Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Süreçleri · Ders 6/13
Yüksek Lisansta Teslim, Benzerlik Raporu, Jüri ve Savunma
Tezini enstitüye teslim etmekten jüri oluşumuna, savunma gününden kabul, düzeltme ve ret sonuçlarına kadar resmî akışı öğrenirsin.
Tez yazımı bitti diye süreç bitmez; aslında en çok formun, imzanın ve son tarihin olduğu aşama şimdi başlar. Bu derste, danışmanının “tez savunulabilir” dediği andan jüri kararına kadar olan resmî yolu takip edeceğiz.
Teslimden savunmaya yol haritası (tipik)
- 1
Danışman onayı
Danışman tezin savunulabilir olduğunu yazılı olarak bildirir (ör. “tez teslim/savunulabilirlik formu”).
- 2
Benzerlik raporu
Enstitünün kabul ettiği yazılımla (çoğunlukla Turnitin, iThenticate ya da intihal.net) rapor alınır; danışman raporu inceleyip imzalar.
- 3
Biçim kontrolü
Enstitü, tezi yazım kılavuzuna uygunluk açısından kontrol eder. Bazı kurumlarda bu kontrol savunmadan önce, bazılarında sonra yapılır.
- 4
Diğer koşullar
Ders, seminer ve kredi yükünün tamamlanmış olması; kurum öngörüyorsa yayın, bildiri ya da başka koşullar.
- 5
Jüri önerisi
Danışman jüri üyelerini önerir; anabilim dalı enstitüye iletir.
- 6
Jüri ataması (EYK)
Enstitü Yönetim Kurulu jüriyi atar; tez nüshaları jüri üyelerine iletilir.
- 7
Savunma tarihi
Jüri, yönetmelikteki süre içinde (genel çerçevede tezin jüri üyelerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde) toplanır. Tarih enstitüye bildirilir ve çoğu zaman duyurulur.
- 8
Savunma ve karar
Tez sınavı yapılır; jüri kabul, düzeltme veya ret kararı verir ve tutanak düzenler.
Benzerlik raporu
Lisansüstü tezlerde benzerlik raporu, jüriye ve enstitüye tezin intihal açısından denetlendiğini gösteren resmî bir belgedir. Eşik oran ulusal düzeyde tek bir sayı olarak sabitlenmemiştir; kurumlar kendi esaslarında toplam benzerlik ve tek kaynaktan benzerlik için üst sınırlar belirler. Sık görülen uygulamada toplam benzerlik için yaklaşık %20–30 üst sınır, tek bir kaynaktan benzerlik için yaklaşık %3–5 sınır görülür; hangi filtrelerin (kaynakça, alıntılar, küçük eşleşmeler) uygulanacağına da enstitü esasları karar verir. Senin için geçerli olan, kendi enstitünün yazılı esasıdır. Unutma: benzerlik oranı intihal demek değildir; oran yalnızca incelenmesi gereken eşleşmeleri gösterir.
| Ayar | Ne işe yarar? | Not |
|---|---|---|
| Kaynakçayı hariç tut | Kaynakça girdilerinin oranı şişirmesini önler | Çoğu enstitü izin verir; esasları kontrol et |
| Alıntıları hariç tut | Tırnak içindeki doğrudan alıntıları dışarıda bırakır | Bazı kurumlar bu filtreye izin vermez |
| Küçük eşleşmeleri hariç tut | Belirli kelime sayısının altındaki eşleşmeleri dışarıda bırakır | Kelime sayısı sınırı kurumca belirlenebilir |
| Kapak, onay sayfası, içindekiler | Standart sayfaların sayılmasını önler | Rapor çoğunlukla bu sayfalar çıkarılarak alınır |
| Kendi önceki yayınların | Tezden üretilmiş yayınların eşleşmesi | Danışman açıklamasıyla değerlendirilir; yayını kaynak göstermelisin |
Oran yüksek çıktı; eş anlamlı kelime değiştirme aracıyla cümleleri karıştırıp yeniden yükleyeyim.
Jüri oluşumu
Yönetmeliğin genel çerçevesinde yüksek lisans tez jürisi, danışman dâhil üç ya da beş öğretim üyesinden oluşur ve üyelerden en az birinin başka bir yükseköğretim kurumundan olması gerekir. Jüri danışmanın önerisi, anabilim dalının teklifi ve Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla atanır. İkinci danışmanın jürideki konumu ve yedek üye uygulaması kuruma göre değişebilir.
Savunma (tez sınavı)
Tez sınavı genellikle öğrencinin sunumu ve ardından jürinin soru-cevap kısmından oluşur ve çoğu kurumda dinleyicilere açıktır. Sunum süresi kuruma ve jüriye göre değişir (yaygın olarak 20–40 dakika); soru-cevap kısmı ise daha uzun sürebilir. Sunum tekniklerini ayrı modülde ayrıntılı ele alıyoruz; burada süreç odaklı hazırlığa bakalım.
| Zaman | Yapılacak | Kiminle |
|---|---|---|
| 3 hafta önce | Jüri kararının EYK’dan çıktığını teyit et; salon ve teknik donanım rezervasyonu | Enstitü, anabilim dalı sekreterliği |
| 2 hafta önce | Sunum taslağı; olası sorular listesi | Danışman |
| 1 hafta önce | Prova (mümkünse arkadaşlar önünde, süre tutarak) | Danışman, laboratuvar arkadaşları |
| 2–3 gün önce | Jüri üyelerine nazik hatırlatma (danışman üzerinden ya da danışmanın onayıyla) | Danışman |
| Savunma günü | Salonu erken kontrol, yedek dosya, basılı tez nüshası, not kâğıdı | Kendin |
Sonuç: kabul, düzeltme, ret
| Karar | Anlamı | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Kabul | Tez olduğu gibi ya da küçük biçimsel düzeltmelerle kabul edildi | Son nüsha, cilt ve teslim işlemleri; mezuniyet |
| Düzeltme | Tezde içerik düzeltmesi gerekiyor | Yönetmelikte belirlenen süre içinde (yaygın uygulamada en fazla üç ay) düzeltilip aynı jüri önünde yeniden savunulur |
| Ret | Tez yeterli bulunmadı | Programla ilişik kesilmesi gibi sonuçlar doğabilir; bazı durumlarda tezsiz programın gereklerinin tamamlanması yolu öngörülebilir. Kendi yönetmeliğine bak |
Savunma salonunda jüri üyesiyle tartışmak: “Ama hocam, danışmanım böyle yazmamı söyledi.”
Sayın Hocam,
Bugünkü savunmamda jürimiz düzeltme kararı verdi. Not aldığım öneriler:
1) Prof. Dr. A. Bulut: Örneklem büyüklüğünün güç analiziyle gerekçelendirilmesi.
2) Doç. Dr. S. Kaplan: Tartışma bölümünde 2022 sonrası uluslararası çalışmaların eklenmesi.
3) Dr. Öğr. Üyesi T. Er: Tablo 4.3 ve 4.5’teki etki büyüklüklerinin raporlanması.
Tutanak tarihi 18.06.2026. Yönetmeliğe göre düzeltme süresinin bitiş tarihini enstitüden teyit edip size ileteceğim. Düzeltme tablosunun ilk taslağını iki hafta içinde göndermeyi planlıyorum.
Saygılarımla.
Kendini dene
Kendini dene
Yüksek lisans savunma öncesi kontrol
0/8Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar