Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Süreçleri · Ders 10/13
Doktorada Özgün Katkı, Yayın Şartı ve Savunma Süreci
Doktora tezinden beklenen özgün katkının ne olduğunu, kurumlara göre değişen yayın şartını ve doktora savunmasının resmî akışını öğrenirsin.
Yüksek lisans tezi bilimsel yöntemi doğru kullanabildiğini gösterir; doktora tezi ise bilime yeni bir şey eklediğini. Yönetmelik, doktora tezinden bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme ya da bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini bekler. Bu ölçüt, tez önerisinden savunmaya kadar jürinin aklında olan sorudur: “Bu tez neyi değiştirdi?”
Özgün katkı kavramı
- Özgün katkı
- Tezin alana kattığı, daha önce bilinmeyen ya da bu biçimde gösterilmemiş bilgi, yöntem, kuramsal açıklama, veri seti veya uygulama. Özgünlük “dünyada ilk” olmak zorunda değildir; ama mevcut bilginin sınırını açıkça ve savunulabilir biçimde ileri taşımalıdır.
| Katkı türü | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Kuramsal | Var olan kuramı genişletmek, sınamak ya da yeni bir açıklama önermek | Bir motivasyon kuramının kolektivist bağlamda yeni bir aracı değişkenle sınanması |
| Yöntemsel | Yeni bir ölçme aracı, algoritma, deney düzeneği ya da analiz yaklaşımı | Toprak neminin düşük maliyetli sensörlerle tahmini için yeni bir kalibrasyon yöntemi |
| Ampirik | Daha önce incelenmemiş bir bağlam, örneklem ya da veriyle yeni bulgu | Osmanlı arşiv belgelerinden daha önce kullanılmamış bir defter serisinin analizi |
| Uygulamalı | Bilinen bir yöntemin yeni bir alana uygulanması | Makine öğrenmesi yöntemlerinin hastane acil servis yoğunluk tahminine uygulanması |
| Sentez | Dağınık literatürü sistematik biçimde birleştirip yeni bir çerçeve sunmak | Meta-analizle tartışmalı bir ilişkinin büyüklüğünün ve moderatörlerinin belirlenmesi |
“Bu konuda daha önce Türkiye’de çalışma yapılmadığı için katkı sağladım.”
Yayın şartı
Ulusal yönetmelik doktora için yayın şartını tek tip olarak belirlemez; ancak birçok üniversite, senato esaslarıyla doktora öğrencisinden savunmaya girmeden ya da mezun olmadan önce tezinden üretilmiş belirli sayıda ve nitelikte yayın ister. Bu şart kuruma, enstitüye, hatta anabilim dalına göre farklılaşır ve zaman içinde değişebilir.
| Biçim | Açıklama | Dikkat |
|---|---|---|
| Dizinli dergide makale | SCI-E/SSCI/AHCI (Web of Science), Scopus, TR Dizin gibi dizinlerden birinde taranan dergide yayın | Hangi dizinlerin kabul edildiğini yazılı esaslardan öğren |
| Kabul veya yayımlanmış olma | “Yayımlanmış” mı, “yayına kabul edilmiş” mi, “gönderilmiş” mi yeterli? | DOI ya da kabul yazısı istenebilir |
| Yazar sırası | Öğrencinin birinci yazar, danışmanın ortak yazar olması gibi koşullar | Kurum esasları belirler |
| Tezle ilişkisi | Yayının tezden üretilmiş olması | Tez başlığına atıf veya tez verisine dayandığına dair açıklama istenebilir |
| Bildiri/kitap bölümü | Bazı alanlarda bildiri veya kitap bölümü de kabul edilebilir | Özellikle sanat, beşerî bilimler ve hukukta farklı uygulamalar görülebilir |
Yıl 2: Tez önerisindeki sistematik derlemeden bir derleme makalesi (TR Dizin’de taranan bir dergiye)
Yıl 3: Ölçek geliştirme/pilot çalışma makalesi (uluslararası dergiye) + ulusal kongrede bildiri
Yıl 4: Ana bulgular makalesi (gönderim savunmadan önce; kurum “kabul” şartı arıyorsa en az 6–12 ay önce)
Not: Her makalenin tezle ilişkisi ve yazarlık sırası danışmanla baştan konuşuldu.
“Hızlı yayın yapan, ücret karşılığı bir haftada kabul veren bir dergi buldum; şartı böyle hallederim.”
Doktora savunması: süreç
Doktora savunma yol haritası (tipik)
- 1
TİK ve danışman onayı
Son TİK raporunun ardından danışman tezin savunulabilir olduğunu bildirir. Bazı kurumlarda TİK’in de savunmaya gidilebileceğine dair görüşü alınır.
- 2
Yayın ve diğer şartlar
Kurumun yayın şartı ve diğer koşullar belgelenir.
- 3
Benzerlik raporu ve biçim kontrolü
Yüksek lisansta olduğu gibi enstitünün belirlediği yazılım ve esaslarla.
- 4
Jüri önerisi ve ataması
Genel çerçevede doktora jürisi beş öğretim üyesinden oluşur; üçü TİK üyeleridir ve üyelerin en az ikisi başka bir yükseköğretim kurumundan olur. Danışmana oy hakkı tanınmayan bazı kurumlarda jüri altı kişidir. Jüri EYK kararıyla atanır.
- 5
Savunma
Jüri yönetmelikteki süre içinde (genel çerçevede tezin jüri üyelerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde) toplanır; sınav sunum ve soru-cevaptan oluşur ve genellikle dinleyicilere açıktır.
- 6
Karar
Kabul, düzeltme (yaygın uygulamada en fazla altı ay) veya ret. Düzeltme durumunda aynı jüri önünde yeniden savunma yapılır.
- 7
Son teslim
Ciltli nüsha, tez veri giriş formu, YÖK Ulusal Tez Merkezi ve mezuniyet işlemleri.
| Özellik | Yüksek lisans | Doktora |
|---|---|---|
| Jüri üye sayısı | 3 veya 5 | 5 |
| Dış üye | En az 1 | En az 2 |
| Ön koşul | Ders, seminer, (varsa) öneri | Yeterlik, öneri, TİK raporları, (varsa) yayın şartı |
| Düzeltme süresi (yaygın) | En fazla 3 ay | En fazla 6 ay |
| Ret sonucu | İlişik kesilmesi gibi sonuçlar; kurum düzenlemesine göre alternatif yollar olabilir | İlişik kesilmesi gibi sonuçlar; kurum düzenlemesine göre alternatif yollar olabilir |
Kendini dene
Kendini dene
Doktora savunma öncesi kontrol
0/7Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar