline gelmesine yol açmaktadır.
Alıntıda değişiklik kuralları
| Durum | Ne yaparsın? | Örnek |
|---|---|---|
| Ortadan bir kısmı çıkarmak | Üç nokta kullanırsın | “Öğrenciler ... ödevlerini son güne bırakmaktadır” (s. 7). |
| Anlaşılırlık için kelime eklemek | Köşeli parantez kullanırsın | “Bu [uzaktan eğitim] süreci öğretmenleri yormuştur” (s. 15). |
| Kaynakta yazım hatası var | Düzeltmezsin; hatanın hemen ardına köşeli parantez içinde italik [sic] eklersin | “Öğrencilerin hepsi yanlız [sic] çalışmayı tercih etmiştir” (s. 3). |
| Vurgu eklemek | Vurgulanan kelimeleri italik yapıp hemen ardına, tırnak içinde [vurgu eklenmiştir] yazarsın | “Sorun ölçme aracının kendisidir [vurgu eklenmiştir]” (s. 9). |
| Alıntı içinde alıntı | İç alıntıyı tek tırnakla gösterirsin | “Öğretmen ‘anlamadım’ diyen öğrenciyi ...” (s. 22). |
Sık yapılan alıntı hataları
Yıldırım’a (2018) göre “okuma alışkanlığı ailede başlar ve okulda pekişir”.
Kaygı, öğrenme sürecini doğrudan etkiler. “Matematik kaygısı yüksek öğrenciler, problemi çözmeye başlamadan önce başarısız olacaklarına inanmaktadır” (Er, 2021, s. 60). Araştırmanın ikinci bölümünde örneklem anlatılacaktır.
Aşırı alıntı sorunu
Bazı tezlerde sayfalar boyunca alıntı ardına alıntı gelir. Her alıntı doğru gösterilmiş olabilir ve teknik olarak intihal yoktur. Ancak jüri şunu sorar: “Bu tezde öğrencinin katkısı nerede?” Aşırı alıntı; konuyu anlamadığın, kendi cümlenle yazmaktan kaçındığın ya da sentez yapamadığın izlenimini verir. Benzerlik raporunu da gereksiz yere şişirir; bazı enstitüler alıntıları rapordan hariç tutsa da raporu inceleyen jüri aşırı alıntıyı görür.
“Liderlik, bir grubun hedeflerine ulaşması için üyelerini etkileme sürecidir” (Kaya, 2015, s. 12). “Dönüşümcü liderler, izleyenlerini vizyonla motive eder” (Arı, 2017, s. 45). “Etkileşimci liderlik ise ödül ve ceza mekanizmasına dayanır” (Sarı, 2018, s. 78). “Okul müdürlerinin liderlik stilleri öğretmen motivasyonunu etkilemektedir” (Ok, 2020, s. 101).
Nitel araştırmada katılımcı alıntıları
Öğretmenlerin çoğu, uzaktan eğitimde öğrenciyle bağ kurmanın zorluğunu vurgulamıştır. Ö7 kodlu katılımcı bu durumu şöyle anlatmıştır: “Ekranda kırk tane siyah kare var. Konuşuyorum ama karşımda biri var mı, emin değilim.” Benzer biçimde Ö12, derslerin “bir radyo programına dönüştüğünü” ifade etmiştir.
Kendini dene
Kendini dene
Akın (2022) “sınav kaygısı akademik başarının en güçlü yordayıcılarından biridir” der. Ayrıca “kaygı düzeyi yüksek öğrenciler sınav sırasında dikkatini toplayamaz.” Bu nedenle okullarda rehberlik çalışmaları önemlidir.
Doğrudan alıntı kontrol listesi
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar