Kaynak Bulma ve Literatür Taraması · Ders 6/14
Türkiye Kaynakları: TR Dizin, DergiPark, EKUAL ve Kütüphaneler
TR Dizin ve DergiPark’ta arama yapmayı, üniversite kütüphanenin e-kaynaklarına kampüs dışından erişmeyi ve KİTS, Millî Kütüphane, İSAM gibi kaynakları kullanmayı öğrenirsin.
Türkiye’de yapılmış araştırmaları görmeden yazılan bir tez eksik kalır: Jüri, “Türkiye’de bu konuda ne yapıldı?” diye mutlaka sorar. Bu derste Türkçe literatürün ana kapılarını ve üniversiten sayesinde ücretsiz eriştiğin dev uluslararası veri tabanlarına nasıl gireceğini öğreneceksin.
ULAKBİM TR Dizin
- TR Dizin
- TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yönetilen ulusal atıf dizinidir. Belirli kalite ölçütlerini karşılayan Türkiye kaynaklı hakemli dergileri değerlendirip dizine alır. Akademik teşvik ve doçentlik başvurularında da dikkate alındığı için Türkiye’deki dergiler için önemli bir kalite göstergesidir.
TR Dizin’de arama
- 1
trdizin.gov.tr adresine git
Ana sayfadaki arama kutusu yayın, dergi, yazar ve kurum aramasına olanak tanır.
- 2
Basit arama yap
Ör. "sınav kaygısı". Tırnak kullanmak öbek araması için yararlıdır.
- 3
Sol paneldeki filtreleri kullan
Yayın yılı, konu alanı, belge türü, yayın dili, dergi gibi filtrelerle sonucu daralt.
- 4
Kayda tıkla
Künye, Türkçe ve İngilizce özet, anahtar kelimeler, atıf bilgileri ve tam metin bağlantısı (çoğunlukla derginin DergiPark sayfasına) görünür.
- 5
Dergi listesini incele
TR Dizin’in dizinlenen dergi listesi, alanındaki saygın Türkçe dergileri öğrenmek için kullanışlıdır.
- 6
Atıf bilgisini kullan
Bir makalenin TR Dizin içinde kaç kez alıntılandığını ve alıntılayan yayınları görerek ileriye doğru kartopu taraması yapabilirsin.
DergiPark
- DergiPark
- TÜBİTAK ULAKBİM’in Türkiye’deki akademik dergilere sunduğu ücretsiz yayın platformudur. Binlerce dergi makale başvurusunu, hakem sürecini ve yayınını burada yürütür. Makalelerin büyük çoğunluğu açık erişimlidir; PDF’i doğrudan indirebilirsin.
DergiPark’ta arama
- 1
dergipark.org.tr adresine git
Üstteki arama kutusundan makale ya da dergi arayabilirsin.
- 2
Gelişmiş aramayı kullan
Başlık, özet, yazar, anahtar kelime gibi alanları seçerek arama yapabilir, yıl aralığı belirleyebilirsin.
- 3
Sonuçları filtrele
Yıl, dergi, konu, dil gibi filtrelerle daralt.
- 4
Makale sayfasını aç
Özet, anahtar kelimeler, kaynakça, DOI (varsa), atıf biçimleri ve PDF indirme bağlantısı bulunur.
- 5
Derginin dizin bilgisini kontrol et
Dergi sayfasındaki “Dizinler” bölümünden (ya da “Hakkında” sayfasından) TR Dizin, ESCI, Scopus gibi dizinlerde taranıp taranmadığını gör. Derginin beyanını dizinin kendi listesinden (ör. trdizin.gov.tr dergi listesi) doğrula.
Yalnızca DergiPark’ta arama yapıp çıkan ilk 10 makaleyi kullanmak.
EKUAL ve üniversite kütüphanesinin e-kaynakları
- EKUAL (Elektronik Kaynaklar Ulusal Akademik Lisansı)
- TÜBİTAK ULAKBİM’in, Türkiye’deki üniversiteler ve araştırma kurumları adına uluslararası veri tabanları ve yayıncılarla yaptığı ulusal lisans programıdır. Bu sayede üniversite mensupları kapsama giren veri tabanlarına ve dergilere ücret ödemeden erişir. Kapsamdaki veri tabanları yıllara göre değişebilir; güncel listeyi ULAKBİM’in ve kendi kütüphanenin sitesinden kontrol et.
