Kaynak Bulma ve Literatür Taraması · Ders 5/14
YÖK Ulusal Tez Merkezi Adım Adım
YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde temel ve gelişmiş tarama yapmayı, izinli ve izinsiz tezleri ayırmayı, PDF’e erişmeyi ve tezleri doğru kullanmayı öğrenirsin.
Türkiye’de tamamlanan lisansüstü tezlerin toplandığı yer YÖK Ulusal Tez Merkezi’dir. Hem konunla ilgili Türkiye’de neler yapıldığını görmek hem de “Bu konu daha önce çalışılmış mı?” sorusunu yanıtlamak için ilk durağın burası olmalı. Ayrıca tezler; ölçek, yöntem, tez yazım biçimi ve kaynak bulmak için de eşsiz bir hazinedir.
Ulusal Tez Merkezi’nde neler var?
- Türkiye’deki üniversitelerde hazırlanmış yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık, sanatta yeterlik ve diğer uzmanlık tezlerinin künye bilgileri.
- Tezlerin Türkçe ve İngilizce özetleri.
- Yazarın izin verdiği ve erişim kısıtlaması bulunmayan tezlerin tam metni (PDF).
- Tez numarası, yazar, danışman, üniversite, enstitü, ana bilim dalı, yıl, sayfa sayısı, dil gibi bilgiler.
Temel tarama
- 1
Siteyi aç
Ana sayfada “Tarama” ya da benzeri adla bir arama ekranı görürsün.
- 2
Arama alanını seç
Tez adı, yazar, danışman, konu, dizin (anahtar kelime) ya da özet gibi alanlardan birini seçebilirsin. Başlangıçta “Tez Adı” ve “Özet” alanları en verimli olanlardır.
- 3
Anahtar kelimeyi yaz
Kısa ve kök odaklı yaz: “tükenmişlik” gibi. Tam cümle yazma.
- 4
Tez türü ve izin durumunu seç
Tümü, yüksek lisans, doktora gibi seçenekler bulunur. “İzinli / izinsiz” seçeneğiyle yalnızca tam metni açık tezleri listeleyebilirsin.
- 5
Bul / Ara’ya tıkla
Sonuçlar tablo hâlinde gelir: tez no, yazar, yıl, tez adı, tez türü, konu gibi sütunlarla.
- 6
Teze tıklayıp ayrıntıyı aç
Açılan pencerede özet, danışman, üniversite, enstitü, ana bilim dalı ve tam metin (PDF) simgesi (izinliyse) görünür.
Gelişmiş tarama
Gelişmiş tarama ekranında birden fazla arama satırını birleştirebilir ve sonuçları ayrıntılı ölçütlerle sınırlayabilirsin. Satırları “ve / veya / değil” mantığıyla birbirine bağlayabildiğin alanlar bulunur.
| Ölçüt | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Tez adı / Özet / Dizin (anahtar kelime) | Kavramları farklı alanlarda aramak |
| Yazar / Danışman | Alanında çok tez yöneten danışmanların öğrencilerini bulmak |
| Üniversite / Enstitü / Ana bilim dalı | Kendi üniversitende ya da belirli bir bölümde yapılmış tezleri görmek |
| Tez türü | Yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık, sanatta yeterlik vb. |
| Yıl aralığı | Örneğin son 10 yılın tezleri |
| İzin durumu | İzinli (tam metni açık) / izinsiz (yalnızca künye ve özet) |
| Dil | Türkçe, İngilizce ve diğer diller |
Amaç: Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişlik konusunda yapılmış tezleri bulmak.
Satır 1: Tez Adı → tükenmişlik
Ve
Satır 2: Tez Adı → yoğun bakım
Tez türü: Tümü
İzin durumu: Tümü (önce hepsini gör)
Yıl: 2014–2026
Temsilî sonuç: 37 tez
İkinci tarama: Satır 1’de “Özet → tükenmişlik”, Satır 2’de “Özet → yoğun bakım” → Temsilî sonuç: 85 tez (özet alanı daha geniş tarar).
Üçüncü tarama: Satır 2’yi “yoğun bakım” yerine “acil servis” yap → karşılaştırma için başka birimleri gör.
İzinli ve izinsiz tezler
- İzinli tez
- Yazarın elektronik ortamda erişime açılmasına izin verdiği ve herhangi bir erişim kısıtlaması bulunmayan tezdir. Tam metni PDF olarak açılabilir.
- İzinsiz (erişime kapalı ya da ertelenmiş) tez
- Tam metni sistemde açık olmayan tezdir. Bunun iki yaygın nedeni vardır: (1) Özellikle eski tarihli tezlerde yazarın elektronik erişime izin vermemiş olması, (2) patent başvurusu ya da henüz yayımlanmamış yeni bulgular gibi gerekçelerle erişimin belirli bir süre ertelenmesi. Sistemde künye ve özeti görünür, tam metni görünmez. Güncel uygulamada tezler kural olarak erişime açılır; erteleme ise danışman önerisi ve enstitü/fakülte yönetim kurulu kararıyla, sınırlı süre için yapılır. YÖK’ün tezlerin elektronik ortamda toplanması ve erişime açılmasına ilişkin yönergesinde, patent başvurusu yapılmış tezler için iki yıl, henüz makaleye ya da patente dönüşmemiş yeni teknik ve bulgular içeren tezler için en fazla altı ay erteleme öngörülür. Ayrıntılar değişebileceği için güncel yönerge metnini ve enstitünün uygulamasını kontrol et; süre dolunca tez erişime açılabilir.
PDF’e erişim
- 1
Teze ait ayrıntı penceresini aç
Sonuç listesinde tez adına ya da tez numarasına tıkla.
- 2
Tam metin simgesine tıkla
İzinli tezlerde PDF simgesi ya da “Tam Metin” bağlantısı bulunur.
- 3
Gerekirse giriş yap
Sistem tam metni indirmek için kullanıcı girişi (ör. e-Devlet ile giriş ya da üyelik) isteyebilir. Bu uygulama dönem dönem değiştiği için ekrandaki yönergeyi izle.
- 4
Dosyayı düzenli adlandırarak kaydet
Ör. “2021_Yilmaz_tukenmislik_yogun-bakim_YL.pdf”. Hemen kaynak yönetim yazılımına (Zotero vb.) ekle ve tez numarasını not et.
Tezleri literatür taramasında nasıl kullanırsın?
- Özgünlük kontrolü: Konunla birebir aynı başlıkta tez var mı? Varsa, örneklem, yöntem ya da bağlamda nasıl farklılaşacağını belirle.
- Ölçek bulma: Türkçeye uyarlanmış ölçeklerin hangi çalışmada geliştirildiğini ve hangi tezlerde kullanıldığını görürsün. Ölçeğin özgün kaynağına (uyarlama makalesine) ulaşmayı unutma.
- Kaynakça madenciliği: Konunla ilgili yeni bir tezin kaynakçası, sana yüzlerce kaynak gösterir (kartopu yöntemi).
- Biçim örneği: Kendi enstitünde son yıllarda kabul edilmiş tezler, sayfa düzeni ve bölüm yapısı için iyi bir örnektir. Yine de kendi enstitünün tez yazım kılavuzunu esas al.
- Danışman ve jüri adayları: Alanında çok tez yöneten öğretim üyelerini görürsün.
“Literatürde bu konuda hiç çalışma bulunmamaktadır.” (Yalnızca Google’da birkaç dakikalık aramaya dayanarak.)
Bir tezin kuramsal çerçeve bölümünde geçen Maslach ve Jackson (1981) alıntısını, özgün makaleyi görmeden ve teze hiç atıf yapmadan doğrudan Maslach ve Jackson’a atfetmek.
Kendini dene
Kendini dene
Ulusal Tez Merkezi taramam
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar