Biçimlendirme, Teslim ve Savunma · Ders 6/13
LibreOffice, Google Dokümanlar ve LaTeX/Overleaf ile Tez
Word’de öğrendiğin otomasyonların LibreOffice Writer ve Google Dokümanlar’daki karşılıklarını ve LaTeX/Overleaf ile tez yazımının temellerini görürsün.
Word Türkiye’de en yaygın tez aracıdır, ama tek seçenek değildir. Lisanslı Word’ün olmadığı bilgisayarlarda LibreOffice Writer (ücretsiz, açık kaynak), ortak yazımda Google Dokümanlar, matematik ve formül yoğun alanlarda ise LaTeX (çoğu zaman çevrim içi Overleaf üzerinden) kullanılır. Mantık aynıdır: stiller, otomatik numaralar, alanlar. Sadece menüler farklıdır.
LibreOffice Writer karşılıkları
| İşlem | Word | LibreOffice Writer (EN / TR) |
|---|---|---|
| Stiller | Giriş > Stiller | View > Styles / Görünüm > Biçemler (F11); paragraf biçemine sağ tık > Edit Style… / Biçemi Düzenle… (eski sürümlerde Modify…) |
| Başlık numaralandırma | Çok Düzeyli Liste | Tools > Heading Numbering / Araçlar > Başlık Numaralandırma (eski: Chapter Numbering / Bölüm Numaralandırma); her düzeye Heading 1–3 biçemi atanır |
| İçindekiler | Başvurular > İçindekiler | Insert > Table of Contents and Index > Table of Contents, Index or Bibliography / Ekle > İçindekiler ve Dizin > İçindekiler, Dizin veya Kaynakça |
| Güncelleme | F9 / Tabloyu Güncelleştir | Tools > Update > Update All / Araçlar > Güncelle > Tümünü Güncelle |
| Roma → Arap numara | Bölüm sonu + Öncekine Bağla | Sayfa biçemleri: ön kısım için ayrı sayfa biçemi (numara biçimi i, ii); Insert > More Breaks > Manual Break / Ekle > Diğer Sonlar > El ile Sonlandırma ile yeni sayfa biçemine geç ve sayfa numarasını 1’den başlat |
| Yatay sayfa | Bölüm sonu + Yatay | “Landscape / Yatay” sayfa biçemine el ile sonlandırmayla geçip geri dönmek |
| Resim yazısı | Başvurular > Resim Yazısı Ekle | Insert > Caption… / Ekle > Resim Yazısı…; bölüm numarası için Options / Seçenekler |
| Tablo/şekil listesi | Şekiller Tablosu Ekle | İçindekiler ve Dizin penceresinde tür: Table of Figures / Index of Tables |
| Çapraz başvuru | Çapraz Başvuru | Insert > Cross-reference… / Ekle > Çapraz Başvuru… |
| Dipnot | Dipnot Ekle | Insert > Footnote and Endnote / Ekle > Dipnot ve Son Not |
| Değişiklikleri izle | Gözden Geçir > Değişiklikleri İzle | Edit > Track Changes > Record Changes / Düzen > Değişiklikleri İzle > Kaydet (Ctrl+Shift+C) |
| Gezinti | Gezinti Bölmesi | Navigator / Gezgin (F5) |
| Gizli işaretler | ¶ Göster/Gizle | View > Formatting Marks / Görünüm > Biçimlendirme İşaretleri (Ctrl+F10) |
| Farklı Kaydet > PDF | File > Export As > Export as PDF / Dosya > Farklı Dışa Aktar > PDF Olarak Dışa Aktar; PDF/A ve yer işareti seçenekleri bu pencerededir |
Google Dokümanlar karşılıkları
| İşlem | Google Dokümanlar (EN / TR) | Not |
|---|---|---|
| Stiller | Format > Paragraph styles / Biçim > Paragraf stilleri; “Başlık 1’i eşleşecek şekilde güncelle” | Stil seçenekleri Word’e göre sınırlıdır |
| İçindekiler | Insert > Table of contents / Ekle > İçindekiler tablosu | Yenile simgesiyle güncellenir |
| Gezinti | View > Show outline / Görünüm > Belge ana hatlarını göster (sekmeli yeni arayüzde Show tabs & outlines / Sekmeleri ve ana hatları göster) | Başlık stillerinden oluşur |
| Bölüm sonu | Insert > Break > Section break (next page) / Ekle > Sonlandırma > Bölüm sonu (sonraki sayfa) | Bölüm bazlı yönlendirme ve kenar boşluğu desteklenir |
| Sayfa numarası | Insert > Page numbers / Ekle > Sayfa numaraları | Roma rakamı desteği yerleşik olarak yok ya da sınırlıdır |
| Başlık numaralandırma | Yerleşik otomatik ondalık başlık numarası yok | Eklentiyle ya da elle yapılır |
| Resim yazısı / çapraz başvuru | Yerleşik otomatik numaralı resim yazısı yok | Yer işareti + bağlantı ile kısmen yapılır |
| Dipnot | Insert > Footnote / Ekle > Dipnot (Ctrl+Alt+F) | Çalışır |
| Değişiklik izleme | Suggesting / Öneriler modu ve yorumlar | Ortak yazımda çok güçlü |
| File > Download > PDF / Dosya > İndir > PDF | PDF/A seçeneği yok |
Tezin tamamını Google Dokümanlar’da yazıp teslimden bir gün önce Word’e indirerek Roma rakamlı numaraları, otomatik tablo numaralarını ve PDF/A’yı ayarlamaya çalışmak.
LaTeX ve Overleaf ile teze giriş
- LaTeX
- Metni düz yazı ve komutlarla yazıp derleyerek yüksek kaliteli PDF üreten dizgi sistemi. Biçim, belge sınıfı ve paketlerle tanımlanır; numaralandırma, içindekiler, kaynakça ve çapraz başvurular otomatik yapılır. Özellikle matematik, fizik, bilgisayar ve mühendislik alanlarında yaygındır.
- Overleaf
- Tarayıcıda çalışan, kurulum gerektirmeyen, ortak çalışmaya izin veren LaTeX düzenleyicisi. Şablon galerisinde pek çok üniversitenin tez şablonu bulunur. Ücretsiz planda derleme süresi (Overleaf 2025’te bu süreyi yaklaşık 10 saniyeye indirdiğini duyurdu) ve proje başına ortak çalışan sayısı sınırlıdır; çok sayıda görsel içeren uzun bir tez bu sınıra takılabilir. Bazı üniversiteler kurumsal Overleaf lisansı sağlar; güncel plan koşullarını Overleaf’in sitesinden kontrol et.
- Enstitü şablonu: Bazı enstitüler (özellikle fen ve mühendislik) resmî LaTeX şablonu yayımlar. Enstitü sitesine ve Overleaf galerisine üniversite adıyla bak. Resmî şablon yoksa öğrenci topluluklarının şablonlarını kullanabilirsin ama kılavuza uyduğunu kendin doğrulamalısın.
- Türkçe: \usepackage[turkish]{babel} satırı Türkçe tirelemeyi ve “İçindekiler”, “Kaynakça” gibi başlıkları sağlar. UTF-8 kodlama ile ğ, ş, ı karakterleri doğrudan yazılır; pdfLaTeX kullanıyorsan \usepackage[T1]{fontenc} satırını da ekle (XeLaTeX/LuaLaTeX’te gerekmez).
- Yapı: \chapter{}, \section{}, \subsection{} → 1, 1.1, 1.1.1 numaralarını otomatik verir.
- Ön kısım: \pagenumbering{roman} ile Roma, GİRİŞ’ten önce \pagenumbering{arabic} ile Arap rakamı (book sınıfında \frontmatter / \mainmatter).
- Listeler: \tableofcontents, \listoftables, \listoffigures.
- Tablo/şekil ve çapraz başvuru: \caption{} + \label{tab:demografik}, metinde Tablo~\ref{tab:demografik}.
- Kaynakça: Kaynaklar bir .bib dosyasında tutulur (Zotero ve Mendeley .bib dışa aktarabilir). BibTeX ile \bibliographystyle{} ya da biblatex + biber ile (ör. APA için biblatex-apa) stil verilir; metinde \cite{anahtar}.
\documentclass[12pt,a4paper]{report}
\usepackage[T1]{fontenc}
\usepackage[turkish]{babel}
\usepackage[left=3.5cm,right=2.5cm,top=2.5cm,bottom=2.5cm]{geometry}
\usepackage{setspace}\onehalfspacing
\usepackage{graphicx,booktabs}
\usepackage[hidelinks]{hyperref}
\begin{document}
\pagenumbering{roman}
\include{onkisim/ozet}
\tableofcontents
\listoftables
\listoffigures
\clearpage\pagenumbering{arabic}
\chapter{GİRİŞ}
Yapay sinir ağları ... (bkz. Tablo~\ref{tab:veri}).
\chapter{YÖNTEM}
...
\bibliographystyle{plain}
\bibliography{kaynaklar}
\end{document}
Savunmaya iki ay kala, hiç LaTeX bilmeden, danışmanı ve enstitüsü Word bekleyen bir sosyal bilimler tezini “daha şık görünür” diye LaTeX’e taşımak.
Kendini dene
Kendini dene
Takıldığın bir yer mi var?
Bu konuda sık sorulanlar