EKUAL’e ek olarak her üniversite kütüphanesi, bütçesine ve bölümlerinin ihtiyacına göre ayrı abonelikler de yapar. Bu yüzden iki farklı üniversitenin e-kaynak listesi aynı değildir. Kütüphanenin web sitesinde genellikle “Veri Tabanları”, “E-Kaynaklar” ya da “Elektronik Kaynaklar” başlıklı bir sayfa bulunur.
Kendi kütüphanenin e-kaynaklarını keşfet
- 1
Kütüphane sitesini aç
Üniversite ana sayfasında “Kütüphane” bağlantısına git.
- 2
Veri tabanları listesini bul
Alfabetik ya da konuya göre listelenmiş olur. Alanına uygun olanları işaretle (ör. sağlık: PubMed, CINAHL; eğitim: ERIC; mühendislik: IEEE Xplore).
- 3
Keşif aracını (discovery) dene
Birçok kütüphane, abone olunan tüm kaynaklarda tek kutudan arama yapan bir keşif aracı (ör. EBSCO Discovery Service, Primo, Summon) sunar.
- 4
Dergi A-Z listesine bak
Belirli bir derginin kütüphanede erişime açık olup olmadığını ve hangi yılları kapsadığını gösterir.
- 5
Eğitimleri ve rehberleri takip et
Kütüphaneler veri tabanı eğitimleri, kaynak yönetimi atölyeleri ve konu rehberleri düzenler. Kütüphaneci, en hızlı öğretmenindir.
Kampüs dışından erişim
Abonelikler genellikle üniversitenin IP adresi üzerinden tanımlıdır. Kampüste kablosuz ağa bağlıyken erişim otomatik açılır; evden ise kurumunu kanıtlaman gerekir. Üniversiteler bunun için farklı yöntemler kullanır.
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Ne yaparsın? |
|---|---|---|
| Proxy / EZproxy | Kütüphane sitesindeki veri tabanı bağlantısına tıkladığında, kurum kullanıcı adın ve şifrenle giriş yaparsın; trafik kütüphane sunucusu üzerinden geçer. | Veri tabanına her zaman kütüphane sitesindeki bağlantıdan gir. Tarayıcı ayarlarında proxy tanımlaman gerekiyorsa kütüphanenin rehberini izle. |
| VPN | Bilgisayarına kurduğun VPN istemcisiyle üniversite ağına bağlanırsın; sanki kampüsteymişsin gibi görünürsün. | Üniversitenin bilgi işlem sayfasından VPN istemcisini ve kurulum rehberini indir. |
| Shibboleth / OpenAthens (kurumsal giriş) | Yayıncının sitesinde “Access through your institution / Kurumunuz aracılığıyla erişin” ya da “Institutional login” seçeneğiyle üniversiteni seçip kurum hesabınla giriş yaparsın. | Makalenin sayfasında giriş bağlantısını bul, üniversiteni listeden seç, kurum e-postan/şifrenle oturum aç. |
Örnek: Yayıncı sitesinde “Access through your institution”
- 1
Makale sayfasını aç
Ör. ScienceDirect, Wiley ya da SpringerLink’teki bir makale; “Get Access / Purchase” görüyorsun.
- 2
Kurumsal giriş bağlantısına tıkla
“Access through your institution”, “Log in via your institution”, “Institutional login” ya da “Sign in via Shibboleth / OpenAthens” gibi bir bağlantı ara.
- 3
Üniversiteni ara ve seç
Arama kutusuna üniversitenin adını İngilizce ya da Türkçe yaz.
- 4
Kurum hesabınla giriş yap
Üniversitenin giriş sayfasına yönlendirilirsin; öğrenci numaran/kurum e-postan ve şifrenle giriş yap.
- 5
PDF’i indir
Üniversiten bu dergiye aboneyse tam metin açılır. Açılmıyorsa abonelik o yılı ya da dergiyi kapsamıyor olabilir; “Erişemediğin Makaleye Yasal Yollarla Ulaşmak” dersinde anlatılan yolları dene.
Kütüphanelerarası ödünç (KİTS)
- KİTS (Kütüphanelerarası İşbirliği Takip Sistemi)
- ANKOS (Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu) bünyesinde geliştirilen, Türkiye’deki üniversite kütüphanelerinin birbirinden kitap ödünç almasını ve makale, kitap bölümü gibi belgelerin kopyasını talep etmesini sağlayan ortak sistemdir. Kendi kütüphanende olmayan bir kaynağı, başka bir üniversitenin kütüphanesinden getirtebilirsin.
KİTS ile kaynak isteme (genel akış)
- 1
Kaynağın künyesini eksiksiz hazırla
Yazar, başlık, yıl, dergi/kitap adı, cilt-sayı, sayfa, ISBN/ISSN, DOI.
- 2
Kütüphanenin ödünç verme / KİTS birimine başvur
Kütüphane sitesindeki form, e-posta ya da danışma masası üzerinden talep oluşturulur. Bazı kütüphaneler KİTS sistemine kullanıcı kaydı ister.
- 3
Talebini takip et
Makale kopyaları genellikle elektronik olarak, kitaplar kargo ile gelir. Süre ve olası ücretler kütüphaneden kütüphaneye değişir.
- 4
Kuralları uygula
Ödünç kitabı süresinde iade et; belge kopyalarını telif kurallarına uygun olarak yalnızca kişisel araştırman için kullan.
Diğer önemli Türkiye kaynakları
| Kaynak | Ne bulursun? | Kimler için özellikle önemli? |
|---|---|---|
| Millî Kütüphane (Ankara) | Türkiye’de yayımlanan yayınların derleme nüshaları, eski süreli yayınlar, nadir eserler, el yazmaları; çevrim içi katalog ve dijital koleksiyonlar; Türkiye Makaleler Bibliyografyası. | Tarih, edebiyat, sosyal bilimler; eski Türkçe yayınlara ihtiyaç duyanlar. |
| İSAM Kütüphanesi (İstanbul) | Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi’nin zengin İslami ilimler, tarih ve felsefe koleksiyonu; çevrim içi katalog ve makale veri tabanları; TDV İslâm Ansiklopedisi. | İlahiyat, İslam tarihi, Osmanlı tarihi, felsefe, Orta Doğu çalışmaları. |
| TÜBİTAK ULAKBİM | TR Dizin, DergiPark, EKUAL, Cahit Arf Bilgi Merkezi; açık arşiv hizmetleri. | Tüm alanlar. |
| Kurumsal açık arşivler | Üniversitelerin tez, makale ve bildirilerini açık erişimle paylaştığı arşivler (çoğu DSpace tabanlı). | Belirli bir üniversitede yapılmış çalışmaları arayanlar. |
| Resmî kurum siteleri | TÜİK istatistikleri, Resmî Gazete, bakanlık raporları, Mevzuat Bilgi Sistemi. | Sosyal bilimler, hukuk, sağlık, ekonomi. |
Konu: Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde değerler eğitimi
1) TDV İslâm Ansiklopedisi’nde ilgili maddeleri oku (üçüncül; genel çerçeve ve kaynakça için).
2) İSAM kataloğu ve makale veri tabanında “değerler eğitimi”, “din eğitimi” ara.
3) TR Dizin’de "değerler eğitimi" AND "din kültürü" ara; filtre: son 15 yıl.
4) DergiPark’ta ilahiyat fakültesi dergilerinde aynı terimlerle ara.
5) YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde başlık ve özet alanında tara.
6) Uluslararası literatür için ERIC’te "religious education" AND "values education" ara.
7) Bulamadığın kitap ve tezler için kütüphanenden KİTS talebinde bulun.
Kendini dene
Kendini dene
Kendini dene
Türkiye kaynakları taramam
0/6Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar